ENBezpłatny pilotaż

Bitwa pod Waterloo 1815: odpowiedzi dla nauczyciela

Odpowiedzi pochodzą z artykułu i jego źródeł. Przy pytaniach otwartych podajemy, czego szukać.

Szkoła podstawowa (kl. 4 do 8) Liceum i technikum Epoka napoleońska

Wróć do kart pracy Przeczytaj cały artykuł ›

  1. 1. Karta faktów
  2. 2. Zadanie z mapą
  3. 3. Oś czasu
  4. 4. Analiza źródła
  5. 5. Trzy perspektywy
  6. 6. Słowniczek
  7. 7. Bilety wejścia i wyjścia
  8. 8. Quiz
Podstawa programowa
  • SP, kl. V do VIII, dział XVIII pkt 1. charakteryzuje przemiany polityczno-ustrojowe i społeczno-gospodarcze w Europie w okresie napoleońskim (temat) SP, kl. V do VIII (Dz.U. 2017 poz. 356, zm. Dz.U. 2024 poz. 996)
  • LO, zakres podstawowy, dział XXIX pkt 1. charakteryzuje walkę Francji o dominację w Europie (temat) LO i technikum (Dz.U. 2018 poz. 467, zm. Dz.U. 2024 poz. 1019)
  • LO, zakres rozszerzony, dział XXIX pkt 1. wyjaśnia istotę systemu napoleońskiego w Europie (temat) LO i technikum (Dz.U. 2018 poz. 467, zm. Dz.U. 2024 poz. 1019)

Podstawa programowa historii dla liceum i technikum: rozporządzenie MEN z 30 stycznia 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 467), załącznik nr 1, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1019). Podstawa programowa historii dla szkoły podstawowej: rozporządzenie MEN z 14 lutego 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 356), załącznik nr 2, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996). W roku szkolnym 2026/2027 stosuje się ją w klasach V do VIII (§ 4 ust. 2 rozporządzenia z 11 marca 2026 r.).

Echoes of BattleKarta 1 z 8 · Karta faktów

Karta faktówBitwa pod Waterloo, 18 czerwca 1815

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Kiedy
18 czerwca 1815
Gdzie
Grzbiet pod Mont-Saint-Jean, na południe od wsi Waterloo i od Brukseli, dziś Belgia
Wojna
Sto Dni, 1815, ostatnia kampania wojen napoleońskich

Tło

Napoleon, pobity pod Lipskiem w 1813 roku, został w 1814 roku zesłany na wyspę Elbę. W marcu 1815 roku wylądował we Francji i w kilka tygodni znów panował. Wielka Brytania, Prusy, Austria i Rosja ogłosiły go banitą i zaczęły gromadzić armie. Napoleon uprzedził je i wkroczył do Belgii, licząc, że rozbije stojące tam siły brytyjskie i pruskie, zanim nadejdą pozostali. 16 czerwca pobił Prusaków pod Ligny. Dwa dni później zaatakował armię Wellingtona na południe od Brukseli.

250 km
Bitwa pod Waterloo: gdzie to było

Strony

Koalicja: armia sprzymierzonych i armia pruska

Dowódcy: książę Wellington i książę Blücher

Siły: Wellington: około 68 000 ludzi i 156 dział. Prusacy (od 16.30): od 48 000 do 70 000, zależnie od źródła

Cesarstwo Francuskie

Dowódcy: cesarz Napoleon, a natarciami kierował marszałek Ney

Siły: około 72 000 ludzi i 246 dział (szacunki od 68 900 do 74 000)

Wynik

Zwycięstwo koalicji: około 20.00 Gwardia Cesarska się cofnęła i armia francuska pękła. Wellington i Blücher spotkali się koło gospody La Belle Alliance około 21.00. Około 50 tysięcy ludzi zginęło lub zostało rannych, a tysiące kolejnych trafiły do niewoli.

Dlaczego to ważne

  • Waterloo na zawsze zakończyło Sto Dni Napoleona. Abdykował, został wywieziony na Wyspę Świętej Heleny i zmarł tam w 1821 roku.
  • Dzięki niej przetrwała nowa mapa Europy z kongresu wiedeńskiego, ład, który przez dziesięciolecia powstrzymywał wielką wojnę.
  • W drugim traktacie paryskim (20 listopada 1815) Francja wróciła do granic z 1790 roku i musiała zapłacić 700 milionów franków.
  • „Waterloo” weszło do języka angielskiego jako słowo oznaczające klęskę, z której się nie wraca.

Sprawdź, czy rozumiesz

  1. Dlaczego w czerwcu 1815 roku Napoleon pierwszy uderzył na Belgię?

    Cztery mocarstwa gromadziły przeciw niemu armie. Liczył, że rozbije armie brytyjską i pruską w Belgii, zanim nadejdą Austriacy i Rosjanie.

  2. Dlaczego 18 czerwca Napoleon przez kilka godzin wstrzymywał atak?

    Nocny deszcz zamienił pola w błoto, a Napoleon czekał, aż ziemia obeschnie, by mogły ruszyć działa. Zwłoka dała Prusakom czas na przybycie.

  3. Która armia uderzyła na prawe skrzydło Francuzów i pod jaką wsią?

    Armia pruska Blüchera, pod wsią Plancenoit, od około 16.30.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Bitwa pod Waterloo 1815: koniec cesarstwa”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-waterloo, który cytuje: National Army Museum, „Battle of Waterloo”. Encyclopaedia Britannica, „Battle of Waterloo”. Alfons Libert, The Napoleon Series, The Hundred Days, „The Battle of Waterloo”. John Codman Ropes, The Campaign of Waterloo: A Military History. William Siborne, The Waterloo Campaign, 1815.

Mapa: © Echoes of Battle (dane: Natural Earth, domena publiczna). Położenie przybliżone.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 2 z 8 · Zadanie z mapą

Zadanie z mapąBitwa pod Waterloo, 18 czerwca 1815

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

3°E4°E5°E6°E50°N51°N1Bruksela2Ligny3Wavre4Charleroi50 km

Gwiazdka oznacza pole bitwy. Numery są podpisane.

Bitwa pod Waterloo: 50.7°N, 4.4°E

Zadania

  1. Pole bitwy leży mniej więcej na 50,7°N i 4,4°E. Zaznacz je gwiazdką, korzystając z siatki.

    Gwiazdka leży mniej więcej w dwóch trzecich drogi od linii 50°N do linii 51°N, nieco na wschód od linii 4°E (zob. mapa w kluczu).

  2. Bitwę stoczono na polach na południe od miejsca 1, a droga do miejsca 1 biegła za linią Wellingtona. Nazwij miejsce 1.

    Bruksela.

  3. 16 czerwca Napoleon pobił Prusaków w miejscu 2. W nocy cofnęli się na północ, do miejsca 3. Nazwij oba miejsca, a potem narysuj strzałkę od 2 do 3 i drugą od 3 do pola bitwy, pokazując, jak Prusacy dotarli pod Waterloo.

    Miejsce 2 to Ligny, a miejsce 3 to Wavre. Pierwsza strzałka biegnie na północ od Ligny do Wavre. Druga biegnie na zachód od Wavre do pola bitwy, gdzie Prusacy uderzyli na prawe skrzydło Francuzów pod Plancenoit.

  4. 15 czerwca armia francuska przeprawiła się przez rzekę Sambrę w miejscu 4. Nazwij to miasto.

    Charleroi.

  5. Skorzystaj z podziałki. Ile mniej więcej kilometrów w linii prostej dzieli pole bitwy od miejsca 1?

    Około 19 km (uznaj od 15 do 25 km).

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Bitwa pod Waterloo 1815: koniec cesarstwa”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-waterloo, który cytuje: National Army Museum, „Battle of Waterloo”. Encyclopaedia Britannica, „Battle of Waterloo”. Alfons Libert, The Napoleon Series, The Hundred Days, „The Battle of Waterloo”. John Codman Ropes, The Campaign of Waterloo: A Military History. William Siborne, The Waterloo Campaign, 1815.

Mapa: © Echoes of Battle (dane: Natural Earth, domena publiczna). Położenie przybliżone.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 3 z 8 · Oś czasu

Oś czasuBitwa pod Waterloo, 18 czerwca 1815

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Wytnij karteczki i ułóż je w kolejności wydarzeń albo wpisz litery we właściwej kolejności poniżej.

Właściwa kolejność: C H D I B G A E F

  1. C 1814 Po klęsce pod Lipskiem Napoleon zostaje zesłany na wyspę Elbę.
  2. H Marzec 1815 Napoleon ląduje we Francji i maszeruje na Paryż, zbierając po drodze żołnierzy.
  3. D 16 czerwca 1815 Napoleon bije Prusaków pod Ligny, ale zachowują oni armię i cofają się do Wavre.
  4. I 18 czerwca 1815, 11.30 Bitwa zaczyna się od francuskiego ataku na otoczony murem zamek Hougoumont.
  5. B 18 czerwca 1815, około 16.00 Ney rzuca masy francuskiej jazdy na czworoboki sprzymierzonych.
  6. G 18 czerwca 1815, 16.30 Pruski IV Korpus Bülowa uderza z Lasu Paryskiego na prawe skrzydło Francuzów.
  7. A 18 czerwca 1815, około 20.00 Gwardia Cesarska się cofa, a armia francuska pęka.
  8. E 22 czerwca 1815 Napoleon podpisuje abdykację w Pałacu Elizejskim w Paryżu.
  9. F 5 maja 1821 Napoleon umiera na Wyspie Świętej Heleny na południowym Atlantyku.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Bitwa pod Waterloo 1815: koniec cesarstwa”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-waterloo, który cytuje: National Army Museum, „Battle of Waterloo”. Encyclopaedia Britannica, „Battle of Waterloo”. Alfons Libert, The Napoleon Series, The Hundred Days, „The Battle of Waterloo”. John Codman Ropes, The Campaign of Waterloo: A Military History. William Siborne, The Waterloo Campaign, 1815.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 4 z 8 · Analiza źródła

Analiza źródłaBitwa pod Waterloo, 18 czerwca 1815

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

O źródle

Arthur Wellesley, książę Wellington, dowodził pod Waterloo armią sprzymierzonych i przez cały dzień był na polu bitwy. 19 czerwca 1815 roku, nazajutrz po bitwie, napisał w Waterloo długi raport do hrabiego Bathursta, ministra wojny w Londynie. Gazeta „The London Gazette” wydrukowała go 22 czerwca 1815 roku. W tym fragmencie pisze o Prusakach.

Nie oddałbym sprawiedliwości moim uczuciom ani marszałkowi Blücherowi i armii pruskiej, gdybym pomyślnego wyniku tego ciężkiego dnia nie przypisał serdecznej i przybyłej w porę pomocy, którą od nich otrzymałem. Działanie generała Bülowa na skrzydło nieprzyjaciela było w najwyższym stopniu rozstrzygające; i nawet gdybym nie znalazł się w położeniu pozwalającym przeprowadzić natarcie, które przyniosło ostateczny wynik, zmusiłoby ono nieprzyjaciela do odwrotu, gdyby jego ataki się nie powiodły, i nie pozwoliłoby mu z nich skorzystać, gdyby niestety się powiodły.

Arthur Wellesley, książę Wellington, Raport do hrabiego Bathursta, Waterloo, 19 czerwca 1815. Przełożyło na polski Echoes of Battle z tekstu angielskiego: The London Gazette Extraordinary, nr 17028, 22 czerwca 1815, s. 1215 (transkrypcja w Wikiźródłach). en.wikisource.org/wiki/The_London_Gazette/Number_17028

Przekład roboczy Echoes of Battle z podanego wydania. Przed cytowaniem jako tekstu opublikowanego sprawdź oryginał.

Trudne słowa: rozstrzygające decydujące o wyniku. przybyłej w porę takiej, która nadeszła we właściwej chwili. generał Bülow dowódca pruskiego IV Korpusu. nieprzyjaciel wróg, tu armia francuska.

Znajdź Co mówi źródło?

  1. Któremu dowódcy i której armii dziękuje Wellington?

    Marszałkowi Blücherowi i armii pruskiej.

  2. Czyje działanie Wellington nazywa „w najwyższym stopniu rozstrzygającym” i gdzie ono uderzyło?

    Działanie generała Bülowa, na skrzydło nieprzyjaciela.

Wyjaśnij Dlaczego? Wykorzystaj swoją wiedzę.

  1. Skorzystaj z karty faktów i osi czasu. Co pruskie uderzenie na skrzydło Francuzów zrobiło z armią Napoleona?

    Od 16.30 uderzyło na prawe skrzydło Francuzów pod Plancenoit. Związało korpus Lobaua, Młodą Gwardię i część Starej Gwardii, czyli rezerwy, których Napoleon potrzebował, by przełamać grzbiet Wellingtona.

  2. Dlaczego 18 czerwca Wellington potrzebował pomocy, która przyszła „w porę”?

    Napoleon musiał go pobić, zanim nadejdą Prusacy. Linię Wellingtona atakowano przez cały dzień, a około 18.00 padło La Haye Sainte, więc pruska pomoc, która zdążyła na czas, przesądziła o bitwie. Wellington zgodził się walczyć pod Waterloo tylko pod warunkiem, że Prusacy przyjdą.

Oceń Na ile możemy mu ufać?

  1. Wellington pisał nazajutrz po bitwie, w której dowodził. Co czyni ten raport cennym, a jakie ma ograniczenia?

    Jest cenny, bo autor widział bitwę, dowodził w niej i pisał od razu. Ograniczenia: to oficjalny raport jednej strony, pisany, zanim znano wszystkie fakty, a autor mógł chcieć dobrze przedstawić siebie i sojuszników. Dobre odpowiedzi podają i zalety, i ograniczenia.

  2. Brytyjskie relacje długo przedstawiały Waterloo jako zwycięstwo brytyjskie. Jak ten fragment pomaga historykowi sprawdzić tę opowieść?

    Sam brytyjski dowódca przypisuje sukces Prusakom. Świadectwo z epoki wspiera historyków takich jak Brendan Simms, który nazywa armię Wellingtona europejską i podkreśla udział Prusaków. Dobre odpowiedzi cytują raport.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Bitwa pod Waterloo 1815: koniec cesarstwa”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-waterloo, który cytuje: National Army Museum, „Battle of Waterloo”. Encyclopaedia Britannica, „Battle of Waterloo”. Alfons Libert, The Napoleon Series, The Hundred Days, „The Battle of Waterloo”. John Codman Ropes, The Campaign of Waterloo: A Military History. William Siborne, The Waterloo Campaign, 1815.

Źródło: Arthur Wellesley, książę Wellington, Raport do hrabiego Bathursta, Waterloo, 19 czerwca 1815. Przełożyło na polski Echoes of Battle z tekstu angielskiego: The London Gazette Extraordinary, nr 17028, 22 czerwca 1815, s. 1215 (transkrypcja w Wikiźródłach). Raport wydrukowano w 1815 roku, więc jego tekst od dawna jest w domenie publicznej.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 5 z 8 · Trzy perspektywy

Trzy perspektywyBitwa pod Waterloo, 18 czerwca 1815

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Przeczytaj trzy krótkie relacje. Potem uzupełnij tabelę dla każdej ze stron.

Neutralny narrator

W nocy z 17 na 18 czerwca 1815 roku deszcz padał na pola na południe od Brukseli. Rano Napoleon odłożył atak o kilka godzin, by ziemia obeschła. Po południu jego piechota i jazda rzucały się na grzbiet Wellingtona, a czworoboki się trzymały. Wieczorem Gwardia Cesarska wspięła się na grzbiet i po raz pierwszy się cofnęła. Cała linia sprzymierzonych ruszyła naprzód, a Prusacy Blüchera naciskali na prawe skrzydło Francuzów.

Koalicja (Wielka Brytania, Prusy)

Sprzymierzona armia Wellingtona trzymała grzbiet pod Mont-Saint-Jean z jednym celem: wytrzymać ataki Napoleona, aż nadejdą Prusacy Blüchera. Przez cały dzień linia przyjmowała szturmy piechoty, walki wokół Hougoumont i La Haye Sainte oraz wielkie szarże jazdy, tworząc czworoboki, których konnica nie mogła przełamać. Gdy Prusacy naparli na prawe skrzydło Francuzów, Napoleon rzucił do ataku Gwardię Cesarską. Odparto ją i armia francuska pękła. Zwycięstwo otworzyło w Europie pokój, który trwał dziesięciolecia.

Cesarstwo Francuskie

Napoleon, znów u władzy w czasie Stu Dni, musiał zniszczyć armię Wellingtona, zanim dołączą do niej Prusacy. Uderzył na grzbiet wprost, licząc na rozbicie sprzymierzonego środka w jedno popołudnie. Jego wojska zdobyły La Haye Sainte i cały dzień walczyły o Hougoumont, a jazda Neya zalała płaskowyż, ale czworoboki wytrzymały, a szturmy były nieskoordynowane. Prusacy, których Napoleon uważał za pobitych pod Ligny, wyczerpali jego rezerwy. Gwardię odparto, a armia rozpadła się w ucieczce.

PytanieKoalicja (Wielka Brytania, Prusy)Cesarstwo Francuskie
Czego chcieli osiągnąć w bitwie?Utrzymać grzbiet, aż nadejdą Prusacy.Zniszczyć armię Wellingtona, zanim dołączą do niej Prusacy.
Co działało na ich korzyść?Grzbiet, za którym na tylnym stoku można było ukryć wojsko, ufortyfikowane folwarki i obietnica Blüchera, że przyjdzie.Więcej artylerii i jazdy, a według Ropesa wojsko lepsze jakością i morale od dużej części armii Wellingtona.
Jak widzieli wielkie szarże jazdy?Fala za falą jeźdźców rozbijała się o czworoboki, które wytrzymały.Ney wziął cofnięcie linii Wellingtona za grzbiet za odwrót i posłał jazdę bez wsparcia piechoty i artylerii.
Ile ich kosztował ten dzień?Armie Wellingtona i Blüchera razem około 22 000 strat (National Army Museum).Prawie 40 000 zabitych, rannych i wziętych do niewoli (National Army Museum).
Co przyszło potem?Wellington i Blücher spotkali się pod La Belle Alliance, a zwycięzcy ułożyli mapę Europy na kongresie wiedeńskim.Napoleon abdykował, został wywieziony na Wyspę Świętej Heleny i zmarł tam w 1821 roku.

Zastanów się

Brytyjskie relacje długo mówiły o zwycięstwie brytyjskim, a raport samego Wellingtona przypisał zasługę Prusakom. Dlaczego to samo zwycięstwo można opowiadać na różne sposoby?

Każda relacja ma autora z własnym punktem widzenia, a brytyjską opowieść kształtowała duma narodowa. Fakty pokazują, że Legion Królewsko-Niemiecki przez wiele godzin bronił La Haye Sainte, a pruskie natarcie związało rezerwy Napoleona. Dobre odpowiedzi wskazują, kto opowiada każdą wersję, i korzystają z dowodów, takich jak raport.

Relacje na podstawie artykułu i narracji bitwy w aplikacji Echoes of Battle.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Bitwa pod Waterloo 1815: koniec cesarstwa”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-waterloo, który cytuje: National Army Museum, „Battle of Waterloo”. Encyclopaedia Britannica, „Battle of Waterloo”. Alfons Libert, The Napoleon Series, The Hundred Days, „The Battle of Waterloo”. John Codman Ropes, The Campaign of Waterloo: A Military History. William Siborne, The Waterloo Campaign, 1815.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 6 z 8 · Słowniczek

SłowniczekBitwa pod Waterloo, 18 czerwca 1815

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Dopasuj każde pojęcie do definicji. Wpisz literę obok numeru.

Pojęcia

  1. Sto Dni E
  2. koalicja F
  3. tylny stok A
  4. czworobok B
  5. kirasjerzy G
  6. wielka bateria C
  7. Gwardia Cesarska H
  8. abdykacja D

Definicje

  • A Tylna strona grzbietu, gdzie wojsko jest ukryte przed wzrokiem i ogniem wroga.
  • B Piechota ustawiona w pusty w środku kwadrat, ściana bagnetów z każdej strony, na którą koń nie natrze.
  • C Duża grupa dział strzelających razem, pod Waterloo około 80 dział wymierzonych w środek sprzymierzonych.
  • D Zrzeczenie się tronu, jak Napoleon w Paryżu 22 czerwca 1815 roku.
  • E Powrót Napoleona do władzy w 1815 roku, od lądowania we Francji w marcu do Waterloo.
  • F Sojusz kilku państw walczących razem, tu Wielkiej Brytanii, Prus, Austrii i Rosji.
  • G Ciężka jazda, którą Napoleon rzucił w wielkich szarżach na czworoboki.
  • H Doborowi weterani armii Napoleona i jego ostatni odwód.

Użyj dwóch pojęć w jednym zdaniu o bitwie.

Odpowiedź otwarta. Uznaj każdą przemyślaną odpowiedź.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Bitwa pod Waterloo 1815: koniec cesarstwa”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-waterloo, który cytuje: National Army Museum, „Battle of Waterloo”. Encyclopaedia Britannica, „Battle of Waterloo”. Alfons Libert, The Napoleon Series, The Hundred Days, „The Battle of Waterloo”. John Codman Ropes, The Campaign of Waterloo: A Military History. William Siborne, The Waterloo Campaign, 1815.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 7 z 8 · Bilety wejścia i wyjścia

Bilety wejścia i wyjściaBitwa pod Waterloo, 18 czerwca 1815

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Bilet wejścia Przed lekcją · Bitwa pod Waterloo

  1. W którym wieku rozegrała się bitwa pod Waterloo?

    W XIX wieku (1815).

  2. Na jaką wyspę zesłano Napoleona w 1814 roku?

    Na Elbę.

  3. Wymień dwa z czterech mocarstw, które w 1815 roku ogłosiły Napoleona banitą.

    Dowolne dwa spośród: Wielka Brytania, Prusy, Austria, Rosja.

Refleksja

Czy jeden dzień walki może zakończyć całą epokę? Co musiałaby zmienić bitwa, żeby tak się stało?

Odpowiedź otwarta. Uznaj każdą przemyślaną odpowiedź.

Bilet wyjścia Po lekcji · Bitwa pod Waterloo

  1. Jakie dwie armie pokonały Napoleona pod Waterloo?

    Sprzymierzona armia Wellingtona i armia pruska Blüchera.

  2. Co sprawiło, że wieczorem armia francuska pękła?

    Gwardia Cesarska cofnęła się z grzbietu, a okrzyk „La Garde recule” rozniósł się po armii.

  3. Co stało się z Napoleonem po bitwie?

    Abdykował, został wywieziony na Wyspę Świętej Heleny i zmarł tam w 1821 roku.

Refleksja

Wellington powiedział, że Waterloo było sprawą rozstrzygniętą o włos. Czy się zgadzasz? Podaj jeden powód.

Odpowiedź otwarta. Uznaj każdą przemyślaną odpowiedź.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Bitwa pod Waterloo 1815: koniec cesarstwa”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-waterloo, który cytuje: National Army Museum, „Battle of Waterloo”. Encyclopaedia Britannica, „Battle of Waterloo”. Alfons Libert, The Napoleon Series, The Hundred Days, „The Battle of Waterloo”. John Codman Ropes, The Campaign of Waterloo: A Military History. William Siborne, The Waterloo Campaign, 1815.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 8 z 8 · Quiz

QuizBitwa pod Waterloo, 18 czerwca 1815

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Zakreśl literę jedynej poprawnej odpowiedzi.

  1. Dlaczego francuski cesarz opóźnił atak pod Waterloo o kilka godzin, choć czas działał na jego niekorzyść?

    • A Dowódca sprzymierzonych zaproponował zawieszenie broni do południa
    • B Generałowie odmówili walki w niedzielę z powodów religijnych
    • C Nocny deszcz zamienił pola w błoto
    • D Czekał na posiłki i amunicję, które miały nadejść z Paryża

    C. Dlaczego: Nocny deszcz zamienił pola w błoto, a Napoleon opóźnił atak o kilka godzin, by ziemia obeschła. Te godziny kosztowały go bardzo drogo: dały Prusakom Blüchera czas na dotarcie na pole bitwy.

  2. Co zrobił dowódca sprzymierzonych, co pomogło odeprzeć ostatni atak Gwardii Cesarskiej?

    • A Wysłał kawalerię na tyły Gwardii, odcinając jej drogę odwrotu
    • B Podpalił zboże przed swoimi pozycjami, tworząc ścianę ognia i dymu
    • C Ustawił na szczycie wzgórza atrapy armat, by ściągnąć ogień francuski
    • D Ukrył oddziały na tylnym stoku, a Gwardia wspięła się na grzbiet pod skoncentrowany ogień

    D. Dlaczego: Wellington wybrał niski grzbiet, gdzie mógł ukryć oddziały na tylnym stoku. Gdy Napoleon posłał naprzód Gwardię Cesarską, wspięła się ona na grzbiet pod skoncentrowanym ogniem muszkietów i dział i po raz pierwszy się cofnęła.

  3. Dlaczego okrzyk „La Garde recule!” (Gwardia się cofa!) spowodował natychmiastową panikę w całej armii francuskiej?

    • A Żołnierze uznali, że cesarz zginął, bo Gwardia zawsze go strzegła
    • B Okrzyk oznaczał, że Gwardia przeszła na stronę Burbonów
    • C Gwardia uchodziła za niezwyciężoną, jej odwrót znaczył, że bitwa jest przegrana
    • D Był to umówiony wcześniej sygnał do ogólnego odwrotu całej armii

    C. Dlaczego: Gwardia Cesarska była elitą armii i ostatnim odwodem Napoleona, a żołnierze wierzyli w jej niezwyciężoność. Wiadomość, że Gwardia się cofa, w chwili gdy od wschodu nacierali Prusacy, odebrano jako znak klęski: panika rozlała się błyskawicznie i armia się rozpadła.

  4. Dlaczego Waterloo uznaje się nie tylko za bitwę, ale za koniec całej epoki?

    • A Było ostatnią bitwą, w której walczyły armie zawodowe zamiast poborowych
    • B Zakończyło erę broni białej, od tego momentu dominowała artyleria
    • C Doprowadziło wprost do zjednoczenia Niemiec pod przywództwem Prus
    • D Zakończyło próbę przebudowy Europy przez cesarza, który stracił władzę na zawsze

    D. Dlaczego: Waterloo zakończyło dwadzieścia trzy lata wojen noszących imię Napoleona. Napoleon abdykował po raz ostatni i został wywieziony na Wyspę Świętej Heleny, gdzie zmarł w 1821 roku, a zwycięzcy na nowo ułożyli mapę Europy na kongresie wiedeńskim.

  5. Jaką rolę odegrały pod Waterloo folwarki Hougoumont i La Haye Sainte?

    • A Były pruskimi punktami zbornymi na drodze z Wavre
    • B Były francuskimi magazynami zaopatrzenia na tyłach cesarza
    • C Opuszczono je przed bitwą i nie toczono o nie walk
    • D Jako ufortyfikowane folwarki w linii sprzymierzonych pochłonęły tysiące ludzi

    D. Dlaczego: Wellington oparł swoją linię na ufortyfikowanych folwarkach. Hougoumont i La Haye Sainte stały się maszynkami do mięsa, które pochłonęły tysiące ludzi: Francuzi zdobyli La Haye Sainte i przez cały dzień walczyli o sady wokół Hougoumont wysokim kosztem.

  6. Dlaczego marszałek Grouchy nie zdołał powstrzymać pruskich posiłków przed dotarciem do Waterloo?

    • A Utknął pod Wavre w walce z pruską strażą tylną i nie dotarł na pole bitwy
    • B Prusacy rozbili korpus Grouchy'ego w otwartej bitwie rano 18 czerwca
    • C Grouchy dowiedział się o bitwie pod Waterloo dopiero następnego dnia
    • D Grouchy złamał rozkazy i wycofał swój korpus z powrotem do Francji

    A. Dlaczego: Marszałek Emmanuel de Grouchy, wysłany z około 33 tysiącami ludzi w pościg za Prusakami, utknął pod Wavre w walce z ich strażą tylną i nie dotarł na pole bitwy. Tymczasem Prusacy Blüchera uderzyli na prawą flankę Napoleona pod Plancenoit.

  7. Jakie było znaczenie taktyczne szarż francuskiej ciężkiej jazdy na czworoboki piechoty brytyjskiej?

    • A Dowódca sprzymierzonych nakazał odwrót, ale francuska jazda nie zdołała go wykorzystać
    • B Była celową dywersją odciągającą uwagę od ataku na La Haye Sainte
    • C Czworoboki się utrzymały, a jazda rozbijała się o nie jak fale o skałę
    • D Szarże przełamały czworoboki i rozbiły centrum linii sprzymierzonych

    C. Dlaczego: Po południu marszałek Ney słał falę za falą jazdy na piechotę Wellingtona, która formowała czworoboki, ścianę bagnetów z każdej strony, na którą koń nie natrze. Czworoboki się trzymały, krwawiące, lecz nieprzełamane, a francuskie szturmy były nieskoordynowane.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Bitwa pod Waterloo 1815: koniec cesarstwa”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-waterloo, który cytuje: National Army Museum, „Battle of Waterloo”. Encyclopaedia Britannica, „Battle of Waterloo”. Alfons Libert, The Napoleon Series, The Hundred Days, „The Battle of Waterloo”. John Codman Ropes, The Campaign of Waterloo: A Military History. William Siborne, The Waterloo Campaign, 1815.

Pytania z quizu bitwy w aplikacji Echoes of Battle.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.