ENBezpłatny pilotaż

Bitwa pod Wiedniem 1683: odpowiedzi dla nauczyciela

Odpowiedzi pochodzą z artykułu i jego źródeł. Przy pytaniach otwartych podajemy, czego szukać.

Szkoła podstawowa (kl. 4 do 8) Liceum i technikum Nowożytność

Wróć do kart pracy Przeczytaj cały artykuł ›

  1. 1. Karta faktów
  2. 2. Zadanie z mapą
  3. 3. Oś czasu
  4. 4. Analiza źródła
  5. 5. Trzy perspektywy
  6. 6. Słowniczek
  7. 7. Bilety wejścia i wyjścia
  8. 8. Quiz
Podstawa programowa
  • LO, zakres podstawowy, dział XXII pkt 2. ocenia znaczenie bitwy pod Wiedniem dla losów Rzeczypospolitej Obojga Narodów i Europy (wprost) LO i technikum (Dz.U. 2018 poz. 467, zm. Dz.U. 2024 poz. 1019)
  • LO, zakres rozszerzony, dział XXII pkt 1. przedstawia przebieg wojen toczonych przez Rzeczpospolitą Obojga Narodów w XVII w., z uwzględnieniem roli wybitnych dowódców i polityków (temat) LO i technikum (Dz.U. 2018 poz. 467, zm. Dz.U. 2024 poz. 1019)
  • SP, kl. V do VIII, dział XI pkt 1. wyjaśnia główne przyczyny wojen Rzeczypospolitej z Rosją, Szwecją i Turcją (temat) SP, kl. V do VIII (Dz.U. 2017 poz. 356, zm. Dz.U. 2024 poz. 996)
  • SP, kl. IV do VI (nowa podstawa), dział 17 pkt 1. odsiecz wiedeńska (wprost) SP, nowa podstawa (Dz.U. 2026 poz. 378)

Podstawa programowa historii dla liceum i technikum: rozporządzenie MEN z 30 stycznia 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 467), załącznik nr 1, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1019). Podstawa programowa historii dla szkoły podstawowej: rozporządzenie MEN z 14 lutego 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 356), załącznik nr 2, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996). W roku szkolnym 2026/2027 stosuje się ją w klasach V do VIII (§ 4 ust. 2 rozporządzenia z 11 marca 2026 r.). Nowa podstawa programowa dla szkoły podstawowej: rozporządzenie Ministra Edukacji z 11 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 378), załącznik nr 2, historia (klasy IV do VI). W roku szkolnym 2026/2027 stosuje się ją w klasie IV, w kolejnych latach w następnych klasach.

Echoes of BattleKarta 1 z 8 · Karta faktów

Karta faktówBitwa pod Wiedniem, 12 września 1683

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Kiedy
12 września 1683
Gdzie
Wzgórza Kahlenbergu i obóz osmański pod Wiedniem, stolicą Habsburgów, dziś Austria
Wojna
Wielka wojna turecka, 1683 do 1699

Tło

W 1683 roku ogromna armia osmańska wielkiego wezyra Kara Mustafy ruszyła na Wiedeń, stolicę Habsburgów, by otworzyć sobie drogę w głąb Europy Środkowej. 14 lipca otoczyła miasto. Obroną dowodził hrabia Ernst Rüdiger von Starhemberg, który miał około 11 tysięcy żołnierzy i 5 tysięcy mieszczan i ochotników. Przez dwa miesiące osmańscy saperzy kopali pod murami i wysadzali wyłom za wyłomem. We wrześniu walki i czerwonka przetrzebiły załogę, a miasto było bliskie upadku.

250 km
Bitwa pod Wiedniem: gdzie to było

Strony

Polska, Cesarstwo i państwa niemieckie

Dowódcy: król Polski Jan III Sobieski (naczelne dowództwo) i Karol Lotaryński, dowódca wojsk cesarskich

Siły: około 70 000 (szacunki od około 64 000 do 70 000): wojska polskie, cesarskie austriackie i niemieckie, w tym kontyngenty z Bawarii i Saksonii

Imperium Osmańskie

Dowódcy: wielki wezyr Kara Mustafa

Siły: około 150 000, często przytaczany szacunek (szacunki bardzo się różnią, a 12 września w polu było ich już mniej)

Wynik

Zwycięstwo sprzymierzonych: armia osmańska załamała się i uciekła, porzucając namioty, działa i skarby, a oblężenie zniesiono tego samego dnia. Sprzymierzeni stracili około 4 000 ludzi, w tym około 1 500 zabitych. Liczbę poległych Turków ocenia się zwykle na około 10 do 15 tysięcy.

Dlaczego to ważne

  • Wiedeń ocalał po oblężeniu, które trwało około dwóch miesięcy.
  • Bitwa wyznaczyła najdalszy zasięg osmańskiej ekspansji w Europie. Od tej jesieni granica zaczęła powoli przesuwać się w drugą stronę.
  • Rozpoczęła długą kontrofensywę, która miała wyprzeć Turków z Węgier.
  • W 1684 roku Wenecja wraz z cesarzem i Polską weszła do nowej Ligi Świętej, założonej pod patronatem papieża Innocentego XI.

Sprawdź, czy rozumiesz

  1. Kto dowodził obroną wewnątrz murów Wiednia?

    Hrabia Ernst Rüdiger von Starhemberg, który miał około 11 tysięcy żołnierzy i mniej więcej 5 tysięcy mieszczan i ochotników.

  2. Gdzie zebrała się armia odsieczy przed atakiem?

    Na zalesionych wzgórzach Kahlenbergu nad miastem.

  3. Co stało się z Kara Mustafą po klęsce?

    Uciekł przez Węgry, zrzucając winę na podwładnych, a na rozkaz sułtana stracono go w Belgradzie 25 grudnia 1683 roku, dusząc jedwabnym sznurem.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Odsiecz wiedeńska 1683: szarża, która zatrzymała Turków”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-wiedniem, który cytuje: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, „Battle of Vienna”. dzieje.pl (Muzeum Historii Polski), „Bitwa pod Wiedniem - 12 września 1683 r.”. Wien Geschichte Wiki, „Zweite Türkenbelagerung (1683)”. Encyclopaedia Britannica, „Siege of Vienna”. Jan Wimmer, Wiedeń 1683. Dzieje kampanii i bitwy.

Mapa: © Echoes of Battle (dane: Natural Earth, domena publiczna). Położenie przybliżone.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 2 z 8 · Zadanie z mapą

Zadanie z mapąBitwa pod Wiedniem, 12 września 1683

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

14°E16°E18°E20°E22°E46°N48°N1Dunaj2Belgrad100 km

Gwiazdka oznacza pole bitwy. Numery są podpisane.

Bitwa pod Wiedniem: 48.3°N, 16.3°E

Zadania

  1. Pole bitwy leży w przybliżeniu na 48,3°N, 16,3°E. Zaznacz je gwiazdką, korzystając z siatki.

    Gwiazdka leży tuż powyżej linii 48°N i tuż na wschód od linii 16°E, przy rzece 1 (zob. mapa w kluczu).

  2. 12 września wojska cesarskie na lewym skrzydle sprzymierzonych nacierały wzdłuż rzeki 1 w stronę Nussdorfu. Nazwij rzekę.

    Dunaj.

  3. Miejsce 2 to miasto, w którym 25 grudnia 1683 roku stracono wielkiego wezyra. Nazwij je.

    Belgrad.

  4. Po bitwie wielki wezyr wycofał się przez Węgry do miejsca 2. Narysuj strzałkę od pola bitwy do miejsca 2, by pokazać jego odwrót.

    Strzałka biegnie na południowy wschód, od pola bitwy do Belgradu.

  5. Skorzystaj z podziałki. Jak daleko w linii prostej jest miejsce 2 od pola bitwy?

    Około 500 km (uznaj od 450 do 550 km).

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Odsiecz wiedeńska 1683: szarża, która zatrzymała Turków”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-wiedniem, który cytuje: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, „Battle of Vienna”. dzieje.pl (Muzeum Historii Polski), „Bitwa pod Wiedniem - 12 września 1683 r.”. Wien Geschichte Wiki, „Zweite Türkenbelagerung (1683)”. Encyclopaedia Britannica, „Siege of Vienna”. Jan Wimmer, Wiedeń 1683. Dzieje kampanii i bitwy.

Mapa: © Echoes of Battle (dane: Natural Earth, domena publiczna). Położenie przybliżone.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 3 z 8 · Oś czasu

Oś czasuBitwa pod Wiedniem, 12 września 1683

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Wytnij karteczki i ułóż je w kolejności wydarzeń albo wpisz litery we właściwej kolejności poniżej.

Właściwa kolejność: G E B H D C A F

  1. G 14 lipca 1683 Ogromna armia osmańska pod wodzą wielkiego wezyra dociera pod Wiedeń i otacza miasto.
  2. E Lipiec i sierpień 1683 Osmańscy saperzy kopią pod murami i wysadzają wyłom za wyłomem.
  3. B Wrzesień 1683 Walki i czerwonka przetrzebiły załogę, a miasto jest bliskie upadku.
  4. H 12 września 1683 Armia odsieczy zaczyna schodzić z walką z Kahlenbergu ku obozowi tureckiemu.
  5. D 12 września 1683, późne popołudnie Tysiące jeźdźców z polską husarią na czele szarżują na obóz wielkiego wezyra.
  6. C 12 września 1683, po szarży Armia osmańska ucieka, porzucając namioty, działa i skarby, a oblężenie zostaje zniesione.
  7. A 25 grudnia 1683 Na rozkaz sułtana wielki wezyr zostaje stracony w Belgradzie.
  8. F 1684 Wenecja wraz z cesarzem i Polską wchodzi do nowej Ligi Świętej.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Odsiecz wiedeńska 1683: szarża, która zatrzymała Turków”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-wiedniem, który cytuje: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, „Battle of Vienna”. dzieje.pl (Muzeum Historii Polski), „Bitwa pod Wiedniem - 12 września 1683 r.”. Wien Geschichte Wiki, „Zweite Türkenbelagerung (1683)”. Encyclopaedia Britannica, „Siege of Vienna”. Jan Wimmer, Wiedeń 1683. Dzieje kampanii i bitwy.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 4 z 8 · Analiza źródła

Analiza źródłaBitwa pod Wiedniem, 12 września 1683

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

O źródle

Król Polski Jan III Sobieski dowodził armią odsieczy i jechał na czele wielkiej szarży. Ten list napisał do żony, królowej Marii Kazimiery, którą nazywa Marysieńką. Opatrzył go słowami „W namiotach Wezyrskich, 13 Septembra w nocy”, więc pisał najpóźniej dzień po bitwie. Wydanie z 1883 roku zachowuje pisownię, której używał król.

Jedyna duszy y serca pociecho, nayślicznieysza y nayukochańsza Marysieńku. Bóg y Pan nasz na wieki błogosławiony, dał zwycienstwo y sławę narodowi naszemu, o iakiey wieki przeszłe nigdy nie słyszały. Działa wszystkie, Obóz wszystek, dostatki nieoszacowane dostały się w rence nasze. Nieprzyiaciel zasławszy trupem aprosze, pola y Obóz, ucieka w Confusii. Wielblondy, Muły, Bydła, owce, które to miał po bokach, dopiero dziś Woyska nasze brać poczynaią, przy których Turków trzodami tu przed sobą pendzą: drudzy zaś, osobliwie des Renegats na dobrych koniach y pienknie ubrani od nich tu do nas uciekaią.

Jan III Sobieski, Listy Jana Trzeciego Króla Polskiego, list IX, „W namiotach Wezyrskich, 13 Septembra w nocy”, 1683. Listy Jana Trzeciego Króla Polskiego pisane do królowej Kazimiry w ciągu wyprawy pod Wiedeń w roku 1683, Lwów: Gubrynowicz i Schmidt, 1883, wydanie oparte na wydaniach Edwarda Raczyńskiego (1823) i A. Z. Helcla (1860). pl.wikisource.org/wiki/Listy_Jana_Trzeciego_Króla_Polskiego/List_IX

Trudne słowa: y, iakiey, nayukochańsza dawna pisownia: i, jakiej, najukochańsza. rence, pendzą, Wielblondy, pienknie dawna pisownia: ręce, pędzą, wielbłądy, pięknie. aprosze okopy, którymi oblegający podchodzili pod mury. w Confusii w zamieszaniu, w nieładzie. des Renegats po francusku: renegaci, chrześcijanie, którzy przeszli na stronę Turków i zmienili wiarę.

Znajdź Co mówi źródło?

  1. Co według króla dostało się w ręce jego wojska?

    Wszystkie działa, cały obóz i nieoszacowane dostatki, czyli bogactwa nie do policzenia.

  2. Jakie zwierzęta jego wojska zabierały jeszcze dzień po bitwie?

    Wielbłądy, muły, bydło i owce.

Wyjaśnij Dlaczego? Wykorzystaj swoją wiedzę.

  1. Król pisze, że wróg zasłał trupem okopy, pola i obóz i ucieka w nieładzie. Skorzystaj z karty faktów i trzech perspektyw: dlaczego armia osmańska załamała się tak nagle?

    Turcy wciąż przylegali do murów miasta, gdy odsiecz uderzyła z Kahlenbergu, więc musieli walczyć na dwa fronty. Wielka szarża jazdy z husarią na czele przełamała ich linię i wdarła się do obozu wielkiego wezyra, a armia rzuciła się do ucieczki.

  2. Dlaczego król zaczyna od podziękowania Bogu za zwycięstwo?

    Jak większość ludzi swoich czasów widział w zwycięstwie dar od Boga. W depeszy do papieża napisał tak samo: „przybyliśmy, zobaczyliśmy, Bóg zwyciężył”. Dobra odpowiedź łączy list z religijnym sposobem myślenia epoki.

Oceń Na ile możemy mu ufać?

  1. Król nazywa to zwycięstwo takim, „o iakiey wieki przeszłe nigdy nie słyszały”. Na ile możemy ufać tej ocenie? Skorzystaj z artykułu.

    Pisał wódz, w prywatnym liście, dzień po bitwie, więc był dumny i przejęty. Artykuł potwierdza jednak, że bitwa była punktem zwrotnym: wyznaczyła najdalszy zasięg osmańskiej ekspansji w Europie. Dobra odpowiedź oddziela uczucia króla od tego, co mówią historycy.

  2. To prywatny list do żony, a nie oficjalny raport. Czy przez to jest bardziej, czy mniej wiarygodny?

    Może bardziej szczery, bo król nie pisał dla publiczności, i był na miejscu. Widział jednak tylko część pola bitwy, pisał w pośpiechu i chciał podzielić się radością. Doceń odpowiedź, która podaje jedną zaletę i jedną słabość.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Odsiecz wiedeńska 1683: szarża, która zatrzymała Turków”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-wiedniem, który cytuje: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, „Battle of Vienna”. dzieje.pl (Muzeum Historii Polski), „Bitwa pod Wiedniem - 12 września 1683 r.”. Wien Geschichte Wiki, „Zweite Türkenbelagerung (1683)”. Encyclopaedia Britannica, „Siege of Vienna”. Jan Wimmer, Wiedeń 1683. Dzieje kampanii i bitwy.

Źródło: Jan III Sobieski, Listy Jana Trzeciego Króla Polskiego, list IX, „W namiotach Wezyrskich, 13 Septembra w nocy”, 1683. Listy Jana Trzeciego Króla Polskiego pisane do królowej Kazimiry w ciągu wyprawy pod Wiedeń w roku 1683, Lwów: Gubrynowicz i Schmidt, 1883, wydanie oparte na wydaniach Edwarda Raczyńskiego (1823) i A. Z. Helcla (1860). List powstał w 1683 roku, a wydanie lwowskie ukazało się w 1883 roku, więc tekst jest w domenie publicznej.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 5 z 8 · Trzy perspektywy

Trzy perspektywyBitwa pod Wiedniem, 12 września 1683

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Przeczytaj trzy krótkie relacje. Potem uzupełnij tabelę dla każdej ze stron.

Neutralny narrator

Latem 1683 roku ogromna armia osmańska otoczyła Wiedeń, stolicę Habsburgów. Przez dwa miesiące jej saperzy kopali pod murami, a obrońcy, przerzedzeni przez walki i czerwonkę, trwali. 12 września z zalesionych wzgórz Kahlenbergu zeszła armia odsieczy, Polacy, Austriacy i Niemcy. Późnym popołudniem tysiące jeźdźców z husarią na czele uderzyły na obóz osmański. Armia osmańska załamała się i uciekła, a oblężenie dobiegło końca.

Polska, Cesarstwo i państwa niemieckie

Armia odsieczy przybyła, by ocalić miasto bliskie upadku po dwumiesięcznym oblężeniu. Pod naczelnym dowództwem króla Polski Jana III Sobieskiego Polacy, Austriacy i Niemcy zebrali się na wzgórzach Kahlenbergu nad Wiedniem i 12 września zaczęli schodzić z walką ku obozowi tureckiemu. Późnym popołudniem król poprowadził ogromną szarżę jazdy, a husaria wbiła się w obóz osmański. Zwycięstwo ocaliło Wiedeń i rozpoczęło długą kontrofensywę, która miała wyprzeć Turków z Węgier.

Imperium Osmańskie

Wielki wezyr Kara Mustafa przywiódł pod bramy Wiednia ogromną armię, chcąc zdobyć stolicę Habsburgów. Przez dwa miesiące jego saperzy podkopywali się coraz bliżej murów, a miasto zbliżało się do upadku. Nie zdołał jednak zająć wzgórz Kahlenbergu ani w porę przerwać oblężenia. Gdy szarża uderzyła w nieprzygotowany obóz, wyczerpani oblegający uciekli, porzucając działa i zapasy. Klęska kosztowała Kara Mustafę życie, a potęga osmańska w Europie zaczęła się cofać.

PytaniePolska, Cesarstwo i państwa niemieckieImperium Osmańskie
Czego chcieli?Ocalić Wiedeń, bliski upadku po dwumiesięcznym oblężeniu.Zdobyć stolicę Habsburgów i otworzyć sobie drogę w głąb Europy Środkowej.
Gdzie byli 12 września?Na zalesionych wzgórzach Kahlenbergu nad miastem.W obozie i okopach, które wciąż przylegały do murów miasta.
Co przesądziło dla nich o wyniku dnia?Ogromna szarża jazdy z husarią na czele, która wdarła się do obozu wroga.Nie zajęli Kahlenbergu i nie przerwali w porę oblężenia.
Ile kosztowała ich bitwa?Około 4 000 ludzi, w tym około 1 500 zabitych.Około 10 do 15 tysięcy poległych, obóz i działa, a potem życie wielkiego wezyra.
Co było potem?Długa kontrofensywa, która wyparła Turków z Węgier.Kres epoki osmańskiej ekspansji w głąb środkowej Europy.

Zastanów się

Armia odsieczy była dużo mniejsza od osmańskiej. Jak mniejsza armia mogła wygrać?

Turcy wciąż oblegali miasto, więc walczyli na dwa fronty i byli wyczerpani. Nie zajęli wzgórz Kahlenbergu, więc odsiecz mogła uderzyć z góry, a wielka szarża jazdy trafiła w nieprzygotowany obóz. Dobra odpowiedź podaje co najmniej dwa powody.

Relacje na podstawie artykułu i narracji bitwy w aplikacji Echoes of Battle.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Odsiecz wiedeńska 1683: szarża, która zatrzymała Turków”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-wiedniem, który cytuje: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, „Battle of Vienna”. dzieje.pl (Muzeum Historii Polski), „Bitwa pod Wiedniem - 12 września 1683 r.”. Wien Geschichte Wiki, „Zweite Türkenbelagerung (1683)”. Encyclopaedia Britannica, „Siege of Vienna”. Jan Wimmer, Wiedeń 1683. Dzieje kampanii i bitwy.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 6 z 8 · Słowniczek

SłowniczekBitwa pod Wiedniem, 12 września 1683

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Dopasuj każde pojęcie do definicji. Wpisz literę obok numeru.

Pojęcia

  1. oblężenie F
  2. odsiecz C
  3. wielki wezyr G
  4. husaria A
  5. saperzy H
  6. wyłom B
  7. załoga D
  8. Liga Święta E

Definicje

  • A Polska ciężkozbrojna jazda, która poprowadziła wielką szarżę pod Wiedniem.
  • B Dziura wysadzona lub wybita w murze.
  • C Wojsko wysłane, by przerwać oblężenie i ocalić miasto.
  • D Żołnierze, którzy bronią miasta lub twierdzy.
  • E Sojusz cesarza, Polski i Wenecji przeciw Turkom, założony w 1684 roku pod patronatem papieża Innocentego XI.
  • F Otoczenie miasta lub twierdzy, by zmusić je do poddania się.
  • G Najważniejszy minister sułtana osmańskiego, który mógł też dowodzić armią.
  • H Żołnierze, którzy kopią okopy i podkopy pod mury nieprzyjaciela.

Użyj dwóch pojęć w jednym zdaniu o bitwie.

Odpowiedź otwarta. Uznaj każdą przemyślaną odpowiedź.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Odsiecz wiedeńska 1683: szarża, która zatrzymała Turków”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-wiedniem, który cytuje: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, „Battle of Vienna”. dzieje.pl (Muzeum Historii Polski), „Bitwa pod Wiedniem - 12 września 1683 r.”. Wien Geschichte Wiki, „Zweite Türkenbelagerung (1683)”. Encyclopaedia Britannica, „Siege of Vienna”. Jan Wimmer, Wiedeń 1683. Dzieje kampanii i bitwy.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 7 z 8 · Bilety wejścia i wyjścia

Bilety wejścia i wyjściaBitwa pod Wiedniem, 12 września 1683

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Bilet wejścia Przed lekcją · Bitwa pod Wiedniem

  1. W którym wieku stoczono bitwę pod Wiedniem?

    W XVII wieku (1683).

  2. Co to jest oblężenie?

    Otoczenie miasta lub twierdzy, by zmusić je do poddania się.

  3. Kto był królem Polski w 1683 roku?

    Jan III Sobieski.

Refleksja

Dlaczego oblężone miasto mogło bronić się przez wiele miesięcy?

Odpowiedź otwarta. Uznaj każdą przemyślaną odpowiedź.

Bilet wyjścia Po lekcji · Bitwa pod Wiedniem

  1. Kto sprawował naczelne dowództwo nad armią odsieczy?

    Król Polski Jan III Sobieski.

  2. Jakie wojsko poprowadziło wielką szarżę jazdy?

    Polska husaria.

  3. Dlaczego bitwę nazywa się punktem zwrotnym?

    Wyznaczyła najdalszy zasięg osmańskiej ekspansji w Europie. Potem granica powoli przesuwała się z powrotem.

Refleksja

Kto bardziej przyczynił się do ocalenia Wiednia: obrońcy w murach czy armia odsieczy? Uzasadnij.

Odpowiedź otwarta. Uznaj każdą przemyślaną odpowiedź.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Odsiecz wiedeńska 1683: szarża, która zatrzymała Turków”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-wiedniem, który cytuje: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, „Battle of Vienna”. dzieje.pl (Muzeum Historii Polski), „Bitwa pod Wiedniem - 12 września 1683 r.”. Wien Geschichte Wiki, „Zweite Türkenbelagerung (1683)”. Encyclopaedia Britannica, „Siege of Vienna”. Jan Wimmer, Wiedeń 1683. Dzieje kampanii i bitwy.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 8 z 8 · Quiz

QuizBitwa pod Wiedniem, 12 września 1683

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Zakreśl literę jedynej poprawnej odpowiedzi.

  1. Dlaczego dwumiesięczne kopanie okopów i minowanie murów przez Turków było kluczową taktyką oblężenia Wiednia?

    • A Miny miały burzyć fortyfikacje, a obrońcy musieli łatać wyłomy
    • B Budowali pod ziemią magazyny prochu bezpieczne od ostrzału
    • C Chcieli wygłodzić załogę bez bezpośredniego szturmu na mury
    • D Kopali tunele, by przemycić do miasta szpiegów i podpalaczy

    A. Dlaczego: Przez dwa miesiące osmańscy saperzy kopali pod murami i wysadzali wyłom za wyłomem, a obrońcy bronili coraz węższego obwodu. We wrześniu walki i czerwonka mocno przetrzebiły załogę, a miasto było bliskie upadku, gdy nadeszła odsiecz.

  2. Dlaczego natarcie odsieczy z Kahlenbergu okazało się tak skuteczne?

    • A Odsiecz przybyła nocą i Turcy nie widzieli nadciągającej armii
    • B Polacy użyli nieznanego wcześniej rodzaju broni palnej
    • C Husaria użyła dymu z płonącej słomy, by oślepić Turków
    • D Turcy wciąż oblegali miasto, więc walczyli na dwa fronty

    D. Dlaczego: Gdy nadeszła odsiecz, okopy osmańskie wciąż przylegały do miasta. Wojska koalicji, liczące około 64 do 70 tysięcy żołnierzy, schodziły z walką z Kahlenbergu, a późnym popołudniem potężna szarża jazdy przełamała osmańską linię. Armia osmańska, wyczerpana walką na dwa fronty, załamała się i rzuciła do ucieczki.

  3. Co stało się z osmańskim wodzem, wielkim wezyrem, po klęsce pod Wiedniem?

    • A Na rozkaz sułtana stracono go w Belgradzie jedwabnym sznurem
    • B Popełnił samobójstwo na polu bitwy zgodnie z osmańskim zwyczajem
    • C Został pojmany przez Polaków i wymieniony na chrześcijańskich jeńców
    • D Sułtan mianował go za karę gubernatorem odległej prowincji

    A. Dlaczego: Wielki wezyr uciekł do Belgradu, gdzie na rozkaz sułtana stracono go jedwabnym sznurem. Dla człowieka, który przywiódł imperium do klęski, nie było litości.

  4. Dlaczego Wiedeń 1683 uważa się za punkt zwrotny osmańskiej ekspansji w Europie?

    • A Polska przejęła po tej bitwie kontrolę nad całymi Bałkanami
    • B Austria w odwecie zdobyła i złupiła Konstantynopol
    • C Imperium Osmańskie rozpadło się natychmiast po tej klęsce
    • D Rozpoczęła długą kontrofensywę, która miała wyprzeć Turków z Węgier

    D. Dlaczego: Wiedeń wyznaczył najdalszy zasięg osmańskiej ekspansji w Europie. Od tej jesieni granica zaczęła powoli przesuwać się w drugą stronę, a Habsburgowie przez kolejne dekady parli na południe i wschód w długiej kontrofensywie, która miała wyprzeć Turków z Węgier.

  5. Jaki błąd wielkiego wezyra przesądził o losach oblężenia?

    • A Turecki wywiad donosił, że odsiecz nadciąga od południa, z Węgier
    • B Obsadził wzgórza garnizonami, ale zostały one rozbite w nocnym ataku
    • C Wzgórza uznano za zbyt strome dla kawalerii i obsadzenie ich za zbędne
    • D Ciągnął oblężenie i nie zajął wzgórz Kahlenbergu, na których zebrała się odsiecz

    D. Dlaczego: Przez dwa miesiące saperzy Kara Mustafy podkopywali się coraz bliżej murów, lecz nie zdołał on zająć wzgórz Kahlenbergu ani w porę przerwać oblężenia, gdy zebrała się tam armia odsieczy. Z okopami wciąż przylegającymi do miasta armia osmańska musiała walczyć na dwa fronty.

  6. Co historyczna wiki miasta Wiednia mówi o opowieściach o rogaliku i kawiarni z 1683 roku?

    • A Opowieść o rogaliku jest prawdziwa, a o kawiarni to legenda
    • B Kawiarnia Koltschitzky'ego jest udokumentowana, a rogalik to legenda
    • C Obie to legendy: kipferl jest dużo starszy, a pierwszą licencję na kawę dostał Diodato
    • D Obie potwierdzają zapiski wiedeńskiego cechu piekarzy z 1683 roku

    C. Dlaczego: Historyczna wiki miasta Wiednia uznaje obie opowieści za legendy. Rogalik kipferl w kształcie półksiężyca odnotowano w Wiedniu już w XIII wieku, a opowieść, że Georg Franz Koltschitzky założył po oblężeniu pierwszą kawiarnię, została obalona: pierwsze zezwolenie na publiczny wyszynk kawy dostał 17 stycznia 1685 roku Johannes Diodato.

  7. Co jest prawdą o popołudniowym natarciu Polaków pod Wiedniem 12 września 1683 roku?

    • A Natarcie zostało odparte, a bitwę rozstrzygnięto dopiero następnego ranka
    • B Polska jazda z husarią przełamała Turków i wdarła się do obozu wezyra
    • C Król trzymał husarię w odwodzie, a Turków rozbiła sama piechota austriacka
    • D Husaria uderzyła sama i zdobyła obóz, zanim zaatakowały jakiekolwiek inne wojska sprzymierzonych

    B. Dlaczego: Po południu do ataku ruszyła polska husaria, a po generalnym natarciu sprzymierzonych Turcy się załamali i Polacy weszli do obozu wielkiego wezyra.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Odsiecz wiedeńska 1683: szarża, która zatrzymała Turków”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-wiedniem, który cytuje: Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie, „Battle of Vienna”. dzieje.pl (Muzeum Historii Polski), „Bitwa pod Wiedniem - 12 września 1683 r.”. Wien Geschichte Wiki, „Zweite Türkenbelagerung (1683)”. Encyclopaedia Britannica, „Siege of Vienna”. Jan Wimmer, Wiedeń 1683. Dzieje kampanii i bitwy.

Pytania z quizu bitwy w aplikacji Echoes of Battle.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.