ENBezpłatny pilotaż

Bitwa pod Kannami 216 p.n.e.: odpowiedzi dla nauczyciela

Odpowiedzi pochodzą z artykułu i jego źródeł. Przy pytaniach otwartych podajemy, czego szukać.

Liceum i technikum Starożytność

Wróć do kart pracy Przeczytaj cały artykuł ›

  1. 1. Karta faktów
  2. 2. Zadanie z mapą
  3. 3. Oś czasu
  4. 4. Analiza źródła
  5. 5. Trzy perspektywy
  6. 6. Słowniczek
  7. 7. Bilety wejścia i wyjścia
  8. 8. Quiz
Podstawa programowa
  • LO, zakres podstawowy, dział IV pkt 2. omawia kierunki i charakter ekspansji rzymskiej; wyjaśnia pojęcie imperium (temat) LO i technikum (Dz.U. 2018 poz. 467, zm. Dz.U. 2024 poz. 1019)
  • LO, zakres rozszerzony, dział IV pkt 3. charakteryzuje etapy ekspansji rzymskiej (temat) LO i technikum (Dz.U. 2018 poz. 467, zm. Dz.U. 2024 poz. 1019)

Podstawa programowa historii dla liceum i technikum: rozporządzenie MEN z 30 stycznia 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 467), załącznik nr 1, w brzmieniu nadanym rozporządzeniem z 28 czerwca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1019).

Echoes of BattleKarta 1 z 8 · Karta faktów

Karta faktówBitwa pod Kannami, 2 sierpnia 216 p.n.e.

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Kiedy
2 sierpnia 216 p.n.e. (data tradycyjna)
Gdzie
Równina nad rzeką Aufidus (dziś Ofanto), w pobliżu miasteczka Kanny w Apulii, południowo-wschodnia Italia
Wojna
Druga wojna punicka, Rzym przeciw Kartaginie

Tło

Latem 216 roku p.n.e. kartagiński wódz Hannibal Barkas walczył w Italii już od dwóch lat i rozbił rzymskie armie nad Trebią i nad Jeziorem Trazymeńskim. Rzym odpowiedział największą siłą, jaką kiedykolwiek wystawił, ośmioma legionami naraz, pod wodzą konsulów Lucjusza Emiliusza Paulusa i Gajusza Terencjusza Warrona. Konsulowie obejmowali naczelne dowództwo na zmianę, co drugi dzień, i nie zgadzali się ze sobą. W dniu bitwy dowodził Warron i to on przeprowadził armię przez Aufidus.

500 km
Bitwa pod Kannami: gdzie to było

Strony

Kartagina

Dowódcy: Hannibal Barkas z bratem Magonem i dowódcą jazdy Hazdrubalem

Siły: około 50 000: około 40 000 piechoty (Galowie, Hiszpanie i Afrykanie) i 10 000 jazdy według Polibiusza

Republika Rzymska

Dowódcy: Konsulowie Gajusz Terencjusz Warron i Lucjusz Emiliusz Paulus

Siły: około 86 000: około 80 000 piechoty i nieco ponad 6 000 jazdy według Polibiusza

Wynik

Druzgocące zwycięstwo Kartaginy: Polibiusz podaje około 70 000 poległych Rzymian, Liwiusz 48 200. Konsul Paulus poległ, a Warron uciekł. Hannibal stracił około 5 700 do 8 000 ludzi.

Dlaczego to ważne

  • To klasyczny przykład podwójnego oskrzydlenia: mniejsza armia okrąża i niszczy większą.
  • Bitwa nie wygrała wojny: Rzym odmówił rokowań, wystawił nowe armie i unikał walnych bitew.
  • Wielu sojuszników Rzymu w południowej Italii przeszło do Hannibala, wśród nich bogata Kapua.
  • Wciąż się ją studiuje: szef niemieckiego sztabu generalnego Alfred von Schlieffen oparł na niej swoją koncepcję okrążenia.

Sprawdź, czy rozumiesz

  1. Jak dwaj konsulowie rzymscy dzielili się dowództwem?

    Obejmowali naczelne dowództwo na zmianę, co drugi dzień. W dniu bitwy dowodził Warron.

  2. Która strona miała więcej piechoty, a która więcej jazdy?

    Rzym miał wyraźną przewagę w piechocie, a Hannibal w jeździe.

  3. Dlaczego Kanny nie zakończyły wojny mimo tak wielkiego zwycięstwa?

    Rzym odmówił rokowań. Wystawił nowe armie, latami wykrwawiał Hannibala i w końcu pokonał go pod Zamą w 202 roku p.n.e.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Bitwa pod Kannami 216 p.n.e.: doskonała pułapka Hannibala”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-kannami, który cytuje: Polibiusz, Dzieje, księga 3. Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta, księga 22. Encyclopaedia Britannica, „Battle of Cannae”. Janusz Sikorski, Kanny 216 p.n.e. Adrian Goldsworthy, Upadek Kartaginy.

Mapa: © Echoes of Battle (dane: Natural Earth, domena publiczna). Położenie przybliżone.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 2 z 8 · Zadanie z mapą

Zadanie z mapąBitwa pod Kannami, 2 sierpnia 216 p.n.e.

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

12°E13°E14°E15°E16°E17°E18°E40°N41°N42°N1Wenuzja (Venosa)2Kapua3Rzym100 km

Gwiazdka oznacza pole bitwy. Numery są podpisane.

Bitwa pod Kannami: 41.3°N, 16.1°E

Zadania

  1. Pole bitwy leży mniej więcej na 41,3°N i 16,1°E. Zaznacz je gwiazdką, korzystając z siatki.

    Gwiazdka leży nieco powyżej linii 41°N, tuż na wschód od linii 16°E, blisko wschodniego wybrzeża Italii (zob. mapa w kluczu).

  2. Po bitwie konsul Warron uciekł do miejsca 1 z około siedemdziesięcioma jeźdźcami według Polibiusza. Nazwij je.

    Wenuzja, dziś Venosa.

  3. Miejsce 2 to bogate miasto w Kampanii, którego przywódcy po bitwie zawarli układ z Hannibalem. Nazwij je.

    Kapua.

  4. Dowódca jazdy Hannibala, Maharbal, błagał go o natychmiastowy marsz na miejsce 3. Nazwij je, a potem narysuj strzałkę marszu, który nigdy się nie odbył.

    Rzym. Strzałka biegnie na północny zachód od pola bitwy do Rzymu.

  5. Maharbal przepowiadał, że za pięć dni Hannibal będzie ucztował na Kapitolu w Rzymie. Skorzystaj z podziałki: ile mniej więcej kilometrów w linii prostej dzieli Rzym od pola bitwy?

    Około 310 km (uznaj od 280 do 340 km).

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Bitwa pod Kannami 216 p.n.e.: doskonała pułapka Hannibala”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-kannami, który cytuje: Polibiusz, Dzieje, księga 3. Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta, księga 22. Encyclopaedia Britannica, „Battle of Cannae”. Janusz Sikorski, Kanny 216 p.n.e. Adrian Goldsworthy, Upadek Kartaginy.

Mapa: © Echoes of Battle (dane: Natural Earth, domena publiczna). Położenie przybliżone.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 3 z 8 · Oś czasu

Oś czasuBitwa pod Kannami, 2 sierpnia 216 p.n.e.

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Wytnij karteczki i ułóż je w kolejności wydarzeń albo wpisz litery we właściwej kolejności poniżej.

Właściwa kolejność: G F H A D E C B

  1. G W ciągu dwóch lat przed 216 p.n.e. Hannibal rozbija rzymskie armie nad Trebią i nad Jeziorem Trazymeńskim.
  2. F 216 p.n.e. Senat wysyła w pole naraz osiem legionów, czego nigdy dotąd nie robiono.
  3. H 2 sierpnia 216 p.n.e., rano W swoim dniu dowodzenia Warron przeprowadza armię przez Aufidus i ustawia ją frontem na południe.
  4. A 2 sierpnia 216 p.n.e. Galowie i Iberowie w półksiężycu ustępują, a legiony wchodzą w kieszeń.
  5. D 2 sierpnia 216 p.n.e. Piechota afrykańska zwraca się do środka, a jazda Hazdrubala uderza na tyły Rzymian.
  6. E Po bitwie Senat odmawia wykupu jeńców i odprawia kartagińskiego posła Kartala.
  7. C Po latach Ocaleni spod Kann, trzymani na Sycylii, tworzą piąty i szósty legion Scypiona.
  8. B 202 p.n.e. Armia Scypiona pokonuje Hannibala pod Zamą.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Bitwa pod Kannami 216 p.n.e.: doskonała pułapka Hannibala”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-kannami, który cytuje: Polibiusz, Dzieje, księga 3. Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta, księga 22. Encyclopaedia Britannica, „Battle of Cannae”. Janusz Sikorski, Kanny 216 p.n.e. Adrian Goldsworthy, Upadek Kartaginy.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 4 z 8 · Analiza źródła

Analiza źródłaBitwa pod Kannami, 2 sierpnia 216 p.n.e.

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

O źródle

Grecki historyk Polibiusz jest najbliższym wydarzeniom autorem antycznym, który pisał o Kannach. Od niego pochodzi większość liczb dotyczących armii i poległych. W tym fragmencie (księga 3, rozdział 115) opisuje chwilę, w której pułapka zamknęła się wokół rzymskiej piechoty. Nie ma polskiego przekładu w domenie publicznej, więc tłumaczymy z angielskiego przekładu W. R. Patona z 1922 roku.

Rzymianie jednak, idąc za Celtami i napierając na środek oraz na tę część linii wroga, która ustępowała, posunęli się tak daleko, że mieli już ciężkozbrojnych Afrykanów po obu swoich flankach. Wtedy Afrykanie z prawego skrzydła, zwróciwszy się w lewo i zaczynając od prawej, uderzyli na flankę wroga, a ci z lewego zwrócili się w prawo i, wyrównując szereg do lewej, zrobili to samo, bo sama sytuacja podpowiadała im, jak działać. Skutek był taki, że zgodnie z zamysłem Hannibala Rzymianie, zapuściwszy się za daleko w pościgu za Celtami, zostali schwytani między dwa oddziały wroga i nie utrzymywali już zwartego szyku, lecz zwracali się pojedynczo albo oddziałami, by stawić czoła wrogowi, który spadał na ich flanki.

Polibiusz, Dzieje, księga 3, 115. Przekład roboczy Echoes of Battle z angielskiego przekładu W. R. Patona (1922): Polybius, The Histories, t. II, Loeb Classical Library, Harvard University Press, s. 285. penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Polybius/3*.html

Przekład roboczy Echoes of Battle z podanego wydania. Przed cytowaniem jako tekstu opublikowanego sprawdź oryginał.

Trudne słowa: Celtowie Galowie w środku linii Hannibala. ciężkozbrojni noszący ciężką zbroję i broń. flanki boki wojska. wyrównując szereg do lewej ustawiając się w linii według ludzi stojących po lewej. zwarty szyk ciasno ustawione szeregi.

Znajdź Co mówi źródło?

  1. Za którymi oddziałami szli Rzymianie, spychając je do tyłu?

    Za Celtami (Galami) w środku linii Hannibala.

  2. Jakie oddziały Rzymianie mieli w końcu po obu swoich flankach?

    Ciężkozbrojnych Afrykanów.

Wyjaśnij Dlaczego? Wykorzystaj swoją wiedzę.

  1. Polibiusz pisze „zgodnie z zamysłem Hannibala”. Wyjaśnij, na czym polegał ten zamysł, korzystając z karty faktów i artykułu.

    Hannibal wysunął Galów i Iberów w półksiężyc, który ustępował, więc Rzymianie weszli w kieszeń. Potem Afrykanie z obu skrzydeł zwrócili się do środka i uderzyli na flanki Rzymian, a jazda zamknęła pierścień od tyłu.

  2. Dlaczego Rzymianie stracili zwarty szyk i dlaczego miało to znaczenie?

    Zaatakowani z obu stron musieli się zwracać pojedynczo albo małymi grupami ku wrogowi na flankach. Legiony parły naprzód stłoczone, licząc na siłę nacisku. Rozbite na grupy nie walczyły już jak jedna masa i mogły być wycinane szereg po szeregu.

Oceń Na ile możemy mu ufać?

  1. Polibiusz podaje około 70 000 poległych Rzymian, a Liwiusz 48 200. Dlaczego starożytni historycy mogą się różnić i co robić z takimi liczbami?

    Korzystali z różnych przekazów, a sam Liwiusz przyznaje, że jego źródła się nie zgadzały. Historycy porównują źródła i podają przedział, jak Britannica: od 55 000 do 70 000. Dobre odpowiedzi mówią, że dokładnej liczby nikt nie zna.

  2. Polibiusza nazywa się najbliższym wydarzeniom autorem antycznym. Dlaczego to czyni go użytecznym i jaki problem może mieć nawet takie źródło?

    Autor bliższy wydarzeniom mógł korzystać z wcześniejszych relacji i wspomnień żyjących wtedy ludzi. Wciąż jednak może się mylić: artykuł pokazuje, że w sprawie Tarentu Polibiusz wyprzedza wydarzenia. Dobre odpowiedzi podają jedną zaletę i jedno ograniczenie.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Bitwa pod Kannami 216 p.n.e.: doskonała pułapka Hannibala”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-kannami, który cytuje: Polibiusz, Dzieje, księga 3. Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta, księga 22. Encyclopaedia Britannica, „Battle of Cannae”. Janusz Sikorski, Kanny 216 p.n.e. Adrian Goldsworthy, Upadek Kartaginy.

Źródło: Polibiusz, Dzieje, księga 3, 115. Przekład roboczy Echoes of Battle z angielskiego przekładu W. R. Patona (1922): Polybius, The Histories, t. II, Loeb Classical Library, Harvard University Press, s. 285. Grecki tekst jest starożytny, a angielski przekład W. R. Patona (zm. 1921) wydany w 1922 roku jest w domenie publicznej. Polski przekład roboczy jest nasz.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 5 z 8 · Trzy perspektywy

Trzy perspektywyBitwa pod Kannami, 2 sierpnia 216 p.n.e.

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Przeczytaj trzy krótkie relacje. Potem uzupełnij tabelę dla każdej ze stron.

Neutralny narrator

2 sierpnia 216 roku p.n.e. około 86 000 Rzymian stanęło na równinie nad Aufidusem naprzeciw około 50 000 żołnierzy Hannibala. Hannibal wysunął słabsze centrum do przodu w półksiężyc. Gdy Rzymianie uderzyli, centrum powoli się cofało, a legiony parły coraz głębiej, tłocząc się coraz ciaśniej. Wtedy piechota afrykańska zwróciła się na obie flanki, a jazda uderzyła od tyłu. Pierścień zaciskał się szereg po szeregu, aż niemal cała ta masa została wycięta.

Kartagina

Hannibal stanął pod Kannami z mniejszą armią i obrócił tę słabość w pułapkę. Wygiął środek z Galów i Iberów do przodu, wabiąc rzymską piechotę, by nań napierała, podczas gdy weterani afrykańscy czekali na skrzydłach, a jego jazda zmiotła z pola konnicę rzymską. Potem Afrykanie zwrócili się do środka, a jazda zamknęła tyły. Bez sprzętu oblężniczego i posiłków Hannibal nie mógł jednak zdobyć Rzymu, a tryumf nigdy nie stał się ostatecznym zwycięstwem.

Republika Rzymska

Rzym przybył pod Kanny, by zmiażdżyć Hannibala samą masą, z około 86 000 ludzi pod wodzą konsulów Warrona i Paulusa. Ufny w ciężkie legiony, uderzył wprost na kartagiński środek, dokładnie tak, jak chciał Hannibal. Legiony ścisnęły się tak, że ledwie mogły unieść broń, i zostały okrążone. Paulus poległ, Warron uciekł, a dziesiątki tysięcy zginęły jednego dnia. Mimo to republika nie skapitulowała, wystawiła nowe armie i unikała otwartej bitwy.

PytanieKartaginaRepublika Rzymska
Jaki mieli plan?Pozwolić, by centrum ustąpiło, a potem zamknąć wroga od skrzydeł i od tyłu.Przepchnąć się masą wprost przez środek.
W czym byli silni?W jeździe, której mieli znacznie więcej, i w weteranach afrykańskich na skrzydłach.W piechocie: osiem legionów i drugie tyle sprzymierzeńców.
Co poszło nie tak?Bez sprzętu oblężniczego i posiłków Hannibal nie mógł zdobyć Rzymu.Stłoczone legiony nie miały miejsca do walki i zostały okrążone.
Ile ich kosztował ten dzień?Około 5 700 do 8 000 ludzi.Około 70 000 poległych (Polibiusz) albo 48 200 (Liwiusz) oraz konsula.
Co zrobili potem?Przeciągnęli na swoją stronę sojuszników Rzymu w południowej Italii, jak Kapuę.Odmówili rokowań, wystawili nowe armie i wyczerpywali Hannibala.

Zastanów się

Kanny były jedną z najcięższych klęsk Rzymu, a jednak Rzym wygrał wojnę. Co okazało się ważniejsze: jedno wielkie zwycięstwo czy wola dalszej walki? Uzasadnij, podając dowody.

Dobre odpowiedzi korzystają z karty faktów: Hannibal wygrał bitwę, ale nie zdobył Rzymu, a Rzym odmówił rokowań, wystawił nowe armie i zwyciężył pod Zamą w 202 roku p.n.e. Doceń dobrze uzasadnioną odpowiedź w obu kierunkach.

Relacje na podstawie artykułu i narracji bitwy w aplikacji Echoes of Battle.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Bitwa pod Kannami 216 p.n.e.: doskonała pułapka Hannibala”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-kannami, który cytuje: Polibiusz, Dzieje, księga 3. Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta, księga 22. Encyclopaedia Britannica, „Battle of Cannae”. Janusz Sikorski, Kanny 216 p.n.e. Adrian Goldsworthy, Upadek Kartaginy.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 6 z 8 · Słowniczek

SłowniczekBitwa pod Kannami, 2 sierpnia 216 p.n.e.

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Dopasuj każde pojęcie do definicji. Wpisz literę obok numeru.

Pojęcia

  1. konsul H
  2. legion G
  3. jazda B
  4. półksiężyc F
  5. flanka D
  6. podwójne oskrzydlenie E
  7. sojusznik C
  8. bitwa zniszczenia A

Definicje

  • A Bitwa, w której jedna armia nie zostaje tylko odparta, ale zniszczona.
  • B Żołnierze walczący konno.
  • C Lud albo miasto walczące po tej samej stronie.
  • D Bok wojska albo szyku bojowego.
  • E Uderzenie na wroga z obu stron naraz, tak że zostaje okrążony.
  • F Kształt wygięty jak sierp księżyca.
  • G Duża jednostka armii rzymskiej, pod Kannami około 5 000 obywateli.
  • H Jeden z dwóch najwyższych urzędników rzymskich, który dowodził armią.

Użyj dwóch pojęć w jednym zdaniu o bitwie.

Odpowiedź otwarta. Uznaj każdą przemyślaną odpowiedź.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Bitwa pod Kannami 216 p.n.e.: doskonała pułapka Hannibala”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-kannami, który cytuje: Polibiusz, Dzieje, księga 3. Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta, księga 22. Encyclopaedia Britannica, „Battle of Cannae”. Janusz Sikorski, Kanny 216 p.n.e. Adrian Goldsworthy, Upadek Kartaginy.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 7 z 8 · Bilety wejścia i wyjścia

Bilety wejścia i wyjściaBitwa pod Kannami, 2 sierpnia 216 p.n.e.

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Bilet wejścia Przed lekcją · Bitwa pod Kannami

  1. Które dwie potęgi walczyły ze sobą pod Kannami?

    Rzym i Kartagina.

  2. Czym jest jazda?

    Żołnierzami walczącymi konno.

  3. W jakim kraju leżą Kanny?

    W Italii (w Apulii, na południowym wschodzie).

Refleksja

Jak mniejsza armia mogłaby pokonać większą?

Odpowiedź otwarta. Uznaj każdą przemyślaną odpowiedź.

Bilet wyjścia Po lekcji · Bitwa pod Kannami

  1. Jaki kształt Hannibal nadał środkowi swojej linii?

    Półksiężyca wybrzuszonego ku wrogowi, złożonego z Galów i Iberów.

  2. Co zamknęło pierścień za plecami Rzymian?

    Jazda Hannibala, gdy już przepędziła z pola konnicę rzymską.

  3. Gdzie Rzym w końcu pokonał Hannibala?

    Pod Zamą w 202 roku p.n.e.

Refleksja

Dlaczego bitwę z 216 roku p.n.e. wciąż studiują żołnierze?

Odpowiedź otwarta. Uznaj każdą przemyślaną odpowiedź.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Bitwa pod Kannami 216 p.n.e.: doskonała pułapka Hannibala”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-kannami, który cytuje: Polibiusz, Dzieje, księga 3. Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta, księga 22. Encyclopaedia Britannica, „Battle of Cannae”. Janusz Sikorski, Kanny 216 p.n.e. Adrian Goldsworthy, Upadek Kartaginy.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.

Echoes of BattleKarta 8 z 8 · Quiz

QuizBitwa pod Kannami, 2 sierpnia 216 p.n.e.

Klucz odpowiedzi dla nauczyciela

Zakreśl literę jedynej poprawnej odpowiedzi.

  1. Dlaczego wódz kartagiński celowo wysunął słabsze centrum do przodu, skoro wiedział, że Rzymianie zaatakują frontalnie?

    • A Centrum miało odwrócić uwagę od głównego ataku ukrytych oddziałów z tyłu
    • B Był to błąd taktyczny, który przypadkiem okazał się korzystny
    • C Centrum miało powoli się cofać, wciągając stłoczonych Rzymian w pułapkę
    • D Chciał szybko oddać centrum i wycofać armię za rzekę Aufidus

    C. Dlaczego: Hannibal celowo wysunął słabsze centrum, wiedząc, że Rzym zaatakuje frontalnie. Centrum powoli cofało się jak zaplanowano, wciągając legiony coraz głębiej. Tłoczące się masy traciły manewrowość, dokładnie na to Hannibal czekał.

  2. Jaką rolę odegrała kartagińska kawaleria w zamknięciu pułapki pod Kannami?

    • A Po rozbiciu rzymskiej jazdy uderzyła na tyły legionów, zamykając okrążenie
    • B Odcięła rzymskie linie zaopatrzenia, zmuszając armię do głodowej kapitulacji
    • C Zdobyła rzymski obóz, zabierając zapasy i sztandary legionów
    • D Przeprowadziła frontalną szarżę na rzymskie centrum, rozbijając legiony

    A. Dlaczego: Hiszpańska i celtycka jazda Hazdrubala z lewego skrzydła wybiła nad rzeką większość jazdy rzymskiej, a potem przeszła na drugie skrzydło, gdzie jazda sprzymierzeńców rzuciła się do ucieczki. Następnie Hazdrubal uderzył na tyły legionów, już przygwożdżonych z obu flank przez piechotę afrykańską. Pierścień zaciskał się szereg po szeregu, aż niemal cała ta masa została wycięta.

  3. Dlaczego większa armia rzymska stała się pod Kannami słabością?

    • A Przewaga skłoniła ich do walki w rozproszonym szyku, bez formacji
    • B Większa armia potrzebowała więcej żywności i Rzymianie walczyli głodni
    • C Stłoczeni w centrum legioniści stracili manewrowość i nie mogli władać bronią
    • D Rzymianie zostawili całą jazdę w obozie i liczyli tylko na piechotę

    C. Dlaczego: Im głębiej legiony wchodziły w cofające się centrum, tym bardziej się tłoczyły. Wojsko rzymskie ledwie mogło unieść broń, gdy afrykańskie skrzydła i wroga jazda zamykały się wokół niego. Przewaga liczebna zamieniła się w śmiertelną pułapkę.

  4. Dlaczego zwycięstwo pod Kannami nie przyniosło wodzowi kartagińskiemu wygranej w wojnie?

    • A Miasta italskie zbuntowały się przeciwko niemu zaraz po bitwie
    • B Rzym natychmiast zaproponował mu pokój na korzystnych warunkach
    • C Stracił zbyt wielu własnych żołnierzy i nie miał sił na dalszą kampanię
    • D Nie miał machin oblężniczych, a Kartagina przysyłała mu niewiele posiłków

    D. Dlaczego: Polibiusz podaje około 70 tysięcy zabitych Rzymian, Liwiusz około 48 tysięcy. Hannibal był mistrzem pola bitwy, ale bez machin oblężniczych nie ruszył na Rzym, a z Kartaginy docierały tylko niewielkie posiłki. Rzym odmówił rokowań, odbudował armię, a Scypion Afrykański przeniósł wojnę do Afryki.

  5. Jaka ironia łączy zwycięstwo Rzymian pod Zamą w 202 roku p.n.e. z klęską pod Kannami?

    • A Ocaleni spod Kann, zesłani na Sycylię, walczyli w armii zwycięskiej pod Zamą
    • B Bitwę pod Zamą stoczono na tej samej równinie co pod Kannami
    • C Konsul, który uciekł spod Kann, dowodził Rzymianami pod Zamą
    • D Kartagina walczyła pod Zamą rzymskimi jeńcami wziętymi pod Kannami

    A. Dlaczego: Senat kazał przewieźć żołnierzy, którzy uciekli spod Kann, na Sycylię i trzymać ich tam w niełasce. Scypion Afrykański, wiedząc, że klęska nie była ich winą, utworzył z nich swój piąty i szósty legion i zabrał ich do Afryki. Ta armia pokonała Hannibala pod Zamą w 202 roku p.n.e.

  6. Jak rzymski system dwóch konsulów dowodzących na zmianę przyczynił się do katastrofy?

    • A Obaj konsulowie wydali jednocześnie sprzeczne rozkazy, wywołując chaos w legionach
    • B Jeden z konsulów uciekł przed bitwą, zostawiając drugiego z połową armii
    • C System nie miał wpływu, bo obaj konsulowie zgodnie chcieli bitwy
    • D Konsulowie dowodzili na zmianę, a skłonny do ataku konsul wydał bitwę w swoim dniu

    D. Dlaczego: Według Polibiusza i Liwiusza konsulowie dowodzili na zmianę, a rankiem w dniu bitwy dowództwo należało do Warrona. Warron, którego Polibiusz zbywa jako niedoświadczonego, chciał jak najszybciej zewrzeć się z wrogiem i przeprowadził armię przez Aufidus. Ostrożniejszy Paulus poległ w walce.

  7. Dlaczego wódz kartagiński nie zaatakował Rzymu po Kannach i jakie długofalowe konsekwencje miała ta decyzja?

    • A Nie zdawał sobie sprawy, jak bardzo Rzym był osłabiony po klęsce pod Kannami
    • B Najemnicy kartagińscy zbuntowali się o zaległy żołd i odmówili marszu na północ
    • C Rzymianie zapłacili mu okup w srebrze, a on w zamian wycofał się z Italii
    • D Brakowało mu sprzętu oblężniczego i posiłków, więc zaczął przeciągać sojuszników Rzymu

    D. Dlaczego: Bez sprzętu oblężniczego i posiłków Hannibal nie mógł zdobyć samego Rzymu. Liwiusz pisze, że Maharbal błagał go o natychmiastowy marsz na miasto, ale Hannibal poprosił o czas do namysłu i zamiast tego próbował rozbić sojusze Rzymu w południowej Italii. Rzym odmówił rokowań, wystawił nowe armie i w końcu pokonał go pod Zamą w 202 p.n.e.

Źródła: Na podstawie artykułu Echoes of Battle „Bitwa pod Kannami 216 p.n.e.: doskonała pułapka Hannibala”, echoesofbattle.com/pl/blog/bitwa-pod-kannami, który cytuje: Polibiusz, Dzieje, księga 3. Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta, księga 22. Encyclopaedia Britannica, „Battle of Cannae”. Janusz Sikorski, Kanny 216 p.n.e. Adrian Goldsworthy, Upadek Kartaginy.

Pytania z quizu bitwy w aplikacji Echoes of Battle.

© Echoes of Battle, echoesofbattle.com. Możesz bezpłatnie drukować na swoje lekcje.