Za Trajana imperium rzymskie osiągnęło największy zasięg terytorialny: dołączyło Dację i na krótko sięgnęło Zatoki Perskiej (Brytania była już rzymską prowincją). Zawodowy żołnierz, który wdział purpurę, podbił bogatą w złoto Dację, wdarł się głęboko na partyński Wschód i zyskał taką sławę sprawiedliwości i energii, że późniejsi Rzymianie życzyli każdemu nowemu cesarzowi, by był „szczęśliwszy od Augusta i lepszy od Trajana”1.
Żołnierz na tronie
Marek Ulpiusz Trajan urodził się w Hiszpanii2 i zyskał sławę w armii, zanim został adoptowany na następcę Nerwy w 97 roku i objął tron w 98 roku3 n.e. W przeciwieństwie do wielu władców był prawdziwym dowódcą polowym, dzieląc marsz ze swoimi legionami, i postanowił rozszerzać imperium, a nie tylko je utrzymywać.
Wojny dackie
W dwóch ciężkich kampaniach (101-106 n.e.) Trajan podbił4 Dację, na terenie dzisiejszej Rumunii, pokonując króla Decebala i zagarniając słynne złoto jego królestwa5. Zwycięstwo opłaciło boom budowlany w Rzymie i zostało wyrzeźbione ze spiralną drobiazgowością na kolumnie Trajana, która wciąż stoi i pozostaje naszym najlepszym obrazem rzymskiej armii na wojnie.
Na wschód, ku Zatoce Perskiej
Pod koniec panowania Trajan zwrócił się na wschód przeciw imperium Partów, zdobywając jego stolicę Ktezyfont i docierając do Zatoki Perskiej5, najdalej na wschód, dokąd kiedykolwiek dotarł rzymski oręż. Lecz nowe podboje były niespokojne, wybuchły bunty, a Trajan zachorował i zmarł w 117 roku n.e. w drodze powrotnej6.
Najlepszy z cesarzy
Jego następca Hadrian uznał wschodnie zdobycze za zbyt kosztowne7, by je utrzymać, i cofnął granicę, lecz sława Trajana tylko rosła. Senat okrzyknął go Optimus Princeps, najlepszym władcą, i stał się miarą, do której porównywano każdego późniejszego cesarza.
Zobacz, jak walczyli jego żołnierze, w jak działał legion rzymski, albo poznaj innych wielkich wodzów starożytnego Rzymu.
Źródła i przypisy
Numery w tekście odsyłają do poniższych prac.
- Eutropius, Breviarium ab urbe condita, Book 8, 5: the Senate's acclamation for new emperors, 'felicior Augusto, melior Traiano'. ↩
- World History Encyclopedia, „Trajan” ↩
- Encyclopaedia Britannica, „Trajan” ↩
- Julian Bennett, Trajan: Optimus Princeps. A Life and Times (Routledge, 1997). ↩
- Cassius Dio, Roman History, Book 68: 14 (Decebalus' treasure found beneath the river Sargetia), 23 (the Senate grants the title Optimus), 28 to 29 (Ctesiphon taken; Trajan reaches the Ocean at the head of the Persian Gulf), 33 (death at Selinus in Cilicia). Loeb translation by E. Cary online at LacusCurtius: https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/68*.html. ↩ a b
- Aleksander Krawczuk, Poczet cesarzy rzymskich (Iskry, 1986). ↩
- Livius.org (Jona Lendering), „Trajan” ↩
- Wikipedia, „Trajan, Wikipedia”
Na podstawie uznanych opracowań historycznych; gdy źródła się różnią, zaznaczamy to. Zobacz nasze podejście redakcyjne.