5 lutego 1865 roku kawaleria i dwa korpusy piechoty Unii wyruszyły z linii oblężniczych wokół Petersburga w Wirginii, by uderzyć w tabory zaopatrujące armię Roberta E. Lee. Wywołało to trzy dni zimowych walk nad strumieniem Hatcher's Run, które kosztowały każdą ze stron około tysiąca ludzi lub więcej. 6 lutego zginął konfederacki generał brygady John Pegram, żonaty od niespełna trzech tygodni. Gdy walki ucichły, linie Ulyssesa S. Granta sięgały dalej na zachód, co przybliżyło wiosenną kampanię kończącą wojnę w Wirginii.
Ósmy miesiąc oblężenia
W lutym 1865 roku oblężenie Petersburga trwało już ósmy miesiąc. Grant systematycznie wydłużał swoje linie na zachód, by zmusić coraz słabszą armię Lee do rozciągania własnych. Na początku lutego wymierzył nowy cios w Boydton Plank Road, drogę, którą do Petersburga docierały tabory z zaopatrzeniem. Całą kampanię opisujemy w artykule o oblężeniu Petersburga.1
5 lutego dywizja kawalerii generała brygady Davida Gregga ruszyła w stronę Dinwiddie Court House, by przechwycić tabory. Osłaniał ją V Korpus generała majora Gouverneura K. Warrena, który przeprawił się przez Hatcher's Run na Vaughan Road, a dwie dywizje II Korpusu generała majora Andrew A. Humphreysa zajęły pozycje pod Armstrong's Mill, osłaniając prawe skrzydło Warrena. Rajd Gregga na tabory niewiele przyniósł.2
Trzy dni walk
Późnym popołudniem 5 lutego oddziały korpusów generała majora Johna B. Gordona i generała porucznika A. P. Hilla zaatakowały Humphreysa pod Armstrong's Mill. Okopane oddziały Unii odparły trzy natarcia. W nocy Federalni dostali posiłki w postaci dwóch kolejnych dywizji.3
6 lutego walki przeniosły się na Vaughan Road i pod Dabney's Mill, parowy tartak w lesie. Część dywizji Pegrama zaatakowała na Vaughan Road kawalerię Gregga wracającą z rajdu, a gdy Warren wysłał rozpoznanie w stronę Dabney's Mill, zaatakowały go dywizje Pegrama i generała majora Williama Mahone'a. Pegram zginął w tej walce; według rejestru amerykańskiej Służby Parków Narodowych kula trafiła go w serce. American Battlefield Trust pisze, że natarcie Unii zostało zatrzymane, natomiast park pola bitwy pod Petersburgiem przedstawia to tak, że późnym popołudniem impet Konfederatów wyhamowały posiłki Unii. 7 lutego wojska Unii przeszły do kontrataku, odzyskały swoje pozycje i zepchnęły Konfederatów za ich główne umocnienia; po zmroku wycofały się za Hatcher's Run i znów zaczęły przedłużać swoje linie.4
Krótkie małżeństwo
John Pegram urodził się w 1832 roku w Petersburgu. Walczył między innymi pod Rich Mountain, Chickamaugą i w Puszczy, a w 1864 roku w dolinie Shenandoah objął dowództwo dywizji. 19 stycznia 1865 roku poślubił Hetty Cary w kościele św. Pawła w Richmond; wśród gości był prezydent Konfederacji Jefferson Davis z żoną. Pogrzeb odbył się w tym samym kościele, a pochowano go na cmentarzu Hollywood w Richmond. Jego młodszy brat, artylerzysta William Pegram, zginął dwa miesiące później pod Five Forks.5
Kto wygrał?
Źródła nie są zgodne. American Battlefield Trust uznaje bitwę za nierozstrzygniętą. Służba Parków Narodowych podsumowuje ją tak: Konfederaci ocalili Boydton Plank Road, ale Unia zyskała dogodną podstawę do dalszych ofensyw. Federalni przedłużyli swoje umocnienia oblężnicze do przeprawy Vaughan Road przez Hatcher's Run.6
American Battlefield Trust podaje 34 517 żołnierzy Unii i 13 835 Konfederatów w walce i szacuje straty na około 1539 ludzi po stronie Unii i 1000 po stronie Konfederacji. Obu wodzów przedstawiamy w artykułach o Ulyssesie S. Grancie i Robercie E. Lee.7
