Lotnicy z Tuskegee to pierwsi czarnoskórzy piloci i personel lotniczy armii amerykańskiej, szkoleni od 1941 roku w Tuskegee w Alabamie. 99. Dywizjon Myśliwski i 332. Grupa Myśliwska walczyły nad Afryką Północną, Sycylią, Włochami i Niemcami. Według historyków lotnictwa USA wyszkolono 992 pilotów, którzy odnieśli 112 zwycięstw powietrznych i zdobyli 96 Zaszczytnych Krzyży Lotniczych.
7 marca 1942 roku pięciu mężczyzn ukończyło zaawansowane szkolenie pilotażu na nowym lotnisku pod Tuskegee w Alabamie: kapitan Benjamin O. Davis Jr. oraz podporucznicy Mac Ross, Lemuel R. Custis, Charles H. DeBow Jr. i George S. Roberts. Byli pierwszymi Afroamerykanami, którzy otrzymali skrzydła pilota Sił Powietrznych Armii USA. Trzy miesiące wcześniej atak na Pearl Harbor wciągnął Stany Zjednoczone do wojny, a wojsko, do którego wstąpili, było ściśle podzielone rasowo.
Za nimi poszło blisko tysiąc pilotów i wiele tysięcy mechaników, nawigatorów i personelu pomocniczego. Walczyli na dwóch frontach: w powietrzu nad Europą i w kraju, o prawo do służby na równych prawach. Oba fronty dokumentują akta jednostek w Air Force Historical Research Agency, ośrodku historycznym amerykańskiego lotnictwa, i oba są ciekawsze niż legendy.
Segregacja i „eksperyment”
Przed 1941 rokiem żaden czarnoskóry Amerykanin nie mógł szkolić się na pilota w siłach zbrojnych USA. 30 października 1925 roku Army War College1, uczelnia sztabowa armii, opracowała raport „The Use of Negro Manpower in War”, który głosił, że czarni żołnierze ustępują białym i nie nadają się do wielu zadań. Takie myślenie zamykało czarnoskórym drogę do szkolenia lotniczego.
Zmiana przyszła spoza armii. Ustawa o cywilnym szkoleniu pilotów z 1939 roku zakazała wykluczania ze względu na rasę, a Instytut Tuskegee stał się jedną z sześciu historycznie czarnych uczelni kształcących pilotów cywilnych. Pod presją polityczną Korpus Powietrzny Armii utworzył w marcu 1941 roku 99. Dywizjon Pościgowy, złożony wyłącznie z czarnoskórych. Instytut zbudował Moton Field, jedyną szkołę wstępnego pilotażu dla czarnoskórych kandydatów2 na pilotów armii w czasie wojny; dalsze szkolenie odbywało się na pobliskim lotnisku Tuskegee Army Air Field.
Współcześni często nazywali program eksperymentem z Tuskegee i słowo to miało swój ciężar: wielu wojskowych spodziewało się, że rozstrzygnie on, czy czarnoskórzy w ogóle potrafią latać bojowo.
99. Dywizjon nad Afryką Północną i Sycylią
Davis, absolwent West Point, objął dowództwo 99. Dywizjonu Myśliwskiego w sierpniu 1942 roku. Dywizjon popłynął do Afryki w kwietniu 1943 roku i 2 czerwca 1943 roku wykonał pierwszą misję bojową1: patrol na P-40 Warhawk z Tunezji nad wyspę Pantelleria. 2 lipca 1943 roku nad Sycylią porucznik Charles B. Hall zestrzelił niemieckiego FW 190, co było pierwszym zwycięstwem powietrznym zaliczonym lotnikowi z Tuskegee1. Tego samego dnia zginęli w walce dwaj jego koledzy, pierwsi polegli lotnicy z Tuskegee.
Pierwsze miesiące oceniano surowo. Memorandum dowództwa XII Air Support Command, oparte częściowo na raportach pułkownika Williama Momyera, białego dowódcy grupy, z którą latał 99. Dywizjon, nazywało jego wyniki słabymi i odradzało wysyłanie za ocean grupy myśliwskiej złożonej z czarnoskórych. W październiku 1943 roku Davis bronił dorobku dywizjonu przed komisją Departamentu Wojny. Dywizjon pozostał na froncie, jego reputacja wzrosła po walkach nad przyczółkiem pod Anzio na początku 1944 roku, a z czasem zdobył dwa wyróżnienia Distinguished Unit Citation.
332. Grupa i czerwone ogony
Davis wrócił do kraju, by objąć 332. Grupę Myśliwską z dywizjonami 100., 301. i 302. Grupa dotarła do Włoch na początku 1944 roku z myśliwcami P-39 Airacobra. Latem stacjonowała już w Ramitelli nad Adriatykiem i osłaniała ciężkie bombowce 15. Armii Powietrznej, najpierw na P-47 Thunderbolt, potem na P-51 Mustang. W lipcu 1944 roku dołączył do niej 99. Dywizjon.
Aby grupę dało się rozpoznać w powietrzu, jej myśliwce miały pomalowane na czerwono usterzenie ogonowe3, a piloci zyskali przydomek Czerwone Ogony (Red Tails). Od czerwca 1944 do końca kwietnia 1945 roku wykonali 179 misji osłony bombowców3, często w głąb Niemiec i Austrii, także nad zakłady benzyny syntetycznej w Blechhammer, czyli dzisiejszej Blachowni Śląskiej w Kędzierzynie-Koźlu. 24 marca 1945 roku eskortowali B-17 w najdłuższym nalocie 15. Armii Powietrznej, na Berlin, gdzie Roscoe Brown, Earl Lane i Charles Brantley zestrzelili po jednym odrzutowym Me 262. Grupa otrzymała za to Distinguished Unit Citation; kilka jej mustangów nie wróciło.
Cena była wysoka. Narodowe Muzeum Sił Powietrznych USA szacuje, że około 150 lotników z Tuskegee zginęło w walce3 lub w wypadkach, a 32 trafiło do niewoli.
Czy naprawdę nie stracili żadnego bombowca?
Najsłynniejsze twierdzenie o Czerwonych Ogonach głosi, że nie stracili ani jednego osłanianego bombowca4 w starciach z myśliwcami wroga. Da się wskazać jego źródło: 24 marca 1945 roku gazeta „Chicago Defender” napisała, że 332. Grupa1 wykonała dwusetną misję bez utraty bombowca. W rzeczywistości poprzedniego lata grupa straciła kilka eskortowanych bombowców, a tego samego dnia na trasie do Berlina zestrzelono bombowce z jej eskorty.
W 2006 roku Daniel Haulman, historyk Air Force Historical Research Agency, badał 112 zwycięstw powietrznych grupy, gdy dzienne raporty z misji przekonały go, że eskortowane bombowce bywały zestrzeliwane. William Holton ze stowarzyszenia Tuskegee Airmen Incorporated doszedł do tego samego wniosku niezależnie. Pierwszy raport z marca 2007 roku doliczył się 25 bombowców; dalsza weryfikacja raportów grup bombowych i meldunków o zaginionych załogach podniosła tę liczbę do 27 bombowców zestrzelonych przez lotnictwo wroga5 podczas 7 ze 179 misji osłony.
Ta korekta nie umniejsza dorobku, tylko nadaje mu skalę: pozostałe sześć grup myśliwskich 15. Armii Powietrznej straciło średnio po 46 eskortowanych bombowców. Czerwone Ogony były bardzo dobrą grupą osłony, ocenianą pod nieustanną obserwacją, a nie bezbłędną legendą.
Bunt na Freeman Field, 1945
477. Grupa Bombowa, jedyna czarna grupa bombowa, szkoliła się na B-25 pod dowództwem białego pułkownika Roberta Selwaya. W marcu 1945 roku przeniesiono ją na Freeman Field w Indianie, gdzie urządzono dwa kasyna oficerskie, formalnie dla szkolonych i dla kadry. W praktyce podział był rasowy i łamał przepisy armii.
Czarnoskórzy oficerowie zaplanowali pokojowy sposób zniesienia podziału: wchodzić do kasyna po kilku. 5 i 6 kwietnia 1945 roku 61 z nich weszło do kasyna dla białych i zostało aresztowanych. Gdy Selway kazał wszystkim oficerom podpisać regulamin opisujący osobne obiekty, 101 z 422 czarnoskórych oficerów na Freeman Field6 odmówiło i trafiło do aresztu. Skazano tylko jednego: porucznika Rogera C. Terry’ego, ukaranego grzywną 150 dolarów1 za potrącenie oficera żandarmerii.
Davis zastąpił Selwaya. W 1995 roku lotnictwo usunęło nagany z akt oficerów, którzy o to wystąpili, i oczyściło Terry’ego z wyroku.
Po wojnie
477. Grupa wciąż szykowała się do walk na Pacyfiku, gdy Japonia skapitulowała. 26 lipca 1948 roku prezydent Harry Truman podpisał dekret wykonawczy 9981, ogłaszający „equality of treatment and opportunity for all persons7 in the armed services without regard to race, color, religion or national origin”, czyli równość traktowania i szans dla wszystkich żołnierzy bez względu na rasę, kolor skóry, religię i pochodzenie. 1 lipca 1949 roku lotnictwo rozwiązało ostatnie czarne jednostki i rozdzieliło ich ludzi po całych siłach powietrznych.
Davis został pierwszym czarnoskórym generałem lotnictwa USA. Kongres przyznał lotnikom z Tuskegee zbiorowo Złoty Medal Kongresu w 2006 roku, a prezydent George W. Bush wręczył go na Kapitolu 29 marca 2007 roku1. Moton Field to dziś Tuskegee Airmen National Historic Site pod opieką Służby Parków Narodowych.
Dlaczego to ważne
Lotnicy z Tuskegee nie znieśli segregacji sami, a legenda o nieskazitelnym wyniku nie oddaje im sprawiedliwości. Dokumenty pokazują coś trudniejszego i lepszego: ludzi uznanych przez planistów własnej armii za niezdolnych do latania, którzy osłaniali bombowce nad Rzeszą, gdy krytycy czekali na ich porażkę, a w 1945 roku zaryzykowali kariery, przekraczając próg kasyna oficerskiego. Gdy w 1949 roku lotnictwo znosiło segregację, ich kompetencje były już zapisane w aktach.
Więcej o tej wojnie przeczytasz w przeglądzie największych bitew II wojny światowej i w kalendarzu Tego dnia w historii wojskowości.