Późnym wieczorem 3 sierpnia 1916 roku osmańskie siły wsparte przez Niemców i Austriaków, które przeszły przez pustynię Synaj, by uderzyć na Kanał Sueski, ruszyły na brytyjskie pozycje pod Romani, około 35 km na wschód od kanału. Przez cały 4 sierpnia australijska lekka konnica z Dywizji Konnej ANZAC generała Harry'ego Chauvela powstrzymywała je wśród wydm do nadejścia posiłków, a przed świtem 5 sierpnia przeszła do kontrataku. Napastnicy wycofali się z ciężkimi stratami, około 4000 z nich trafiło do niewoli, a osmańskie zagrożenie dla kanału się skończyło.
Przez Synaj
Po ewakuacji aliantów z Gallipoli siły osmańskie mogły znów spróbować uderzyć na Kanał Sueski i w lipcu 1916 roku połączone siły osmańskie, niemieckie i austriackie wyruszyły przez Synaj. ANZAC Memorial w Sydney datuje bitwę, która rozegrała się potem pod Romani, około 35 km na wschód od kanału, na 3 do 5 sierpnia 1916 roku. The Long, Long Trail, serwis Chrisa Bakera poświęcony armii brytyjskiej w tej wojnie, opisuje je jako osmańską 3. Dywizję (Anatolijską) z niemiecką grupą karabinów maszynowych, moździerzy oraz ciężkiej i przeciwlotniczej artylerii, która 9 lipca wyszła z okolic Beer Szewy.1
Brytyjczycy broniący kanału przesunęli linię obrony w głąb pustyni i doprowadzili kolej na wschód aż do Romani, gdzie pozycje obsadzała 52. Dywizja (Nizinna). Wydmy patrolowała Dywizja Konna ANZAC, utworzona w Egipcie w marcu 1916 roku pod dowództwem Chauvela; należały do niej 1., 2. i 3. Brygada Australijskiej Kawalerii Konnej (Light Horse) oraz Brygada Nowozelandzkich Strzelców Konnych. Według The Long, Long Trail brytyjski dowódca, generał Herbert Lawrence, postanowił poczekać na atak, licząc, że nieprzyjacielska piechota ugrzęźnie w sypkim piasku na południe od Romani.2
Wśród wydm
Późnym wieczorem 3 sierpnia oddziały osmańskie ruszyły za 2. Brygadą Light Horse, gdy ta wracała z codziennego patrolu, a we wczesnych godzinach 4 sierpnia zaatakowały. Początkowo na pozycjach była tylko 1. Brygada, która w obliczu przewagi musiała się cofnąć. W ciągu dnia nadchodziły posiłki konne i piesze, a linię ustabilizowano wokół wielkiej wydmy zwanej Mount Royston, podczas gdy nowozelandzka i 5. Brygada Konna spychały osmańskie lewe skrzydło. Shrine of Remembrance w Melbourne przypomina, jak Chauvel pod ogniem przejeżdżał od brygady do brygady.3
Do wieczora napastnicy byli wyczerpani, kończyła im się amunicja i utknęli wśród wydm. Przed świtem 5 sierpnia 1. i 2. Brygada Light Horse uderzyły pieszo z nasadzonymi bagnetami; opór się załamał, wzięto wielu jeńców, a 3. Brygada ruszyła w pościg.4
Zwycięstwo niewykorzystane
Australian War Memorial szacuje straty alianckie na około 1100 ludzi, a osmańskie na około 4000 zabitych i rannych oraz kolejne 4000 jeńców; The Long, Long Trail podaje około 1100 rannych i zabitych Brytyjczyków, głównie z Dywizji Konnej ANZAC, i około 8000 strat osmańskich łącznie z 4000 jeńców. Ten sam serwis ocenia, że brytyjską piechotę wprowadzano do walki zbyt wolno i większość atakujących zdołała ujść, wycofując się w następnych dniach do El Arisz.5
Mimo to Romani zakończyło osmańskie zagrożenie dla Kanału Sueskiego i otworzyło Brytyjczykom drogę z Egiptu do Palestyny. Lekka konnica walczyła potem pod Magdhabą w grudniu 1916 roku i dalej w Palestynie. Wielu jej żołnierzy przeszło wcześniej Gallipoli, o którym piszemy w artykule o bitwie o Gallipoli.6
Także tego dnia
- 1644: Bitwa pod Fryburgiem. Pod Fryburgiem Bryzgowijskim francuska armia Kondeusza i Turenne'a przez kilka dni atakowała okopane wojska bawarskie Franza von Mercy'ego w czasie wojny trzydziestoletniej.
