30 kwietnia 1863 roku Armia Potomaku generała Josepha Hookera, która przeprawiła się przez rzekę Rappahannock powyżej Fredericksburga, dotarła do skrzyżowania Chancellorsville w lesistej Wilderness w Wirginii, na skrzydle armii Roberta E. Lee. Britannica i American Battlefield Trust datują od tego dnia początek bitwy. W ciągu następnego tygodnia Lee, mając mniej więcej o połowę mniej żołnierzy, podzielił armię, posłał Stonewalla Jacksona na obejście skrzydła Unii i zepchnął Hookera za rzekę. Uchodzi to za największe zwycięstwo Lee, ale kosztowało go utratę Jacksona.
Doskonały plan Hookera
Po klęsce Unii pod Fredericksburgiem w grudniu 1862 roku obie armie przezimowały naprzeciw siebie nad Rappahannock. Lincoln oddał Armię Potomaku Hookerowi, który podniósł jej morale i przygotował plan schwytania Lee w pułapkę. American Battlefield Trust przytacza jego przechwałkę, że jego plany są doskonałe i niech Bóg zlituje się nad Lee, bo on litości mieć nie będzie.1
27 kwietnia Hooker wysłał kawalerię na tyły armii Lee w stronę Richmond. Dwa dni później oddziały generała Johna Sedgwicka przeprawiły się przez rzekę poniżej Fredericksburga, by zająć uwagę Lee, a główne siły Unii przeszły rzekę w górze jej biegu i obeszły go od tyłu. 30 kwietnia czołowe korpusy Hookera dotarły do Chancellorsville, skrzyżowania z zajazdem Chancellorsville pośród Wilderness, gęstej plątaniny lasu i zarośli. Hooker miał mniej więcej dwa razy więcej żołnierzy. American Battlefield Trust podaje około 130 000 wobec 60 000, a jako walczących 97 382 żołnierzy Unii i 57 352 konfederatów; Britannica też pisze o 130 000 i 60 000. Część armii Lee pod Jamesem Longstreetem przebywała wtedy z dala, zbierając zaopatrzenie.2
Lee dzieli armię
Lee zostawił jedną dywizję Jubala Early'ego, by pilnowała Sedgwicka pod Fredericksburgiem, a z resztą ruszył na zachód. 1 maja armie zderzyły się na wschód od Chancellorsville i Hooker, ku zaskoczeniu własnych dowódców, wycofał się na linię obronną wokół skrzyżowania. Bez kawalerii nie widział, co robi Lee.3
2 maja Lee znów podzielił armię. Stonewall Jackson poprowadził blisko 30 000 ludzi długim marszem wzdłuż frontu Unii na jej odsłonięte prawe skrzydło, a Lee z około 15 000 trzymał Hookera w miejscu. Według American Battlefield Trust około 17.00 ludzie Jacksona wypadli z lasu, a zaskoczone skrzydło Unii, trzymane przez XI Korpus, poszło w rozsypkę. Tej nocy Jackson został postrzelony przez własnych żołnierzy, gdy wracał z rozpoznania.4
Odwrót Unii
3 maja konfederaci przebili się na polanę Chancellorsville, a Hooker, ogłuszony, gdy pocisk trafił w kolumnę, o którą się opierał, oddał kluczowe pozycje. Sedgwick przełamał obronę pod Fredericksburgiem, ale został zatrzymany pod Salem Church. 5 maja Hooker wbrew dowódcom korpusów, którzy chcieli walczyć dalej, nakazał odwrót za rzekę. Britannica datuje bitwę od 30 kwietnia do 5 maja.5 › Druga bitwa pod Fredericksburgiem, 1863
Jacksonowi amputowano lewą rękę. Wydawało się, że wraca do zdrowia, ale 10 maja zmarł na zapalenie płuc. Britannica nazywa jego śmierć największą stratą Południa w tej bitwie.6
Straty
Liczby nieco się różnią. American Battlefield Trust szacuje straty Unii na 17 304 ludzi, a konfederatów na 13 460, w tym 1724 zabitych, 9233 rannych i 2503 zaginionych lub wziętych do niewoli. Britannica podaje ponad 17 000 strat Unii i ponad 12 000 strat konfederatów. Mniejsza armia Lee straciła większą część swoich sił niż armia Hookera.7
Ośmielony zwycięstwem Lee latem wkroczył do Pensylwanii, a armie spotkały się pod Gettysburgiem w lipcu 1863 roku.8
Także tego dnia
- 1975: Upadek Sajgonu. Wietnamska Armia Ludowa i oddziały Vietcongu wkroczyły do Sajgonu, stolicy Wietnamu Południowego, kilka godzin po masowej ewakuacji Amerykanów i związanych z nimi Wietnamczyków.
