W nocy z 30 na 31 marca 1800 roku francuski okręt liniowy Guillaume Tell wymknął się z oblężonej Valletty przy silnym wietrze z południa. Na pokładzie był kontradmirał Denis Decrès i około tysiąca ludzi. Był to ostatni francuski liniowiec z floty rozbitej przez Nelsona pod Abukirem. Brytyjska fregata Penelope dopadła go w niespełna godzinę i nękała ogniem, dopóki nie nadciągnęły dwa brytyjskie okręty liniowe. Rano 31 marca, pozbawiony masztów, Guillaume Tell skapitulował na południe od Sycylii, po obronie, którą nawet brytyjscy autorzy nazywali bohaterską.
Uwięziony rozbitek spod Abukiru
W sierpniu 1798 roku flota Nelsona zniszczyła francuską eskadrę w zatoce Abukir. Guillaume Tell był jednym z nielicznych okrętów, którym udało się ujść. Schronił się w porcie Valletty na Malcie. Francuski garnizon wyspy znalazł się w oblężeniu, a brytyjska eskadra blokowała port, by nie dopuścić do niego zaopatrzenia. W marcu 1800 roku w mieście brakowało już żywności. Pod koniec marca Guillaume Tell spróbował przedrzeć się przez blokadę i dotrzeć do Marsylii, by powiadomić Francję o położeniu garnizonu.1
John Marshall w „Royal Naval Biography” pisze, że był to jedyny pozostały okręt francuskiej floty, która walczyła pod Abukirem. Samego Nelsona nie było wtedy pod Maltą: przebywał w Palermo, a swój okręt flagowy Foudroyant wysłał do wzmocnienia blokady. Eskadrą pod Maltą dowodził komandor Manley Dixon z okrętu Lion.2
Fregata, która nie odpuściła
W raporcie wydrukowanym w „London Gazette” Dixon pisze, że o próbie wyrwania się Francuzów przekonały go rakiety i ogień brytyjskich baterii o północy, silny wiatr z południa i ciemność po zachodzie księżyca. Fregata Penelope kapitana Henry'ego Blackwooda stała między okrętem Lion a Vallettą i pilnowała wyjścia z portu. Blackwood dostrzegł nieprzyjaciela, wysłał bryg Minorca z ostrzeżeniem do Dixona i ruszył w pościg.3
Penelope była znacznie szybsza od ciężkiego dwupokładowca. Blackwood ustawiał ją za rufą Francuza, skąd mogło jej odpowiadać tylko kilka dział rufowych, i raz po raz ostrzeliwał go wzdłużnie pełnymi salwami burtowymi. O świcie 31 marca Guillaume Tell miał już zestrzelone stengi grotmasztu i bezanmasztu oraz grotreję i nie mógł uciec pościgowi.4
Trzy okręty na jeden
Pierwszy nadszedł 64-działowy Lion. Marshall opisuje, jak Dixon oddał salwę z dział nabitych trzema kulami każde, przeciął kurs Francuza przed jego dziobem, na chwilę sczepił się z nim olinowaniem, a potem zajął pozycję, z której ostrzeliwał go wzdłużnie od dziobu. Po mniej więcej pół godzinie uszkodzony Lion nie był w stanie utrzymać pozycji i został w tyle. Wtedy nadpłynął kapitan sir Edward Berry na Foudroyant, okręcie flagowym Nelsona, wezwał Francuzów do poddania się, a po odmowie otworzył ogień.5
Francuzi walczyli, dopóki okręt nie stracił wszystkich masztów. Dixon pisze, że Guillaume Tell opuścił banderę po dzielnej i zaciętej obronie trwającej trzy i pół godziny, w odległości około siedmiu lig, czyli mniej więcej 21 mil morskich, od przylądka Passero, południowo-wschodniego cypla Sycylii. Marshall stwierdził, że w kronikach bitew morskich nie ma obrony bardziej bohaterskiej.6
Działa, ludzie i straty
Dixon w swoim liście przypisuje okrętowi 86 dział i 1000 ludzi, ale zestawienie strat w tym samym numerze „Gazette” mówi o 84 działach; Dictionary of National Biography podaje 80. Francuzi stracili około 200 zabitych i rannych, jak pisze Marshall. Straty brytyjskie różnią się w zależności od zestawienia. Lista podpisana przez Dixona wymienia na Foudroyant 8 zabitych i 61 rannych, na Lionie 7 zabitych i 38 rannych, a na Penelope 2 zabitych i 2 rannych. Marshall podaje odpowiednio 8 i 69, 8 i 38 oraz 1 i 3, czyli łącznie 17 zabitych i 110 rannych.7
Nawet data nie jest jednolita. List Dixona jest datowany 31 marca u przylądka Passero i mówi o kapitulacji jako o wydarzeniu z poprzedniego ranka, a Royal Museums Greenwich zatytułowały obraz przedstawiający bitwę „The Capture of the Guillaume Tell, 30 March 1800”. Marshall i Dictionary of National Biography umieszczają wyjście z portu w nocy 30 marca, a walkę o świcie 31 marca, przy czym Dictionary of National Biography datuje samo zdobycie okrętu na 31 marca.8
Penelope odholowała zdobycz do Syrakuz, a Guillaume Tell wszedł do służby brytyjskiej jako HMS Malta. Valletta broniła się do września 1800 roku; Marshall datuje jej kapitulację na 5 września. O admirale, od którego zwycięstwa zaczęła się ta historia, piszemy w artykule o Horatio Nelsonie.9
