W mglisty poranek 8 lutego 1913 roku wojska osmańskie uderzyły na bułgarskie pozycje pod Bulair (tur. Bolayır), na wąskim przesmyku łączącym półwysep Gallipoli z Tracją. Do wieczora 7 Rylska Dywizja Piechoty generała majora Georgiego Todorowa odrzuciła je, zadając ciężkie straty. Natarcie miało współgrać z desantem pod Şarköy nad Morzem Marmara, ale desant spóźnił się i obie operacje zakończyły się porażką. Bułgaria posługiwała się wówczas kalendarzem juliańskim, dlatego w bułgarskich źródłach bitwa nosi datę 26 stycznia 1913 roku według starego stylu.
Wznowiona wojna
Pierwsza wojna bałkańska przyniosła Imperium Osmańskiemu klęskę za klęską. Pod koniec 1912 roku Bułgarzy oblegali Adrianopol (Edirne) i stanęli na przedpolach Konstantynopola, a 3 grudnia 1912 roku zawarto rozejm. 23 stycznia 1913 roku Enver bej przeprowadził zamach stanu, który przywrócił do władzy Komitet Jedności i Postępu, i wojna rozgorzała na nowo. Nowy rząd postanowił wysadzić korpus pod Şarköy, na tyłach Bułgarów, i jednocześnie uderzyć spod Bulair, by przyjść z odsieczą oblężonemu Edirne.1
Według Encyklopedii Atatürka siłami osmańskimi pod Bulair dowodził Fahri pasza, szefem sztabu był major Ali Fethi (późniejszy Fethi Okyar), a szefem oddziału operacyjnego major Mustafa Kemal, przyszły Atatürk. Relacje bułgarskie wskazują jako dowódcę atakujących sił Fethiego beja.2
Natarcie we mgle
Natarcie ruszyło około 6 rano 8 lutego, pod osłoną mgły i bez przygotowania artyleryjskiego. Dwie dywizje osmańskie, złożona (Mürettep) i 27, uderzyły na dwa pułki bułgarskiej 7 Dywizji: 13 Rylski i 22 Tracki. Turcy zajęli folwark Doğanarslan i zaczęli obchodzić lewe skrzydło 22 pułku, lecz kontratak 13 Pułku Rylskiego odrzucił dywizję złożoną. Około 15 na lewym skrzydle kontratakował 22 pułk i linia osmańska pękła; ostatni atak osmański, około 17, został odparty.3
Relacja turecka zgadza się z tym w ogólnych zarysach. Encyklopedia Atatürka podaje, że natarcie rozwijało się pomyślnie do około 14, ale posiłki nie nadeszły i oddziały wycofały się za umocnioną linię Bulair, ponosząc ciężkie straty.4
Spóźniony desant
Wszystko zależało od zgrania w czasie, a tego zabrakło. Statki, które miały przewieźć 10 Korpus z Konstantynopola pod Şarköy, nie wypłynęły na czas, a sił pod Bulair o tym nie powiadomiono, więc rankiem 8 lutego zaatakowały zgodnie z planem. Korpus wylądował dopiero w nocy z 8 na 9 lutego, gdy zaskoczenie było już stracone, i wycofano go bez żadnego rezultatu.5
Mustafa Kemal i Fethi przesłali potem rządowi własny plan odsieczy Edirne, ale nikt go nie podjął. Edirne skapitulowało 26 marca 1913 roku, a na mocy traktatu londyńskiego z 30 maja 1913 roku imperium straciło niemal wszystkie pozostałe posiadłości w Europie.6
Liczby, daty i pamięć
Według relacji bułgarskich około 10 000 Bułgarów stanęło przeciw 37 355 żołnierzom osmańskim. Bułgarskie Ministerstwo Obrony podaje straty bułgarskie w wysokości 114 zabitych i 416 rannych i pisze, że na polu bitwy zostało około 6000 poległych żołnierzy osmańskich. Bułgarska Agencja Telegraficzna pisze, że dywizje osmańskie straciły ponad połowę stanu. W wykorzystanych źródłach brak osmańskiego zestawienia strat.7
Bitwę stoczono 8 lutego 1913 roku według kalendarza gregoriańskiego, czyli 26 stycznia 1913 roku według kalendarza juliańskiego (starego stylu), którego używała wtedy Bułgaria. Bułgarska Agencja Telegraficzna umieszcza bitwę pod 26 stycznia w swoim kalendarium, ale rocznicę obchodzi 8 lutego, a uroczystości wciąż odbywają się w Samokowie, macierzystym mieście 22 pułku. Dwa lata później ten sam półwysep stał się areną kampanii, o której piszemy w artykule o bitwie o Gallipoli; walczył w niej znów Mustafa Kemal.8
Także tego dnia
- 1971: Operacja Lam Sơn 719. Wojska Wietnamu Południowego, wspierane przez amerykańskie lotnictwo i artylerię, lecz bez udziału wojsk lądowych USA, uderzyły na Szlak Ho Chi Minha w południowo-wschodnim Laosie.
