Operacja Lam Son 719 1971: uderzenie Wietnamu Południowego na Laos

Lam Son 719 miała dowieść, że armia Wietnamu Południowego potrafi walczyć sama, gdy Amerykanie wracają do domu. Zamieniła się w jedne z najcięższych walk tej wojny, a zdjęcia żołnierzy Południa uczepionych płóz śmigłowców odlatujących z Laosu stały się jednym z jej najtrwalszych obrazów.²

Przeciąć szlak

Szlak Ho Chi Minha, korytarz logistyczny przez wschodni Laos, prowadził na południe ludzi i zaopatrzenie Wietnamu Północnego. Uderzenie na bazy zaopatrzeniowe wokół Tchepone, niewielkiego miasteczka na skrzyżowaniu szlaków zaopatrzeniowych w południowo-wschodnim Laosie, miało przeciąć jedną z głównych arterii szlaku i uprzedzić ofensywę Północy. Po wkroczeniu do Kambodży w 1970 roku sztab Nixona i dowódcy sojuszniczy zwrócili się ku granicy z Laosem i na ich polecenie generał Creighton Abrams zaczął planować ofensywę.³ › Operacja Menu, 1969

Był to też test polityczny. Prezydent Nixon widział w operacji przede wszystkim próbę wietnamizacji, czyli przekazywania wojny w ręce Wietnamczyków z Południa. Na mocy poprawki Coopera-Churcha żadni amerykańscy żołnierze ani doradcy nie mogli wejść do Laosu, więc Stany Zjednoczone dawały samoloty, śmigłowce, artylerię i logistykę z wietnamskiej strony granicy.⁴

W głąb Laosu

W pierwszej fazie, Dewey Canyon II, Amerykanie odblokowali drogę nr 9 aż do granicy i bazę lotniczą w Khe Sanh. 8 lutego wojska Południa przekroczyły granicę. James H. Willbanks, piszący dla HistoryNet, opisuje operację na szczeblu korpusu pod dowództwem generała Hoang Xuan Lama, z ponad 17 tysiącami ludzi w 34 batalionach, wspieranych przez blisko 700 śmigłowców i 2000 samolotów. Celem były Baza 604 i Tchepone, 42 kilometry od granicy.⁵

Początek był udany. Do 10 lutego kolumna zajęła A Luoi przy drodze nr 9 i Ban Dong z wielkimi składami broni, paliwa i żywności, a rangersów i spadochroniarzy wysadzono na wzgórzach na północy, 1. Dywizję zaś na skarpie na południu. Potem, 11 lutego, natarcie stanęło około 5 kilometrów za A Luoi. Willbanks pisze, że prezydent Nguyen Van Thieu kazał Lamowi zachować ostrożność i przerwać operację, jeśli straty sięgną 3 tysięcy, bo martwił się jesiennymi wyborami i swoją dywizją powietrznodesantową, osłoną przed zamachem stanu.⁶

Upadek baz ogniowych

Wietnamczycy z Północy odpowiedzieli dużymi siłami. Według Willbanksa ściągnęli w ten rejon w sumie pięć dywizji, ponad 60 tysięcy żołnierzy.⁷

Brali bazy na wzgórzach jedną po drugiej. Ranger Base North padła 20 lutego, gdy jej ocaleli obrońcy przebili się z okrążenia; ze 430 rangersów 178 zginęło lub zaginęło. 25 lutego piechota i czołgi T-54 Północy zdobyły bazę ogniową 31, bronioną przez 3. Brygadę Powietrznodesantową, podczas gdy pancerna odsiecz stała bezczynnie kilka kilometrów dalej wśród sprzecznych rozkazów; spadochroniarze stracili 155 zabitych i ponad 100 jeńców, w tym dowódcę brygady. Bazę ogniową 30 trzeba było porzucić na początku marca. Amerykański doradca mówił, że Wietnamczycy z Północy zrywali te bazy jak dojrzałe winogrona, jedną po drugiej.⁸

Amerykańskie załogi śmigłowców za każdym przekroczeniem granicy wlatywały w gęsty ogień przeciwlotniczy. Willbanks przytacza pilota Chinooka, który nie pamiętał wieczoru, by wracający Chinook nie niósł pod sobą uszkodzonego Hueya lub Cobry.⁹

Tchepone i odwrót

Thieu zmienił cel z niszczenia składów na samo zajęcie Tchepone, co Willbanks nazywa zabiegiem wizerunkowym przed wyborami. W jednej z największych operacji aeromobilnych tej wojny żołnierze 1. Dywizji zostali wysadzeni w pobliżu zrujnowanego miasteczka, które zajęli 7 marca. Była to ostatnia dobra wiadomość. Po zajęciu Tchepone Thieu wydał rozkaz odwrotu.¹⁰

W kolejnych tygodniach wojska Południa przebijały się z powrotem ku granicy pod silnym naciskiem czołgów i piechoty Północy; według Willbanksa straciły w operacji 54 czołgi i 96 dział. Według historyka armii amerykańskiej ostatnie oddziały opuściły Laos 23 marca, według Willbanksa większość wróciła do 25 marca.¹¹

Cena

Dane o stratach Południa się różnią. Sajgon podał 1160 zabitych, ponad 4000 rannych i ponad 200 zaginionych; według Willbanksa amerykański XXIV Korpus naliczył ponad 7000 zabitych, rannych lub wziętych do niewoli żołnierzy Południa, a historyk armii amerykańskiej podaje liczbę korpusu jako 7683. Straty amerykańskie w Lam Son 719 i wspierającej ją operacji Dewey Canyon II wyniosły 253 zabitych lub zaginionych i 1149 rannych, razem 1402, a Willbanks liczy 107 zniszczonych i 601 uszkodzonych amerykańskich śmigłowców.¹²

Thieu ogłosił pełny sukces. Willbanks ocenia wynik jako niejednoznaczny: realne szkody zadane Północy i jej zaopatrzeniu, ale też dowód, że wietnamizacja wciąż jest niedokończona. Hanoi natychmiast ogłosiło zwycięstwo. Historyk armii amerykańskiej zauważa, że zmuszając Północ do wydania ogromnych środków i ludzi, operacja opóźniła jej następną wielką ofensywę do 1972 roku.¹³