Bitwa w dolinie Ia Drang, stoczona od 14 do 18 listopada 1965 roku na Płaskowyżu Centralnym w Wietnamie Południowym, była pierwszą wielką bitwą wojsk amerykańskich z regularną armią Wietnamu Północnego. Amerykańska piechota aeromobilna, przerzucona śmigłowcami, utrzymała okrążone lądowisko o nazwie X-Ray, a potem poniosła dotkliwą porażkę na drugim lądowisku, Albany. Obie strony ogłosiły sukces i obie wyciągnęły wnioski; była to zapowiedź długiej wojny na wyniszczenie, która miała nadejść.2
W listopadzie 1965 roku amerykańscy żołnierze polecieli śmigłowcami do doliny na Płaskowyżu Centralnym, by odnaleźć przeciwnika, i znaleźli go znacznie więcej, niż się spodziewali. Na polanie nazwanej lądowiskiem X-Ray zaczęła się pierwsza wielka bitwa amerykańskiej wojny w Wietnamie.
Wcześniej: Bitwa nad zbiornikiem Changjin · Dalej: Bitwa o Khe Sanh
Nowy rodzaj wojny
Wysyłając w 1965 roku do Wietnamu wojska lądowe, Stany Zjednoczone przyniosły nową koncepcję: wojnę aeromobilną, czyli przerzucanie piechoty śmigłowcami, by uderzać głęboko i szybko. 1. Dywizję Kawalerii wysłano do doliny Ia Drang, by odnalazła i związała walką działające tam regularne oddziały północnowietnamskie.3
Lądowanie na X-Ray
Batalion pod dowództwem Harolda G. Moore'a przerzucono na niewielką polanę oznaczoną jako lądowisko X-Ray, tuż obok wzgórza silnie obsadzonego przez wojska północnowietnamskie pod dowództwem Nguyễna Hữu Ana. Amerykanie wylądowali niemal na głowach znacznie większych sił.4
Walka o lądowisko
Przez kilka dni okrążony batalion utrzymywał X-Ray przed kolejnymi masowymi szturmami, wzywając ogień artylerii i uderzenia lotnictwa taktycznego, by nie dać się rozbić; w pobliżu fale bombowców B-52 uderzały na bazę przeciwnika w masywie Chu Pong, po raz pierwszy wspierając wojska lądowe. Walki były rozpaczliwe i toczone z bliska, ale lądowisko się utrzymało.5
Zasadzka pod Albany
Gdy część sił amerykańskich maszerowała lądem na inną polanę, lądowisko Albany, wpadła w nagłą zasadzkę z bliskiej odległości i została ciężko poturbowana w jednych z najkosztowniejszych walk tej bitwy. Oba starcia razem uczyniły z Ia Drang krwawy wstęp do wojny.6
Dlaczego Ia Drang miało znaczenie
Ia Drang było pierwszym poważnym sprawdzianem zarówno amerykańskiej taktyki aeromobilnej, jak i gotowości armii północnowietnamskiej do podjęcia otwartej walki. Każda strona wyniosła z niego pewność siebie i twarde lekcje: Amerykanie wiarę w swoją siłę ognia i mobilność, Wietnamczycy z Północy przekonanie, że trzeba podchodzić na bardzo bliską odległość, by ją stępić. Bitwa zapowiedziała mozolną wojnę na wyniszczenie, która nastąpiła później, a jej historię opowiedziały potem wspomnienia i film Byliśmy żołnierzami (We Were Soldiers).7
