Co wydarzyło się podczas trzeciego oblężenia Missolungi?
Od 15 kwietnia 1825 roku armia osmańska Reşida Mehmeda Paszy, przez Greków zwanego Kiutachisem, oblegała Missolungi, główną grecką twierdzę w zachodniej Grecji. W grudniu 1825 roku nadciągnęły wojska egipskie Ibrahima Paszy i zacieśniły blokadę. Wygłodzeni obrońcy i mieszkańcy odmówili kapitulacji i w nocy 10 kwietnia 1826 roku spróbowali się przebić. Exodus zakończył się rzezią, ale poruszył Europę i pomógł wciągnąć mocarstwa do wojny.1
Niewiele miejsc tyle znaczy w pamięci współczesnych Greków co Missolungi. Małe miasteczko nad laguną było oblegane w czasie wojny o niepodległość trzy razy, a ostatnie oblężenie zakończyło się Exodusem, próbą przebicia podjętą przez tysiące wygłodzonych ludzi w noc przed Niedzielą Palmową 1826 roku. Dziś Grecja nazywa je Świętym Miastem.2
Twierdza nad laguną
Missolungi było pierwszym miastem w zachodniej Grecji, które przyłączyło się do powstania 1821 roku. Jego położenie pozwalało panować nad zachodnią częścią Grecji Środkowej i dostępem do Zatoki Patrajskiej, a pod rządami polityka Aleksandrosa Mawrokordatosa i miejscowego przywódcy Atanasiosa Razisa-Kotsikasa zostało ufortyfikowane i stało się ośrodkiem walki w regionie. Przybywali tu filhelleni z wielu krajów, wśród nich szwajcarski drukarz Johann Jakob Meyer, który wydawał w mieście gazetę; w 1824 roku przyjechał lord Byron, wsparł sprawę pieniędzmi, ożywił zainteresowanie świata i jeszcze tego roku tu zmarł.3
Turcy już dwa razy ponieśli porażkę. W 1822 roku Reşid Mehmed Pasza, przez Greków zwany Kiutachisem, i Omer Vryonis oblegali miasto przez dwa miesiące i wycofali się z ciężkimi stratami; druga próba nastąpiła w 1823 roku. Greek News Agenda nazywa oblężenie rozpoczęte w 1825 roku drugim; Greek Herald, który liczy także kampanię z 1823 roku skierowaną na tę okolicę, nazywa je trzecim, podobnie jak nasz kalendarz.4
Oblężenie 1825 roku
15 kwietnia 1825 roku Kiutachis wrócił na rozkaz sułtana, a jego kampanię skoordynowano z inwazją Ibrahima Paszy na Peloponez. Greek Herald ocenia jego armię na 20 tysięcy ludzi. Turcy kopali okopy i sypali ziemne wały wokół murów.5
Pod koniec 1825 roku Muhammad Ali z Egiptu wysłał flotę 135 okrętów na pomoc siłom Ibrahima, a w grudniu sam Ibrahim przybył pod Missolungi i przejął kierowanie oblężeniem. Blokadę zorganizowano teraz znacznie systematyczniej i zaczęła dusić miasto. Głód wyniszczał około 10 tysięcy mieszkańców i obrońców, którzy wciąż odrzucali kolejne propozycje kapitulacji składane przez Kiutachisa.6
Exodus
Gdy skończyła się żywność, przywódcy zebrali się w kościele św. Spirydona. Sulioccy kapitanowie Notis Botsaris i Kitsos Tzawelas oraz wódz Dimitrios Makris postanowili poprowadzić próbę przebicia, każdy na czele jednej kolumny, z trzema do czterech tysięcy mężczyzn zdolnych do walki. Exodus wyznaczono na noc z Sobotniej Łazarzowej na Niedzielę Palmową, 10 kwietnia 1826 roku.7
Turcy czekali. Zdrajca uprzedził ich o planie i kolumny wychodzące z murów spotkał gęsty ogień. W ciemności zginęły tysiące, wielu wzięto do niewoli i sprzedano jako niewolników. Ci, którzy zostali, starcy, ranni i wiele kobiet i dzieci, zginęli, gdy nieprzyjaciel wkroczył do miasta. Niektórzy sami wybrali śmierć. Miejscowy notabl Christos Kapsalis wysadził prochownię razem z ludźmi, którzy się w niej schronili, by nie wpadli w ręce Turków. Nikolaos Kasomoulis, sekretarz jednego z kapitanów, wspominał, że miasto było jak ryczący piec.8
Ilu zginęło
Dokładnej liczby nie ma. Greek Herald i inne relacje podają, że z około 7 tysięcy uczestników Exodusu w bezpieczne miejsce dotarło tylko około tysiąca. Greek News Agenda przytacza świadectwo bardziej ponure: austriacki konsul w Patras, Vincenzo Micarelli, donosił o 3100 uszach zebranych przez Turków jako trofea, co przeraziło europejską opinię publiczną.9
Missolungi i Europa
Upadek Missolungi był klęską wojskową, która zamieniła się w zwycięstwo polityczne. Wiadomość wywołała oburzenie w Paryżu i w całej Europie, wzmocniła ruch filhelleński i popchnęła mocarstwa ku interwencji, która w 1827 roku doprowadziła do zniszczenia floty osmańsko-egipskiej pod Navarino. Eugène Delacroix w ciągu kilku miesięcy namalował „Grecję na ruinach Missolungi”, a poeta Dionisios Solomos uczynił oblężenie tematem poematu „Wolni oblężeni”. Exodus upamiętnia się co roku, a Missolungi nosi tytuł Świętego Miasta. O innych wojnach Imperium Osmańskiego piszemy w przeglądzie największych bitew Imperium Osmańskiego.10
Przypisy
Numer w tekście odsyła do przypisu; przypis wskazuje prace, na których opiera się dany akapit, a ich pełne opisy są w części Źródła.
- Greek News Agenda, „Missolonghi, Sacred City”; Greek Herald, „Remembering the Exodus of Messolonghi in 1826”. ↩
- Greek News Agenda, „Missolonghi, Sacred City”; Greek Herald, „Remembering the Exodus of Messolonghi in 1826”; Archiwum Tserpeli, „The Exodus of Messolonghi”. ↩
- Greek Herald, „Remembering the Exodus of Messolonghi in 1826”; Greek News Agenda, „Missolonghi, Sacred City”; Archiwum Tserpeli, „The Exodus of Messolonghi”. ↩
- Greek News Agenda, „Missolonghi, Sacred City”; Greek Herald, „Remembering the Exodus of Messolonghi in 1826”. ↩
- Greek News Agenda, „Missolonghi, Sacred City”; Greek Herald, „Remembering the Exodus of Messolonghi in 1826”. ↩
- Greek News Agenda, „Missolonghi, Sacred City”; Greek Herald, „Remembering the Exodus of Messolonghi in 1826”. ↩
- Greek Herald, „Remembering the Exodus of Messolonghi in 1826”; Greek News Agenda, „Missolonghi, Sacred City”. ↩
- Archiwum Tserpeli, „The Exodus of Messolonghi”; Greek Herald, „Remembering the Exodus of Messolonghi in 1826”; Greek News Agenda, „Missolonghi, Sacred City”. ↩
- Greek Herald, „Remembering the Exodus of Messolonghi in 1826”; Archiwum Tserpeli, „The Exodus of Messolonghi”; Greek News Agenda, „Missolonghi, Sacred City”. ↩
- Greek News Agenda, „Missolonghi, Sacred City”; Greek Herald, „Remembering the Exodus of Messolonghi in 1826”; Greek News Agenda, „Missolonghi, Sacred City”; Archiwum Tserpeli, „The Exodus of Messolonghi”. ↩
Źródła
- Greek News Agenda, „Missolonghi, Sacred City: 200 Years Since the Exodus (1/2)”
- Greek Herald, „Remembering the Exodus of Messolonghi in 1826”
- Archiwum Tserpeli, „The Exodus of Messolonghi”
- Greek News Agenda, „Missolonghi, Sacred City: 200 Years Since the Exodus (2/2)”
_-_Theodoros_Vryzakis_3.jpg){kind=link}