Bitwa nad rzeką Czongczon 1950: chińskie uderzenie w Korei

24 listopada 1950 roku amerykańska 8. Armia ruszyła znad rzeki Czongczon na północ, ku chińskiej granicy. Jak odnotowuje oficjalna historia US Army, spekulowano nawet, że siły ONZ dojdą do granicy i zakończą wojnę do Bożego Narodzenia. W ciągu tygodnia 8. Armia była w pełnym odwrocie. Walki nad Czongczon i zasadzka na 2. Dywizję Piechoty na południe od Kunu-ri odwróciły bieg wojny.²

Ostatni marsz ku Jalu

Generał Walton Walker spodziewał się Chińczyków, ale nie wiedział, gdzie są. Jego szef wywiadu wyznaczył dwie możliwe linie obrony i oszacował, że 8. Armia napotka około 48 tysięcy Chińczyków i kilka jednostek północnokoreańskich. Walker rozłożył siły równo: I Korpus na zachodzie, IX Korpus w centrum z 25. i 2. Dywizją Piechoty oraz brygadą turecką, a południowokoreański II Korpus na prawym skrzydle, w górach wokół Tokch'onu.³

Pierwsze dwa dni poszły dobrze. Chongju zastano puste, opór był słaby, a straty w żadnym korpusie nie były duże. Cztery mile od Unsanu amerykański oddział odzyskał nawet trzydziestu żołnierzy 8. Pułku Kawalerii, których Chińczycy pojmali na początku listopada i wypuścili, w większości rannych i odmrożonych.⁴

Noc 25 listopada

Tej nocy uderzyli Chińczycy. Dowódca XIII Grupy Armii, Li Tianyu, skierował główny cios na IX Korpus, a zwłaszcza na 2. Dywizję, rzucając do walki 39. i 40. Armię. Chińska piechota przeszła w bród lodowatą Czongczon i uderzyła na batalion 23. Pułku Piechoty i dywizjon artylerii; na odcinku 9. Pułku okrążone kompanie przebijały się z powrotem w rozsypce.⁵

Najcięższy cios spadł dalej na wschód. 26 listopada południowokoreański II Korpus się załamał, a jego pułki cofały się w zamęcie, bo przerwana łączność niweczyła każdą próbę utworzenia nowej linii. Prawe skrzydło 2. Dywizji zostało odsłonięte, a chińska 38. Armia zaczęła skręcać ku niemu na zachód. Walker wysłał z Kunu-ri na wschód brygadę turecką, by zamknęła lukę; stoczyła ciężkie walki z 38. Armią pod Wawon i Sinnim-ni i została mocno poturbowana.⁶

Odwrót

Do 28 listopada, pod chińskimi atakami na całej linii, Walker kazał korpusom się cofać. Rano generał MacArthur zameldował Kolegium Połączonych Szefów Sztabów, że stoją w obliczu zupełnie nowej wojny, a wieczorem wezwał Walkera i dowódcę X Korpusu do Tokio, by zaplanować przejście do obrony; historyk marynarki uznał później to stwierdzenie za prawdziwe, z wyjątkiem słowa „zupełnie”. 29 listopada Walker zarządził ogólny odwrót na linię Sukch'on, Sunch'on i Songch'on, dwadzieścia mil na południe od Kunu-ri.⁷

2. Dywizja odchodziła ostatnia. Jej główna droga na południe biegła z Kunu-ri do Sunch'onu przez przełęcz długą na ćwierć mili, a Chińczycy już ją zablokowali ogniem. Rano 30 listopada dowódca dywizji postanowił przepchnąć kolumnę tą drogą, sądząc, że blokada jest niewielka.⁸

Przez ogień na drodze z Kunu-ri

Nie była. Chińczycy na wzgórzach nad drogą, z trzydziestoma czy czterdziestoma karabinami maszynowymi i około dziesięcioma moździerzami, ostrzeliwali kolumnę na przestrzeni wielu kilometrów. Rozbite pojazdy tarasowały drogę, a każda unieruchomiona ciężarówka zatrzymywała następne. Na wezwanie dywizji samoloty myśliwsko-bombowe uderzyły na wzgórza wokół przełęczy napalmem i ogniem karabinów maszynowych; historia marynarki odnotowuje, że wśród skierowanych na pomoc maszyn były samoloty marynarki i piechoty morskiej. Część jednostek przeszła w porządku; inne, w tym tyły 9. Pułku, porzuciły działa i pojazdy i ruszyły do Sunch'onu na przełaj. Jeden z dywizjonów artylerii, jak odnotowuje Mossman, przedarł się przez przełęcz, tracąc 35 ludzi i zostawiając za sobą na drodze 10 haubic i 53 pojazdy.⁹

1 grudnia dywizja podliczyła straty. W drugiej połowie listopada straciła w boju 4940 ludzi, z czego około 4500 po 25 listopada, jedną trzecią z 15 tysięcy, które liczyła 15 listopada. Utraciła 64 działa, setki ciężarówek i niemal cały sprzęt saperski i została odesłana na południe od Pjongjangu do odtworzenia.¹⁰

Co rozstrzygnęła Czongczon

Walki nad Czongczon pogrzebały nadzieję na dojście do Jalu. Na początku grudnia resztki 2. Dywizji dotarły do Sunch'onu, a 8. Armia odrywała się od przeciwnika i szła ku Pjongjangowi; do Bożego Narodzenia, jak odnotowuje historia marynarki, niemal opuściła już Koreę Północną. W tym samym czasie na wschodzie żołnierze i marines X Korpusu toczyli własną bitwę nad zbiornikiem Czangdzin (Chosin).¹¹