Czym była bitwa pod Arras w 1917 roku?
Bitwa pod Arras była brytyjską ofensywą na froncie zachodnim od 9 kwietnia, poniedziałku wielkanocnego, do 16 maja 1917 roku, prowadzoną głównie przez 3. Armię generała Allenby'ego dla wsparcia francuskiej ofensywy Nivelle'a dalej na południu. Zaczęła się wielkim sukcesem, w tym zdobyciem grzbietu Vimy przez Kanadyjczyków, ale ugrzęzła w ciężkich walkach pod Monchy-le-Preux, nad Scarpe i pod Bullecourt. Western Front Association nazywa ją najkosztowniejszą brytyjską ofensywą tej wojny, licząc straty dzienne.1
Oficjalna historia brytyjska uznała poniedziałek wielkanocny 1917 roku za jeden z wielkich dni wojny, najpotężniejszą i najbardziej udaną z dotychczasowych ofensyw brytyjskich. W ciągu kilku dni natarcie stanęło, a następne pięć tygodni, pod Monchy-le-Preux, nad Scarpe i pod Bullecourt, uczyniło z Arras brytyjską ofensywę z najwyższymi dziennymi stratami w całej wojnie.2
Dlaczego Arras
Na początku 1917 roku miasto Arras, położone między łukiem Ypres a Sommą, stało się punktem wyjścia brytyjskiej części wiosennego planu sprzymierzonych. Celem było przełamanie niemieckich linii i ściągnięcie niemieckich odwodów na północ, z dala od wielkiej francuskiej ofensywy generała Nivelle'a. W marcu Niemcy wycofali się na Linię Hindenburga, krótszą i silniej umocnioną, a wojska brytyjskie i imperialne ruszyły za nimi. Wokół Arras zebrało się ponad 400 tysięcy żołnierzy z Wielkiej Brytanii, Kanady, Australii, Nowej Zelandii i Afryki Południowej.3
Armia pod ziemią
Arras miało niezwykły atut: dawne kamieniołomy kredy pod ulicami miasta. Nowozelandzcy tunelarze, w dużej części byli górnicy, połączyli je w około 20 kilometrów tuneli, którymi żołnierze docierali niezauważeni na kilka metrów od niemieckiej pierwszej linii. Sam kamieniołom Wellington mieścił 24 tysiące ludzi.4
Poniedziałek wielkanocny
O 5.30 rano 9 kwietnia, pod zimnym szarym niebem, ruszyło natarcie. Tysiące ludzi wyszły z tuneli i okopów, Niemcy zostali zaskoczeni, a teren zdobywano szybciej, niż zakładano. Na północ od Arras Korpus Kanadyjski, po raz pierwszy walczący wszystkimi czterema dywizjami razem, zdobył grzbiet Vimy i do 12 kwietnia utrzymał go, płacąc ponad 10 tysiącami zabitych i rannych.5
Sukcesu nie wykorzystano. Western Front Association sugeruje, że przez zaskoczenie albo chaos bitwy zdobyczy z 9 kwietnia nie rozwinięto 10 kwietnia, gdy niemiecka linia była rozbita i miejscami przerwana, a główne siły jazdy stały zbyt daleko z tyłu, by wejść w lukę. Niemcy wykorzystali te 48 godzin na reorganizację i wzmocnili kluczową wieś Monchy-le-Preux 3. Dywizją Bawarską.6
Monchy-le-Preux
Monchy leżało na wzniesieniu około pięciu mil na południowy wschód od Arras i dawało wgląd w pole bitwy na wiele mil wokół. 11 kwietnia piechota 15. (Szkockiej) i 37. Dywizji dotarła do wsi przed 7.30, a o 8.30 ruszyła galopem 8. Brygada Kawalerii: 10. Pułk Huzarów i Essex Yeomanry, z 3. Pułkiem Gwardii Dragonów na południu. Oficer piechoty, który patrzył na to w przerwie śnieżycy, myślał, że widzi prawdziwą szarżę kawalerii.7
Jeźdźcy dotarli do wsi i ją utrzymali, ale niemieckie pociski spadały na zatłoczone uliczki, zabijając ludzi i wiele koni; jednego oficera wyznaczono do dobijania rannych zwierząt. Starszy szeregowy Harold Mugford otrzymał Krzyż Wiktorii za to, że obsługiwał karabin maszynowy, choć miał strzaskane obie nogi, a dowódca brygady, generał brygady Charles Bulkeley-Johnson, zginął od kuli snajpera, gdy poszedł osobiście obejrzeć pozycje. 23 kwietnia Niemcy próbowali odbić Monchy, ale Królewski Pułk Nowofundlandzki utrzymał wieś.8
Bullecourt
Na południu Brytyjczycy zaatakowali 11 kwietnia Bullecourt, ufortyfikowaną wieś na Linii Hindenburga, siłami 4. Dywizji Australijskiej i brytyjskiej 62. Dywizji. Australian War Memorial nazywa to natarcie pospiesznie przygotowanym i zakończonym katastrofą: czołgi wsparcia się zepsuły albo zostały zniszczone, a Australijczycy, którzy wdarli się w niemiecką linię, zostali odcięci i wyparci. 4. i 12. Brygada straciły ponad 3300 ludzi, a 1170 Australijczyków dostało się do niewoli, najwięcej w jednym starciu w całej wojnie.9
Drugie natarcie, od 3 do 17 maja, siłami 2. Dywizji Australijskiej i brytyjskiej 62. Dywizji, wdarło się w linię, a potem przez półtora tygodnia odpierało niemieckie kontrataki. Niemcy opuścili ruiny dopiero po 15 maja. AWM liczy 7482 australijskie ofiary z trzech dywizji, za miejsce o niewielkim znaczeniu strategicznym.10
Cena
Ofensywa trwała 39 dni. Artois 14-18 szacuje straty na około 150 tysięcy zabitych, rannych lub zaginionych za postęp o prawie 10 kilometrów. W powietrzu kwiecień 1917 roku nazwano Krwawym Kwietniem z powodu ciężkich strat brytyjskich lotników. Jak zauważa Western Front Association, późniejsze etapy bitwy są znacznie mniej znane niż jej pierwszy dzień.11
Przypisy
Numer w tekście odsyła do przypisu; przypis wskazuje prace, na których opiera się dany akapit, a ich pełne opisy są w części Źródła.
- Western Front Association, „The Cavalry at Monchy-le-Preux”; Artois 14-18, „The Battle of Arras”. ↩
- Western Front Association, „The Cavalry at Monchy-le-Preux”. ↩
- Artois 14-18, „The Battle of Arras”; Australian War Memorial, „First Battle of Bullecourt”. ↩
- Artois 14-18, „The Battle of Arras”. ↩
- Artois 14-18, „The Battle of Arras”. ↩
- Western Front Association, „The Cavalry at Monchy-le-Preux”. ↩
- Western Front Association, „The Cavalry at Monchy-le-Preux”. ↩
- Western Front Association, „The Cavalry at Monchy-le-Preux”. ↩
- Australian War Memorial, „First Battle of Bullecourt”. ↩
- Australian War Memorial, „Second Battle of Bullecourt”. ↩
- Artois 14-18, „The Battle of Arras”; Western Front Association, „The Cavalry at Monchy-le-Preux”. ↩
Źródła
- Western Front Association, „The Cavalry at Monchy-le-Preux”
- Artois 14-18 (szlak pamięci Pas-de-Calais), „The Battle of Arras”
- Australian War Memorial, „First Battle of Bullecourt”
- Australian War Memorial, „Second Battle of Bullecourt”
