Bitwa pod Belmont 1861: pierwsza bitwa Ulyssesa S. Granta

Belmont to niewielka bitwa, która miała znaczenie przede wszystkim z jednego powodu: po raz pierwszy w wojnie secesyjnej Ulysses S. Grant dowodził w niej wojskiem w boju. Omal nie skończyła się katastrofą, krytykowano ją wtedy jako bezsensowne ryzyko, a obie strony spierały się o jej wynik. Pokazała jednak Abrahamowi Lincolnowi generała, który chciał walczyć.²

Kentucky i Missisipi

W 1861 roku Kentucky próbowało zachować neutralność. Opinia w stanie była podzielona po równo i obie strony wahały się przed pierwszym ruchem. Pierwsi ruszyli konfederaci. Obawiając się natarcia Unii w dół Missisipi, generał dywizji Leonidas Polk zajął na początku września Columbus w Kentucky, miasto na wysokich skarpach nad rzeką. Uznano to za inwazję, co przeciągnęło opinię w Kentucky na stronę Unii. Grant, dowodzący wtedy w Cairo w Illinois, odpowiedział zajęciem Paducah u ujścia rzeki Tennessee.³

Columbus stało się twierdzą, której działa panowały nad rzeką. Po drugiej stronie Missisipi, na brzegu Missouri, konfederaci trzymali mały obóz obserwacyjny przy przystani parowców w Belmont. National Park Service zauważa, że pozycja ta dawała im kontrolę nad łącznością między południowo-wschodnim Missouri a konfederatami na wschód od rzeki.⁴

Demonstracja zmienia się w atak

Na początku listopada dowódca Unii na zachodzie, generał dywizji John C. Frémont, dostał meldunki, że Polk zamierza wysłać wojska z Columbus do Missouri i Arkansas. HistoryOfWar.org pisze, że pogłoski były fałszywe, ale Grant otrzymał rozkaz wykonania demonstracji w stronę Columbus, by takiemu ruchowi zapobiec. 6 listopada wypłynął z Cairo na transportowcach z około 3000 ludzi.⁵

Grant nie zamierzał staczać bitwy. HistoryOfWar.org uważa, że jego żołnierze rwali się do walki, a on uznał, że musi dać im szansę; podejrzewał też, że obóz w Belmont może być punktem zbornym dla wojsk idących na zachód. National Park Service podaje, że w drodze dostał nowe wiadomości o konfederatach wysyłanych przeciw unionistom w południowo-wschodnim Missouri i skierował transportowce ku Belmont.⁶

Walka o obóz

Rankiem 7 listopada wojska Unii wylądowały na brzegu Missouri na północ od Belmont: trzy mile od obozu według American Battlefield Trust i Park Service, pięć według HistoryOfWar.org. Uprzedzony o desancie Polk przerzucił do obozu posiłki pod generałem brygady Gideonem Pillowem, zwiększając jego siły, według HistoryOfWar.org, do nieco ponad 3000 ludzi.⁷

Żołnierze Unii szli przez lasy i pola kukurydzy i późnym rankiem natknęli się na ludzi Pillowa. HistoryOfWar.org umieszcza początek walki o 10.30 i opisuje cztery godziny, w czasie których konfederaci byli powoli spychani do obozu, a potem za niego, aż na brzeg rzeki. Około 14.00, według American Battlefield Trust, żołnierze Unii zyskali przewagę i zajęli obóz.⁸

Wtedy rozprzęgła się dyscyplina. Dla wielu żołnierzy było to pierwsze zwycięstwo, więc zaczęli plądrować i świętować w zdobytym obozie. By przywrócić porządek, Grant kazał obóz podpalić. Według American Battlefield Trust w zamęcie kilku rannych konfederatów zostało ciężko poparzonych.⁹

Przebić się z powrotem

Pobici konfederaci schronili się pod stromym brzegiem, osłaniani przez ciężkie działa Columbus. Teraz przesunęli się wzdłuż brzegu na północ i wyszli na wyższy teren między ludźmi Granta a ich łodziami. Jednocześnie Polk, zrozumiawszy wreszcie, że atak nie jest pozorowany, przeprawiał przez rzekę kolejne oddziały, a jego artyleria biła przez rzekę w żołnierzy Unii.¹⁰

Niektórzy oficerowie Granta, widząc, że są otoczeni, mówili o kapitulacji. Grant odpowiedział, jak cytuje HistoryOfWar.org, że skoro wyrąbali sobie drogę do środka, równie dobrze wyrąbią ją sobie na zewnątrz. Jego żołnierze, znów zdyscyplinowani, przebili się do przystani, choć według HistoryOfWar.org jeden pułk został odcięty i musiał maszerować dużo dalej na północ, by znaleźć łódź. Park Service odnotowuje, że Grant wszedł na pokład ostatni. Położył się w kajucie, wyszedł na pokład, gdy z brzegu padły strzały, a po powrocie zobaczył, że pocisk przebił kanapę, na której przed chwilą leżał. Kanonierki Unii odpędziły konfederatów od brzegu i transportowce odpłynęły.¹¹

Kto wygrał?

Straty były zbliżone. HistoryOfWar.org podaje, że Unia straciła 607 ludzi (120 zabitych, 383 rannych i 104 wziętych do niewoli lub zaginionych), a Konfederacja 641 (105 zabitych, 419 rannych i 117 zaginionych). Konfederaci ogłosili zwycięstwo, bo odepchnęli Granta do łodzi. Grant mówił o sukcesie, bo planował tylko wypad; w pamiętnikach, jak zauważa American Battlefield Trust, pisał, że konfederaci porzucili potem wszelką myśl o wysyłaniu wojsk z Columbus.¹²

Według HistoryOfWar.org na Północy bitwę atakowano jako bezsensowną i niepotrzebnie ryzykowną. Dała jednak Grantowi wiarę w siebie i w swoich ludzi i zwróciła na niego uwagę Lincolna jako jednego z nielicznych generałów Unii, którzy chcieli walczyć. Wiosną 1864 roku Lincoln powierzył mu dowództwo wszystkich armii Unii. Więcej o tym dowódcy w naszym portrecie Ulyssesa S. Granta.¹³