Kim byli cesarze z dynastii Sewerów?
Sewerowie byli rodem, który rządził Cesarstwem Rzymskim w latach 193 do 235. Septymiusz Sewer, generał z Leptis Magna w Afryce, przejął władzę w wojnach domowych 193 roku i założył dynastię; po nim panowali jego synowie Karakalla i Geta, a następnie dwaj wnukowie siostry jego syryjskiej żony Julii Domny, Heliogabal i Aleksander Sewer. Ich władza opierała się na wojsku, a zabójstwo Aleksandra Sewera przez własnych żołnierzy w 235 roku zakończyło dynastię.1
Rok pięciu cesarzy
Gdy w ostatnim dniu 192 roku zamordowano cesarza Kommodusa, Rzym wszedł w rok wojny domowej. Jego następcę Pertynaksa po kilku miesiącach zabiła gwardia pretoriańska, która sprzedała tron Didiuszowi Julianowi. 13 kwietnia 193 roku wojska nad Dunajem obwołały cesarzem swojego dowódcę, namiestnika Panonii Górnej Lucjusza Septymiusza Sewera. Ruszył na Rzym, Julian został zamordowany, a Sewer wkroczył do miasta bez walki.2
Sewer rozwiązał dawną gwardię i utworzył nową, liczniejszą, z własnych legionistów z prowincji. Potem zwrócił się przeciw rywalom. Pescenniusz Niger, obwołany cesarzem w Syrii, został pobity pod Nikeą i ostatecznie pod Issos w 194 roku i zabity w ucieczce. Klodiusz Albinus, namiestnik Brytanii, najpierw przekupiony tytułem cezara, potem ogłoszony wrogiem publicznym, został rozbity pod Lugdunum, dzisiejszym Lyonem, w lutym 197 roku.3
Monarchia wojskowa
Następnie Sewer walczył z Partami. Jego armie przeszły w dół Eufratu, złupiły Ktezyfon i zamieniły północną Mezopotamię w rzymską prowincję. W kraju przebudował państwo wokół wojska. Żołd wzrósł o połowę, żołnierze mogli zawierać małżeństwa w czasie służby, a cesarz faworyzował oficerów ze stanu ekwitów i mieszkańców prowincji kosztem senatu. Britannica widzi w jego rządach kluczowy etap na drodze do absolutyzmu późnego cesarstwa; Michael Meckler podkreśla finansowe i wojskowe ciężary, jakie jego decyzje nałożyły na Rzym.4
Jego żona, Julia Domna, była Syryjką, córką dziedzicznego arcykapłana boga słońca w Emesie. Jej rodzina kształtowała dynastię aż do końca. Sewer zmarł w Eboracum, dzisiejszym Yorku, w lutym 211 roku, podczas kampanii w Brytanii, na którą zabrał skłóconych synów.5
Karakalla
Bracia Karakalla i Geta odziedziczyli cesarstwo wspólnie i nienawidzili się nawzajem. Karakalla kazał zabić Getę w ramionach matki, pod koniec 211 roku według Mecklera i w 212 roku według Herberta Benaria, a jego stronników wymordowano. W 212 roku Karakalla nadał obywatelstwo rzymskie wszystkim wolnym mieszkańcom cesarstwa, na mocy aktu zwanego Constitutio Antoniniana; Britannica odnotowuje podejrzenie starożytnych autorów, że chodziło o zwiększenie wpływów z podatków.6
Ostatnie lata Karakalla spędził na wojnie, podziwiając Aleksandra Wielkiego i walcząc z Partami. W kwietniu 217 roku, w drodze do świątyni pod Carrhae, zabił go żołnierz z eskorty, w spisku, który obie encyklopedie wiążą z jego prefektem pretorianów, Makrynusem.7
Makrynus i bitwa pod Antiochią
Makrynus był pierwszym cesarzem, który nigdy nie zasiadał w senacie. Stoczył nierozstrzygniętą bitwę z Partami pod Nisibis i kupił pokój wielkimi opłatami, a oszczędności na żołdzie przysporzyły mu wrogów w wojsku. Siostra Julii Domny, Julia Mesa, dostrzegła swoją szansę. Rozpuściła wieść, że jej wnuk, młody kapłan boga Elagabala w Emesie, jest synem Karakalli, i w maju 218 roku stacjonujący w pobliżu legion obwołał go cesarzem.8
Armie spotkały się pod Antiochią 8 czerwca 218 roku. Makrynus opuścił pole bitwy, a jego wojska przestały walczyć. Schwytano go, gdy próbował dotrzeć do Europy, i stracono; Meckler umieszcza jego pojmanie w Chalcedonie, a śmierć w Kapadocji.9
Heliogabal
Nowy cesarz, znany w historii pod imieniem swojego boga jako Elagabal albo Heliogabal, przywiózł do Rzymu święty kamień z Emesy i próbował wynieść swego boga ponad dawne kulty. Jego małżeństwo z westalką Akwilią Sewerą zgorszyło miasto. Julia Mesa, teraz prawdziwa władczyni, zmusiła go do adoptowania kuzyna Aleksandra jako następcy. Gdy Heliogabal zwrócił się przeciw kuzynowi, gwardia pretoriańska zamordowała go razem z matką, Julią Soemias, 11 marca 222 roku.10
Aleksander Sewer i koniec
Aleksander Sewer miał trzynaście lub czternaście lat, gdy został cesarzem, a władzę sprawowały jego babka, a potem matka, Julia Mamea. Britannica opisuje rząd tracący kontrolę nad własną gwardią, która w 224 roku zamordowała prawnika Ulpiana, pierwszego ministra państwa. Na Wschodzie pojawił się nowy wróg: Ardaszir I, założyciel perskiego państwa Sasanidów, najechał Mezopotamię w 230 roku, a kontrofensywa Aleksandra z 232 roku skończyła się kosztownym patem.11
Wezwany nad Ren przeciw Alamanom, Aleksander za radą matki próbował kupić pokój. Żołnierze tego nie przyjęli. W 235 roku zabili jego i Julię Mameę w Moguncji i obwołali cesarzem Maksymina Traka. Britannica datuje od jego upadku wojny domowe, które przez następne pięćdziesiąt lat ogarniały cesarstwo.12
Przypisy
Numer w tekście odsyła do przypisu; przypis wskazuje prace, na których opiera się dany akapit, a ich pełne opisy są w części Źródła.
- Encyclopaedia Britannica, “Septimius Severus”; Encyclopaedia Britannica, “Severus Alexander”; Herbert W. Benario, De Imperatoribus Romanis. ↩
- Encyclopaedia Britannica, “Septimius Severus”; Michael L. Meckler, De Imperatoribus Romanis. ↩
- Encyclopaedia Britannica, “Septimius Severus”; Michael L. Meckler, De Imperatoribus Romanis. ↩
- Encyclopaedia Britannica, “Septimius Severus”; Michael L. Meckler, De Imperatoribus Romanis. ↩
- Herbert W. Benario, De Imperatoribus Romanis; Encyclopaedia Britannica, “Caracalla”; Encyclopaedia Britannica, “Septimius Severus”; Michael L. Meckler, De Imperatoribus Romanis. ↩
- Michael L. Meckler, De Imperatoribus Romanis; Herbert W. Benario, De Imperatoribus Romanis; Encyclopaedia Britannica, “Caracalla”. ↩
- Encyclopaedia Britannica, “Caracalla”; Michael L. Meckler, De Imperatoribus Romanis; Michael L. Meckler, De Imperatoribus Romanis. ↩
- Michael L. Meckler, De Imperatoribus Romanis; Encyclopaedia Britannica, “Macrinus”; Herbert W. Benario, De Imperatoribus Romanis. ↩
- Michael L. Meckler, De Imperatoribus Romanis; Encyclopaedia Britannica, “Macrinus”. ↩
- Michael L. Meckler, De Imperatoribus Romanis; Encyclopaedia Britannica, “Elagabalus”. ↩
- Encyclopaedia Britannica, “Severus Alexander”; Herbert W. Benario, De Imperatoribus Romanis. ↩
- Encyclopaedia Britannica, “Severus Alexander”; Herbert W. Benario, De Imperatoribus Romanis. ↩
Źródła
- Encyclopaedia Britannica, “Septimius Severus”
- Encyclopaedia Britannica, “Severus Alexander”
- Herbert W. Benario, De Imperatoribus Romanis, “Severan Julias (A.D. 193-235)”
- Michael L. Meckler, De Imperatoribus Romanis: An Online Encyclopedia of Roman Emperors, “Septimius Severus (193-211 A.D.)”
- Encyclopaedia Britannica, “Caracalla”
- Michael L. Meckler, De Imperatoribus Romanis, “Caracalla (211-217 A.D.)”
- Michael L. Meckler, De Imperatoribus Romanis, “Macrinus (217-218 A.D.)”
- Encyclopaedia Britannica, “Macrinus”
- Michael L. Meckler, De Imperatoribus Romanis, “Elagabalus (218-222 A.D.)”
- Encyclopaedia Britannica, “Elagabalus”
