Hamilkar Barkas nigdy nie został pokonany na lądzie przez Rzym, a jednak dożył chwili, gdy Kartagina przegrała wojnę. W ostatnich latach I wojny punickiej bronił się na Sycylii przed wszystkim, co mógł wysłać Rzym, a gdy nadszedł pokój, zwrócił się ku budowie nowego źródła potęgi Kartaginy w Hiszpanii, bazy, z której jego syn Hannibal miał kiedyś ruszyć na Italię.
Sycylia i I wojna punicka
Hamilkar objął dowództwo na Sycylii około 247 roku p.n.e.1, pod koniec długiej I wojny punickiej z Rzymem. Z górskich twierdz Ercte i Eryks2 prowadził nieustanną kampanię wypadów i potyczek, wiążąc siły rzymskie i nie dając się wyprzeć z pola. Wojnę rozstrzygnięto jednak na morzu: gdy flota kartagińska została zniszczona pod Wyspami Egadzkimi w 241 roku p.n.e.3, Kartagina poprosiła o pokój i oddała Sycylię. Hamilkar, niepokonany na lądzie, przyjął te warunki z goryczą.
Bunt najemników
Pokój przyniósł nowe niebezpieczeństwo. Kartagina nie mogła zapłacić najemnej armii, którą wynajęła do wojny, i żołnierze podnieśli okrutny bunt, do którego przyłączyło się wielu afrykańskich poddanych miasta. W tym buncie najemników, zwanym też wojną bez rozejmu4, Hamilkar wyszedł w pole i po walkach wielkiego okrucieństwa po obu stronach zmiażdżył buntowników i ocalił miasto4.
Podbój Hiszpanii
Po utracie Sycylii Hamilkar spojrzał na zachód. Od około 237 roku p.n.e. poprowadził armię do5 Hiszpanii, na Półwysep Iberyjski, i przez blisko dekadę ujarzmiał jej plemiona, otwierając bogate kopalnie srebra i budując bazę potęgi poza zasięgiem ostrożnego kartagińskiego senatu. Tu ukształtowało się prywatne imperium rodu, rozwijane po nim przez jego zięcia Hazdrubala Pięknego5, a potem przez Hannibala.
Przysięga i synowie
Greccy i rzymscy pisarze podają, że Hamilkar przed wyjazdem do Hiszpanii kazał młodemu Hannibalowi przysiąc przy ołtarzu, że nigdy nie będzie przyjacielem Rzymu2, opowieść, która dociera do nas jako tradycja, a nie pewny fakt. Hamilkar zmarł około 228 roku p.n.e. na wyprawie w Hiszpanii, utonąwszy w rzece podczas osłony odwrotu synów6, jak podają starożytne relacje. Zostawił trzech synów, Hannibala, Hazdrubala i Magona, którzy mieli ponieść jego wojnę do Rzymu.
Czytaj dalej o innych wielkich wodzach Kartaginy albo poznaj cały pojedynek w Rzym kontra Kartagina.
Źródła i przypisy
Numery w tekście odsyłają do poniższych prac.
- World History Encyclopedia (Mark Cartwright), „Hamilcar Barca” ↩ a b
- Polibiusz, Dzieje (Historiai), Księga 1, 56 do 58 (Ercte i Eryks), 62 (pokój 241 p.n.e.), 65 do 88 (wojna z najemnikami); Księga 2, 1 (Hiszpania, śmierć Hamilkara); Księga 3, 11 (przysięga Hannibala). Przekład angielski Loeb online w LacusCurtius: https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Polybius/home.html. ↩ a b
- Adrian Goldsworthy, Upadek Kartaginy. Historia wojen punickich (przekład The Fall of Carthage) (Dom Wydawniczy Rebis, 2021). ↩
- Dexter Hoyos, Truceless War: Carthage's Fight for Survival, 241 to 237 BC (Brill, 2007). ↩ a b
- Serge Lancel, Hannibal (przeł. Robert Wiśniewski) (Państwowy Instytut Wydawniczy, 2001). ↩ a b
- Diodor Sycylijski, Biblioteka historyczna, Księga 25, 10 (Hamilkar osłania ucieczkę synów i przyjaciół, po czym tonie w rzece). Przekład angielski Loeb online w LacusCurtius: https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Diodorus_Siculus/25*.html. ↩
- Wikipedia, „Hamilkar Barkas, Wikipedia”
Na podstawie uznanych opracowań historycznych; gdy źródła się różnią, zaznaczamy to. Zobacz nasze podejście redakcyjne.