Kocioł Ruhry 1945: największe amerykańskie okrążenie wojny

Wiosną 1945 roku Zagłębie Ruhry, z kopalniami węgla, hutami i zakładami Kruppa w Essen, było jednym z ostatnich ośrodków przemysłowych w rękach Rzeszy. Przebijanie się przez nie ulica po ulicy mogło się zamienić, jak pisze historyk Robert Citino, w super-Stalingrad. Zamiast tego US Army je okrążyła i w niespełna trzy tygodnie wzięła więcej jeńców, niż Sowieci wzięli pod Stalingradem.²

Kleszcze

Po zdobyciu mostu w Remagen w marcu generał Dwight D. Eisenhower zaplanował klasyczne podwójne oskrzydlenie. 1. Armia generała porucznika Courtneya Hodgesa miała wyjść z przyczółka pod Remagen, uderzyć na wschód i zawrócić na północ. Około 145 kilometrów dalej na północ 9. Armia generała porucznika Williama Simpsona miała przekroczyć Ren pod Wesel razem z 21. Grupą Armii Montgomery'ego i iść na wschód wzdłuż północnego skraju Zagłębia. Obie armie miały skręcić do środka i spotkać się na tyłach Grupy Armii B feldmarszałka Waltera Modela.³ › Dwight D. Eisenhower

1. Armia uderzyła przed świtem 25 marca i przełamała front, posuwając się pierwszego dnia o 19 kilometrów, a drugiego o 32. 28 marca dowódca 3. Dywizji Pancernej, generał major Maurice Rose, wysłał na północ, na Paderborn, zgrupowanie Richardsona z rozkazem „gnajcie jak diabli”; w jeden dzień przeszło 72 kilometry. Pod Paderbornem Amerykanie natknęli się na szkolne oddziały SS z czołgami, a 30 marca zginął sam Rose, gdy jego mała grupa o zmierzchu wpadła na drodze na niemieckie Tygrysy.⁴

Niedziela Wielkanocna pod Lippstadt

Późnym wieczorem 31 marca dowódca VII Korpusu, generał major J. Lawton Collins, poprosił Simpsona, by skierował zgrupowanie bojowe 2. Dywizji Pancernej na Lippstadt, w połowie drogi między Beckum a Paderbornem, a oddział 3. Dywizji Pancernej wyjdzie mu naprzeciw. Przed świtem 1 kwietnia, w Niedzielę Wielkanocną, ruszyło zgrupowanie podpułkownika Matthew Kane'a, napotykając niewiele poza ogniem broni ręcznej i pojedynczymi działami przeciwlotniczymi, których obsługi uciekały lub się poddawały. Tuż po południu obie armie spotkały się pod Lippstadt i kocioł się zamknął.⁵

Według LWL w środku znalazło się około 350 tysięcy żołnierzy Grupy Armii B. National WWII Museum wymienia 5. Armię Pancerną i 15. Armię, siedem korpusów i 19 dywizji, a do tego 26 generałów i admirała. Hitler pod karą śmierci zakazał jakiegokolwiek odwrotu, Berlin żądał od Modela obrony Twierdzy Ruhra, a obietnice odsieczy przez nową 12. Armię spełzły na niczym.⁶

Zaciskanie pierścienia

Amerykanie rozstawili wokół kotła cztery korpusy i uderzali do środka ze wszystkich stron. Na północ od rzeki Ruhry ciągnął się zwarty łańcuch miast przemysłowych, Duisburg, Essen, Gelsenkirchen, Bochum i Dortmund, gdzie silniejszy przeciwnik mógłby wymusić walkę o każdy kwartał. Niemcy nie mieli już na to sił. Gdzie miasto stawiało opór, amerykańska siła ognia zrównywała je z ziemią; sama artyleria XVI Korpusu wystrzeliła w czternaście dni 259 tysięcy pocisków.⁷

Natarcie uwolniło dziesiątki tysięcy jeńców i robotników przymusowych. W Hemer 7. Dywizja Pancerna znalazła 23 302 jeńców wojennych, w większości radzieckich, umierających w tempie ponad stu dziennie; w samym Hagen uwolniono 16 tysięcy robotników przymusowych, w Wuppertalu 30 tysięcy. Według LWL kocioł rozcięto w rejonie Hagen i Witten 12 kwietnia; oficjalna historia amerykańska datuje decydujące spotkanie nad Ruhrą pod Hattingen na 14 kwietnia.⁸

Kapitulacja

Wschodnia część kotła wokół Iserlohn poddała się 15 kwietnia. Generał von Zangen z 15. Armii oddał się ze sztabem do niewoli 7. Dywizji Pancernej, a resztki Dywizji Pancernej Lehr poddały się 99. Dywizji Piechoty. 16 kwietnia, jak odnotowuje oficjalna historia amerykańska, zaczął się masowy pęd do kapitulacji: cywile i żołnierze machali prześcieradłami, obrusami i koszulami, a historyk 78. Dywizji zapisał, że dominującym kolorem była biel. Spadochroniarze schwytali generała Harpego z 5. Armii Pancernej, gdy próbował przedostać się przez Ruhrę.⁹

18 kwietnia poddali się wszyscy poza nielicznymi maruderami. Do niewoli trafiło około 317 tysięcy Niemców, więcej niż Rosjanie wzięli pod Stalingradem i więcej niż Niemców i Włochów wzięto na koniec kampanii w Afryce Północnej. Citino zauważa, że było to dwa razy więcej, niż szacował wywiad USA, a jeńców trzymano na otwartych polach za drutem kolczastym, w obozach nadreńskich łąk. 9. Armia straciła 341 zabitych, 121 zaginionych i blisko 2000 rannych, a 1. Armia mniej więcej trzy razy tyle; Citino szacuje łączne straty amerykańskie na około 10 tysięcy ludzi.¹⁰

Koniec feldmarszałka

Model odrzucił wezwanie generała Matthew Ridgwaya do kapitulacji. Zamiast poddać się formalnie, rozwiązał Grupę Armii B. „Co pozostaje dowódcy w klęsce?”, zapytał szefa sztabu i sam odpowiedział: „W starożytności brali truciznę”. 21 kwietnia w lesie pod Duisburgiem się zastrzelił. Niemieckie Muzeum Historyczne zauważa, że choć był lojalny wobec Hitlera, nie wykonał rozkazu Nero, nakazującego zniszczenie przemysłu i urządzeń komunalnych Zagłębia. Niespełna trzy tygodnie później wojna w Europie się skończyła.¹¹