Selim I panował tylko osiem lat1, lecz w tym krótkim czasie znacznie powiększył imperium osmańskie (według jednego z naukowych szacunków o mniej więcej 70 procent). Złamał potęgę Safawidów na wschodzie, podbił mamelucką Syrię i Egipt na południu i wziął święte miasta islamu pod osmańską opiekę. Jego determinacja i gotowość do przelewu krwi, by zabezpieczyć tron, dały mu przydomek Groźny.
Czałdyran
Pierwszą wielką wojną Selima była wojna z rosnącą szyicką potęgą Safawidów. W 1514 roku pod Czałdyranem spotkał armię szacha Ismaila1. Zdyscyplinowana piechota Selima, osłonięta spiętymi łańcuchami działami i uzbrojona w muszkiety2, zdruzgotała dumną jazdę Safawidów1, w przełomowym zwycięstwie prochu nad szarżą, i odepchnęła Safawidów od wschodniej granicy.
Selim I na sztychu z początku XIX wieku. Domena publiczna.
W osiem krótkich lat znacznie powiększył imperium, od safawidzkiej granicy po Nil.
Podbój Egiptu
Selim zwrócił się następnie na południe przeciw sułtanatowi Mameluków, dawnej potędze Syrii i Egiptu. W dwóch błyskawicznych kampaniach w 1516 i 1517 roku3 zniszczył armie mameluckie i zdobył Damaszek, Jerozolimę i Kair4. Egipt, jedna z najbogatszych ziem świata, stał się osmański, a wraz z nim przyszła piecza nad świętymi miastami Mekką i Medyną5.
Wojska osmańskie walczą z jazdą mamelucką pod Ridaniją w 1517 roku, miniatura z Selimname Şükriego Bitlisiego, malowana około 1525 do 1530. Domena publiczna
Groźny
Selim był twardym i groźnym władcą, a jego droga do tronu i czystki wśród rywali5 dały mu groźną reputację. Lecz był też żołnierzem pierwszej klasy, którego prochowe armie i nieustępliwy pęd rozszerzyły imperium szybciej niż ktokolwiek z sułtanów przed nim.
Selim walczy o tron ze swoim bratem Ahmedem pod Yenişehirem w 1513 roku, miniatura z Selimname z około 1525 do 1530. Domena publiczna
Miara człowieka
Selim zmarł w 1520 roku, zostawiając synowi6Sulejmanowi Wspaniałemu imperium ogromnie powiększone i wzbogacone, gotowe na swój złoty wiek. W panowaniu trwającym zaledwie osiem lat zmienił kształt Bliskiego Wschodu.
Selim I na łożu śmierci w 1520 roku, w otoczeniu dworzan, w Selimname Şükriego Bitlisiego. Domena publiczna
Był osmańskim sułtanem (1470 do 1520) zwanym Groźnym, który pokonał Safawidów pod Czałdyranem w 1514 roku i podbił mamelucką Syrię i Egipt, znacznie powiększając imperium.
Z czego słynie Selim I?
Ze zwycięstwa nad Safawidami pod Czałdyranem w 1514 roku i z podboju Syrii i Egiptu, który znacznie powiększył imperium osmańskie (według jednego z naukowych szacunków o mniej więcej 70 procent) i przyniósł mu muzułmańskie święte miasta.
Co wydarzyło się w bitwie pod Czałdyranem?
W 1514 roku piechota, działa i muszkiety Selima pokonały jazdę Safawidów szacha Ismaila, w decydującym zwycięstwie prochu nad szarżą, które odepchnęło Safawidów od wschodniej granicy.
Dlaczego Selima I zwie się Groźnym?
„Yavuz”, często tłumaczone jako Groźny lub Srogi, to jego przydomek za twardą determinację i bezwzględność, z jaką zabezpieczył i utrzymał tron.
Jak Selim I zmienił imperium osmańskie?
W zaledwie osiem lat znacznie je powiększył (według jednego z naukowych szacunków o mniej więcej 70 procent), podbijając Syrię i Egipt, i wziął święte miasta Mekkę i Medynę pod osmańską opiekę.
Czyim ojcem był Selim I?
Był ojcem Sulejmana Wspaniałego, któremu zostawił ogromnie powiększone imperium u progu jego złotego wieku.
Caroline Finkel, Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire 1300-1923 (John Murray, 2005). ↩
Stanford J. Shaw, Historia Imperium Osmańskiego i Republiki Tureckiej, t. 1: 1280-1808 (przeł. Bartłomiej Świetlik) (Wydawnictwo Akademickie Dialog, 2012). ↩
Alan Mikhail, God's Shadow: Sultan Selim, His Ottoman Empire, and the Making of the Modern World (Liveright, 2020). ↩ ab
