Rankiem 1 stycznia 1945 roku setki niemieckich myśliwców przeleciały nisko nad Belgią i Holandią i zaatakowały lotniska alianckie w Belgii, Holandii i Francji. Operacja Bodenplatte miała sparaliżować alianckie lotnictwo taktyczne w czasie bitwy w Ardenach. Zniszczyła wiele samolotów, w większości stojących na ziemi, ale Luftwaffe straciła tylu pilotów, że jej lotnictwo myśliwskie na Zachodzie już się nie podniosło.
Plan zrodzony w Ardenach
Niemcy rozpoczęli ofensywę w Ardenach 16 grudnia 1944 roku i na ten sam dzień zaplanowano uderzenie z powietrza. Zła pogoda wymuszała jednak kolejne przesunięcia. Gdy niebo wreszcie się przetarło w Nowy Rok, ofensywa w Ardenach już się załamała, a uderzenie z powietrza straciło dużą część swojego sensu. Przebieg walk na ziemi opisujemy w artykule o bitwie w Ardenach.1
Plan opracował generał major Dietrich Peltz. Według historyka Johna Rickarda zastąpił on wcześniejszy pomysł Adolfa Gallanda, generała lotnictwa myśliwskiego, który chciał rzucić zmasowane siły myśliwców przeciw amerykańskim ciężkim bombowcom. Peltz postawił na jedno zaskakujące uderzenie w alianckie lotnictwo taktyczne na jego własnych lotniskach. Wielu niemieckich pilotów miało za sobą niewiele lotów, dlatego formacje prowadziły nocne myśliwce Ju 88 jako maszyny naprowadzające.2
Atak
Niemieckie formacje uderzyły na kilkanaście lotnisk, m.in. na lotniska Bruksela-Evere i Melsbroek, Sint-Truiden i Asch w Belgii, Eindhoven w Holandii oraz Metz-Frescaty we Francji. Część grup dotarła nad cel i zaskoczyła rzędy zaparkowanych samolotów. Inne nie odnalazły celu (JG 6 w ogóle nie trafiła nad Volkel), zaatakowały niewłaściwe lotnisko albo wpadły na alianckie myśliwce, które były już w powietrzu.3
Muzeum Royal Air Force ocenia siły niemieckie na około 800 samolotów. John Rickard opisuje, że kilka grup straciło samoloty, zanim dotarło nad cel: JG 2 straciła w drodze ponad tuzin maszyn, a część SG 4 dostała się pod ogień przeciwlotniczy jeszcze przed punktem zbiórki.4
Bilans strat
Straty alianckie trudno ustalić, a każda suma jest szacunkiem. John Rickard przytacza oficjalne dane RAF i USAAF, około 173 samolotów zniszczonych i 137 uszkodzonych na ziemi, zapewne bez części strat amerykańskich, oraz szacunek przyjmowany przez większość badaczy: około 300 zniszczonych i 200 uszkodzonych. Muzeum Royal Air Force mówi o około 465 samolotach alianckich zniszczonych lub uszkodzonych. Ponieważ większość z nich trafiono na ziemi, straty wśród alianckich załóg były niewielkie: Rickard naliczył około dziesięciu pilotów zabitych w swoich maszynach.5
Niemieckie straty dotknęły tych, których Luftwaffe najmniej mogła stracić. Rickard podaje 143 pilotów zabitych lub zaginionych, 70 wziętych do niewoli i 21 rannych. Wśród nich było trzech dowódców pułków (Geschwaderkommodore), pięciu dowódców dywizjonów (Gruppenkommandeure) i czternastu dowódców eskadr (Staffelkapitäne), czyli doświadczonych oficerów, na których opierały się jednostki myśliwskie. Muzeum Royal Air Force ocenia niemieckie straty w samolotach na ponad 220.6
Znaczenie
Bodenplatte zaskoczyła przeciwnika, ale słabe wyszkolenie i kiepska koordynacja zaprzepaściły dużą część tego efektu. Niemcy nie zdobyli panowania w powietrzu nawet na kilka dni, a alianci szybko uzupełnili utracony sprzęt. Rickard ocenia, że atak był dobrze zaplanowany, ale okazał się kosztowną porażką i ciosem, po którym niemieckie lotnictwo myśliwskie już się nie podniosło. W ostatnich miesiącach wojny Luftwaffe nie była w stanie poważnie zagrozić alianckiej przewadze w powietrzu na froncie zachodnim.7
Także tego dnia
- 1586: Bitwa pod Santo Domingo. Angielscy żołnierze i marynarze prowadzeni przez Francisa Drake'a zaatakowali i zdobyli hiszpańskie miasto Santo Domingo, w jednym z pierwszych starć wojny angielsko-hiszpańskiej.
