O świcie 11 stycznia 1782 roku brytyjscy marynarze i żołnierze piechoty morskiej szturmem zdobyli fort Ostenburg, twierdzę panującą nad portem Trincomalee na wschodnim wybrzeżu Cejlonu, dzisiejszej Sri Lanki. Holenderska załoga poddała się po krótkiej walce, a port z obydwoma fortami i stojącymi w nim statkami przeszedł w ręce brytyjskie. Brytyjczycy utrzymali go jednak zaledwie kilka miesięcy.
Wojna z Holendrami na Wschodzie
Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Republice Zjednoczonych Prowincji w grudniu 1780 roku, gdy toczyła już wojnę z Francją o niepodległość Ameryki. W Indiach wojna dała Kompanii Wschodnioindyjskiej okazję do zajęcia holenderskich faktorii. Jesienią 1781 roku licząca 4443 ludzi armia brytyjska pod dowództwem generała Hectora Munro i admirała sir Edwarda Hughesa obległa Negapatam na Wybrzeżu Koromandelskim. Według opisu dawnej mapy w zbiorach Royal Collection Trust oblężenie zaczęło się 21 października, a załoga skapitulowała 11 listopada 1781 roku.1
Po zajęciu Negapatamu Hughes zwrócił się przeciw głównemu holenderskiemu portowi na wschodnim wybrzeżu Cejlonu. Trincomalee strzegły dwa forty: Fredrick na cyplu i Ostenburg na grzbiecie nad wejściem do wewnętrznego portu.2
Fort Fredrick zdobyty z zaskoczenia
Hughes zaokrętował 500 sipajów ochotników i 30 artylerzystów i na początku stycznia 1782 roku wypłynął z Negapatamu. Paul Harris Nicolas w wydanej w 1845 roku historii brytyjskiej piechoty morskiej podaje, że eskadra wyszła w morze 3 stycznia, a 4 stycznia dotarła do zatoki Trincomalee.3
5 stycznia wojsko wylądowało w zatoce Back Bay i ruszyło na fort Fredrick, starszą twierdzę na cyplu, zwaną wówczas fortem Trincomalee. Nocą kompania grenadierów piechoty morskiej pod porucznikiem Orrem wdarła się do fortu przez bramę w chwili, gdy gubernator przygotowywał warunki kapitulacji. Według Nicolasa załoga liczyła tylko 3 oficerów i 40 żołnierzy. Fort był ważny, bo osłaniał jedyne bezpieczne miejsce wyładunku zapasów i prowiantu.4
Szturm na fort Ostenburg
Większość Holendrów wycofała się do fortu Ostenburg, który panował nad portem. 8 stycznia brytyjscy marynarze i żołnierze piechoty morskiej zajęli wzgórze nad fortem. Hughes wezwał gubernatora do kapitulacji, ale także drugie wezwanie nie przyniosło skutku.5
Szturm ruszył o świcie 11 stycznia. Według Nicolasa atak prowadziła grupa szturmowa 450 marynarzy i żołnierzy piechoty morskiej, z 20 marynarzami niosącymi drabiny, a za nią szedł odwód złożony z trzech kompanii marynarzy i trzech kompanii piechoty morskiej. Oddział piechoty morskiej pod dowództwem sierżanta wdarł się do fortu przez strzelnice dział i Holendrzy szybko zostali wyparci ze swoich umocnień.6
Dane o załodze się różnią. Nicolas podaje 400 ludzi i ponad 50 dział, a lankijski serwis o zabytkach Amazing Lanka 9 oficerów i 350 żołnierzy oraz 62 działa zdobyte w obu fortach. Nicolas odnotowuje też, że w porcie stały dwa cenne statki Kompanii Wschodnioindyjskiej i 30 mniejszych jednostek.7
Nicolas wymienia porucznika marynarki George’a Longa i 20 zabitych marynarzy i żołnierzy piechoty morskiej oraz dwóch rannych poruczników i 40 rannych żołnierzy, łącznie 21 zabitych i 42 rannych. Tablica w kościele parafialnym w Saxmundham w hrabstwie Suffolk upamiętnia Longa jako 21-letniego oficera, który poprowadził szturm i poległ w chwili zwycięstwa.8
Stracony jeszcze w tym samym roku
Hughes zostawił załogę w forcie Ostenburg i pożeglował do Madrasu, dokąd dotarł 8 lutego. Zdobycz nie przetrwała długo. Według lankijskiego Sunday Times francuski admirał Pierre André de Suffren wysadził wojsko pod Trincomalee 25 sierpnia 1782 roku, a brytyjska załoga poddała się po ostrzale. Nicolas datuje kapitulację na 30 sierpnia. 3 września Hughes i Suffren stoczyli przed portem bitwę pod Trincomalee.9
Sprawę rozstrzygnął pokój. Na mocy traktatu angielsko-holenderskiego z 20 maja 1784 roku Wielka Brytania zwróciła niemal wszystkie zdobyte holenderskie posiadłości w Indiach Wschodnich, ale zatrzymała Negapatam, co odnotowuje serwis Biblioteki Narodowej Francji. Więcej o bitwach epoki żaglowców piszemy w przewodniku po największych bitwach morskich.10
