14 września 1862 roku Armia Potomaku generała George'a B. McClellana zaatakowała oddziały konfederatów broniące trzech przełęczy South Mountain w Marylandzie: Crampton's, Fox's i Turner's Gap. McClellan wiedział, gdzie uderzyć, bo dzień wcześniej jego żołnierze znaleźli zgubioną kopię rozkazów Roberta E. Lee. Do zmroku przełęcze były w rękach Unii, ale obrona konfederatów dała Lee czas na zebranie rozproszonej armii pod Sharpsburgiem, gdzie trzy dni później stoczono najkrwawszy dzień tej wojny.
Trzy cygara i zgubiony rozkaz
Na początku września 1862 roku Lee przeniósł wojnę do Marylandu. Rozkazem specjalnym nr 191 podzielił armię: Stonewall Jackson miał zdobyć garnizon Unii w Harpers Ferry, a reszta maszerować dalej. 13 września, jak pisze American Battlefield Trust, kapral Barton W. Mitchell i sierżant John M. Bloss z 27. pułku z Indiany znaleźli na polu pod Frederick kopię tego rozkazu owiniętą wokół trzech cygar. Przed południem trafiła do McClellana, a wieczorem kazał on armii o świcie ruszyć na zachód, na przełęcze South Mountain. National Park Service ujmuje to krótko: bitwę spowodowała zagubiona korespondencja.1
Lee dowiedział się o zagrożeniu tej samej nocy i zawrócił generała Jamesa Longstreeta do Boonsboro na pomoc generałowi D. H. Hillowi, którego dywizja licząca około 5000 ludzi, wraz z kawalerią J. E. B. Stuarta, była jedyną osłoną Fox's i Turner's Gap.2
Walka o przełęcze
Pierwsze strzały padły rankiem 14 września pod Fox's Gap. Tam na drodze natarcia stała brygada konfederackiego generała Samuela Garlanda, a sam Garland został śmiertelnie ranny, co ma przedstawiać litografia powyżej. IX Korpusem Unii pod Fox's Gap dowodził generał Jesse L. Reno, a Ambrose Burnside prowadził skrzydło armii. Reno także zginął: przewodnik po polu bitwy Stone Sentinels podaje, że w ciemnościach pod koniec walki został śmiertelnie ranny ogniem własnych żołnierzy, a miejsce oznacza jego pomnik na szczycie przełęczy.3
Walki pod Fox's i Turner's Gap trwały przez cały dzień, w miarę jak nadciągali ludzie Longstreeta, a dalej na południe walczono także pod Crampton's Gap. American Battlefield Trust szacuje siły na około 28 000 żołnierzy Unii i 18 000 konfederatów. Do zmroku przełęcze były w rękach Unii, a Lee wycofał swoje słabsze liczebnie wojska; o świcie 15 września konfederatów już tam nie było.4
Trzy dni do Antietam
American Battlefield Trust szacuje straty Unii na 2325 zabitych, rannych i zaginionych, a konfederatów na 2685, w tym 800 zaginionych lub wziętych do niewoli. Kompendium Fredericka Dyera o wojnie secesyjnej, udostępnione przez National Park Service, podaje straty Unii w wysokości 1813 ludzi pod South Mountain i 533 pod Crampton's Gap, łącznie 2346.5
Dzień zakończył się zwycięstwem Unii, ale National Park Service zauważa, że opór konfederatów pozwolił Lee połączyć i skupić armię przed bitwą nad Antietam trzy dni później. Harpers Ferry poddało się Jacksonowi 15 września, a 17 września obie armie starły się nad potokiem Antietam pod Sharpsburgiem. Tę bitwę, najkrwawszy pojedynczy dzień w dziejach Ameryki, opisujemy w artykule o Antietam.6
