21 sierpnia 1808 roku pod Vimeiro, na północ od Lizbony, brytyjsko-portugalska armia sir Arthura Wellesleya, przyszłego księcia Wellingtona, odparła serię ataków francuskiej armii generała Jeana-Andoche'a Junota. Francuskie kolumny wspinające się na wzgórza jedna po drugiej łamały się pod salwami brytyjskiej piechoty ustawionej w linię. Wczesnym popołudniem Francuzi się cofali, ale świeżo przybyły przełożony Wellesleya nie pozwolił mu na pościg. Po kilku dniach Francuzi zgodzili się opuścić Portugalię, ale konwencja z Cintry, na mocy której armię Junota odwieziono do domu na brytyjskich okrętach, wywołała w Wielkiej Brytanii oburzenie.
Brytyjska armia w Portugalii
Hiszpańskie powstanie z 1808 roku odcięło armię Junota w Portugalii, a Wielka Brytania wysłała tam korpus ekspedycyjny Wellesleya, który na początku sierpnia wylądował w zatoce Mondego, na północ od Lizbony. 17 sierpnia Wellesley wyparł Francuzów z silnej pozycji pod Roliçą, po czym zawrócił ku wybrzeżu, by osłaniać wyładunek posiłków u ujścia rzeki Maceira, i zajął pozycję na wzgórzach wokół wsi Vimeiro.1
Wellesley nie dowodził już jednak wyprawą. W Londynie dowiedziano się, że Junot jest znacznie silniejszy, niż sądzono, wysłano kolejne 10 000 żołnierzy, a dowództwo powierzono sir Hew Dalrymple'owi; drugi był sir Harry Burrard, trzeci sir John Moore, a Wellesley dopiero czwarty. Burrard przypłynął 20 sierpnia i zakazał marszu na Lizbonę, ale postanowił przenocować na okręcie, więc gdy nazajutrz rano Francuzi uderzyli, armią wciąż dowodził Wellesley.2
Linia przeciw kolumnie
Junot wyruszył z Lizbony z mniej więcej 13 000 lub 14 000 żołnierzy i 23 działami. Wellesley miał około 17 000 Brytyjczyków i około 2000 Portugalczyków; muzeum Mercian Regiment ocenia całość jego sił na 20 000. Junot zaatakował około dziewiątej rano, rzucając brygady prosto na Vimeiro, a inne oddziały wysyłając szerokim łukiem na północny wschód; Wellesley dostrzegł ten manewr i przerzucił brygady na grzbiet, ku któremu zmierzały.3
Francuskie natarcia szły jedno po drugim, zamiast jednocześnie. Historyk John Rickard zauważa, że Vimeiro było pierwszą z wielu bitew wojny na Półwyspie, w których francuska kolumna starła się z brytyjską linią. Pierwszą kolumnę zatrzymał 50. pułk piechoty, ustawiony w dwa szeregi, który dał ognia ze stu jardów i zawinął kompanie na oba jej skrzydła; następną rozbiły bataliony ukryte za grzbietem wzgórza. Junot rzucił wtedy odwód grenadierów generała François Étienne'a de Kellermanna, którzy wdarli się do wsi, ale zostali odparci. Muzeum Mercian Regiment dodaje, że brytyjski 20. pułk lekkich dragonów, ścigając cofających się grenadierów, wymknął się spod kontroli i sam został rozbity przez kawalerię francuską.4
Na północno-wschodnim grzbiecie brygada generała Jeana-Baptiste'a Solignaca weszła pod ogień dwóch brygad brytyjskich i uciekła, a brygada generała Antoine'a François Breniera, która zabłądziła wśród wzgórz, nadeszła z opóźnieniem, odniosła początkowy sukces i także została odparta; sam Brenier dostał się do niewoli. Około 12.30 Francuzi cofali się na całej linii.5
Bez pościgu
Burrard zszedł na ląd w trakcie bitwy i teraz zabronił dalszych działań. The Oxford Companion to British History zauważa, że bez jego interwencji francuski odwrót mógł się zamienić w bezładną ucieczkę. Rickard ocenia straty francuskie na co najmniej 2000 z około 13 000 żołnierzy, wobec około 720 brytyjskich, w tym 135 zabitych. Nazajutrz przybył Dalrymple, a 22 sierpnia do obozu brytyjskiego przyjechała francuska delegacja, by rozpocząć rokowania.6
Konwencja z Cintry
Na mocy zawartego potem porozumienia, konwencji z Cintry (Sintry), Royal Navy odwiozła armię Junota do Francji razem z działami i sprzętem, a według muzeum Mercian Regiment także z łupami zagarniętymi w Portugalii. Wellesley podpisał ją jako jeden z negocjatorów, ale nie krył, że nie zgadza się z jej warunkami. Brytyjska opinia publiczna była oburzona; Dalrymple'a, Burrarda i Wellesleya odwołano do kraju i postawiono przed sądem śledczym i tylko Wellesley wyszedł z tego z nienaruszoną karierą.7
Jego dalsze kampanie opisujemy w biografii księcia Wellingtona, a jedno z jego największych zwycięstw na Półwyspie na stronie z 22 lipca, o bitwie pod Salamanką. Nazwę wsi Portugalczycy piszą Vimeiro, a wiele dawnych relacji brytyjskich Vimiero.8
Także tego dnia
- 1942: Bitwa nad Alligator Creek. Na Guadalcanalu oddział japoński pułkownika Kiyonao Ichikiego zaatakował amerykańskich marines broniących lotniska Henderson Field, w pierwszej bitwie lądowej kampanii o wyspę.
