20 sierpnia 917 roku wojska Symeona I Bułgarskiego rozbiły dużą armię bizantyjską Leona Fokasa nad rzeką Acheloos, w pobliżu twierdzy Anchialos, dzisiejszego Pomorie na bułgarskim wybrzeżu Morza Czarnego. Bitwę nazywa się też bitwą nad Acheloosem. Według przekazów bizantyjskich armia cesarska zaczęła dobrze, a potem się rozsypała, a uciekających wycinano w wielkiej liczbie. Była to jedna z najcięższych klęsk w dziejach cesarstwa i na lata otworzyła Symeonowi drogę pod sam Konstantynopol.
Car, który chciał Konstantynopola
Symeon wychował się w Konstantynopolu, a na tron bułgarski wstąpił w 893 roku. Britannica pisze, że jego głównym celem było zdobycie dla siebie tronu cesarskiego Bizancjum, co raz po raz pchało go do wojen z cesarstwem: w 894, 896, 913, 917 i 923 roku. Bizantynista Aleksandr Wasiliew zauważał, że od śmierci cesarza Leona VI w 912 roku do śmierci Symeona w 927 roku oba państwa walczyły niemal bez przerwy, a Symeon zdecydowanie dążył do zdobycia Konstantynopola.1
W 917 roku cesarstwo, rządzone w imieniu małoletniego Konstantyna VII, znów ruszyło na wojnę. Cesarstwo próbowało pozyskać przeciw Symeonowi sojuszników wśród ludów zza Dunaju, a bizantyjska armia pod wodzą Leona Fokasa, przewieziona przez flotę, wylądowała pod Anchialos. Tło wydarzeń szerzej przedstawiamy w pełnym artykule o bitwie pod Anchialos.2
Bitwa nad Acheloosem
Nie zachował się żaden szczegółowy opis walki, a liczebność armii jest nieznana. Plamen Sławow, dyrektor muzeum archeologicznego w Wielkim Presławiu, przywołuje liczby arabskiego kronikarza al-Masudiego: 62 000 Bizantyjczyków wobec 60 000 Bułgarów; współczesny szacunek przytaczany przez serwis Balkan Military History mówi o około 30 000 żołnierzy bizantyjskich.3
W typowej rekonstrukcji przebiegu bitwy Bizantyjczycy uderzyli pierwsi i zepchnęli część wojsk bułgarskich ku wzgórzom, ale potem stracili szyk, być może wskutek pogłoski o śmierci Leona Fokasa. Symeon przeszedł do kontrataku, natarcie bizantyjskie stanęło, a odwrót zamienił się w bezładną ucieczkę, w której wojska cesarskie wycięto. Leon Fokas zdołał się uratować. Historyk Mirosław J. Leszka zwraca uwagę, że bizantyjski dziejopis Leon Diakon przypisywał klęskę nie talentowi Symeona, lecz niezgodzie w obozie bizantyjskim.4
Stosy kości
Leon Diakon, piszący pod koniec X wieku, odnotował, że jeszcze za jego czasów koło Anchialos widać było stosy kości w miejscu, gdzie uciekająca armia rzymska została haniebnie wycięta. Wasiliew pisze, że w wojnach z Symeonem Bizancjum poniosło szczególnie ciężkie straty w 917 roku, gdy armię cesarską unicestwiono nad Acheloosem.5
Data podana jest według obowiązującego wówczas kalendarza juliańskiego. Według Bułgarskiej Agencji Informacyjnej Bułgaria wciąż obchodzi rocznicę bitwy 20 sierpnia.6
Po Anchialos
Po bitwie, jak pisze Wasiliew, droga na Konstantynopol stanęła przed Symeonem otworem. W 918 roku jego wojska walczyły w Serbii, ale w kolejnych latach dotarły do Dardaneli, w 922 roku zdobyły Adrianopol i spaliły cesarskie pałace pod murami stolicy; cała Tracja i Macedonia, z wyjątkiem Konstantynopola i Tesaloniki, znalazły się w rękach bułgarskich. Symeon przyjął tytuł cara wszystkich Bułgarów, ale Konstantynopola nigdy nie zdobył i zmarł w 927 roku.7
Szala przechyliła się dopiero w następnym stuleciu, gdy potęgę bułgarską złamał Bazyli II, o czym opowiadamy w artykule o bitwie pod Kleidion.
Także tego dnia
- 1710: Bitwa pod Saragossą. Pod Saragossą armia Filipa V pod wodzą markiza de Bay poniosła ciężką porażkę z rąk wojsk sprzymierzonych Guida Starhemberga w czasie wojny o sukcesję hiszpańską.
