19 sierpnia 1942 roku ponad 6000 żołnierzy alianckich, w tym 4963 z 2. Dywizji Kanadyjskiej, uderzyło w operacji Jubilee na okupowany przez Niemców francuski port Dieppe. Desanty pod Puys i przed samym miastem wpadły pod ogień karabinów maszynowych i dział ukrytych na klifach, czołgi ugrzęzły na kamienistej plaży, a przed południem nakazano odwrót. Parks Canada podaje, że w walce poległo 807 Kanadyjczyków, a 1946 trafiło do niewoli. Rajd okazał się katastrofą, ale wyciągnięte z niego wnioski ukształtowały kolejne desanty aliantów, z Normandią w 1944 roku włącznie.
Dlaczego Dieppe
Latem 1942 roku Związek Radziecki, broniący się przed niemiecką inwazją, naciskał na sojuszników, by otworzyli front w Europie Zachodniej. Alianci nie byli gotowi do inwazji, więc brytyjskie dowództwo operacji połączonych lorda Louisa Mountbattena zaplanowało w zamian duże rajdy. Dieppe wybrano, by wybadać niemiecką obronę wybrzeża i sprawdzić, czy da się zdobyć port od strony morza. Według Canadian Encyclopedia plan zakładał zajęcie miasta, utrzymanie przyczółka wokół niego, zniszczenie urządzeń portowych i odwrót drogą morską.1
Kanadyjscy dowódcy zaoferowali swoich żołnierzy, którzy od lat stacjonowali w Wielkiej Brytanii, nie widząc walki. Parks Canada i Canadian Encyclopedia podają 4963 żołnierzy kanadyjskich; encyklopedia dolicza 1075 Brytyjczyków, 15 Francuzów oraz setki lotników i marynarzy z Kanady, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych. Wojskami na lądzie dowodził generał major J. H. Roberts, dowódca 2. Dywizji Kanadyjskiej.2
Desanty
Pod Puys, na wschód od Dieppe, Royal Regiment of Canada przypłynął spóźniony, gdy już świtało, a zasłona dymna się rozwiała. Żołnierzy przygwoździł do muru nadbrzeżnego ogień z klifów i ocaleni musieli się poddać. Juno Beach Centre podaje, że z 556 żołnierzy pułku, którzy wypłynęli, ponad 200 zginęło, a 264 trafiło do niewoli. Pod Pourville, na zachodzie, South Saskatchewan Regiment wylądował po niewłaściwej stronie rzeki Scie i musiał walczyć o jedyny most; jego dowódca, podpułkownik Cecil Merritt, poprowadził żołnierzy przez most pod ogniem i otrzymał później Krzyż Wiktorii.3
Na głównych plażach przed miastem Essex Scottish i Royal Hamilton Light Infantry poszły do ataku bez czołgów, które miały lądować razem z nimi. Gdy czołgi Churchill z Calgary Regiment wreszcie dotarły, wiele z nich nie zdołało zjechać z kamienistej plaży ani pokonać betonowych zapór, choć do końca osłaniały ogniem piechotę. Zmylony niejasnym meldunkiem, z którego wynikało, że Essex Scottish wdarli się do miasta, Roberts rzucił do walki odwód, Fusiliers Mont-Royal, których wybito na plaży. Prawdziwy sukces odnieśli tylko brytyjscy komandosi na skrzydłach; No. 4 Commando zniszczył baterię pod Varengeville.4
Dziewięć godzin
Około 9.00 dowódcy przyjęli do wiadomości, że Niemcy wciąż panują nad wzgórzami, i ewakuację wyznaczono na 11.00. Przebiegała w chaosie i wczesnym popołudniem żadna łódź nie mogła już dopłynąć do plaż. Liczby zależą od źródła. Parks Canada podaje 807 Kanadyjczyków poległych w walce, 1946 wziętych do niewoli i tylko 2210, którzy wrócili do Anglii. Canadian Encyclopedia mówi o 907 zabitych, 2460 rannych i 1946 jeńcach, a Juno Beach Centre pisze, że na brzegu pozostało około 3367 żołnierzy, w tym 2752 Kanadyjczyków, zabitych lub wkrótce wziętych do niewoli.5
Krzyż Wiktorii otrzymał też honorowy kapitan John Weir Foote, kapelan Royal Hamilton Light Infantry; według Canadian Encyclopedia opatrywał rannych pod ogniem i, podobnie jak Merritt, który dowodził tylną strażą, trafił do niewoli.6
Czego nauczyło Dieppe
Juno Beach Centre nazywa rajd żałosną porażką, ale taką, która dała aliantom wiedzę, jakiej w 1942 roku im brakowało. Po Dieppe porzucono pomysł rozpoczynania inwazji od zdobycia bronionego portu, a planiści wynieśli z tej klęski przekonanie o potrzebie silnego bombardowania przed desantem, wsparcia ogniowego z okrętów i barek, lepszych sposobów usuwania zapór i znacznie lepszej łączności. Canadian Encyclopedia zauważa, że te lekcje wykorzystano przy desantach w Afryce Północnej, we Włoszech i w Normandii. Jak sprawdziły się w 1944 roku, opisujemy w artykule o bitwie o Normandię.7
Także tego dnia
- 1691: Bitwa pod Slankamenem. Pod Slankamenem u ujścia Cisy do Dunaju armia cesarska margrabiego Ludwika Wilhelma Badeńskiego stoczyła bitwę z liczniejszą armią turecką wielkiego wezyra Mustafy Köprülü w czasie wielkiej wojny tureckiej.
