21 stycznia 1968 roku żołnierze północnowietnamscy zaatakowali Wzgórze 861, wysunięty posterunek bazy amerykańskiej piechoty morskiej w Khe Sanh na dalekim północnym zachodzie Wietnamu Południowego, i rozpoczęli ostrzał samej bazy. Tak zaczęło się oblężenie Khe Sanh, które przez mniej więcej jedenaście tygodni, aż do nadejścia odsieczy w kwietniu, przykuwało uwagę Amerykanów. Do dziś trwa spór, czy Hanoi chciało powtórzyć tu Dien Bien Phu, czy tylko odciągnąć uwagę od ofensywy Tet.
Baza na skraju Laosu
Baza Khe Sanh leżała przy drodze nr 9 w prowincji Quang Tri, blisko granicy z Laosem, na południe od strefy zdemilitaryzowanej. Według Vietnam Center z Texas Tech University amerykańskie siły specjalne zbudowały tu lotnisko w 1962 roku, a w 1966 roku bazę przejęła piechota morska. To samo źródło opisuje „walki o wzgórza” wiosną 1967 roku, gdy marines wyparli Wietnamczyków z Północy ze wzgórz na północny zachód od bazy.1
W styczniu 1968 roku bazy i otaczających ją posterunków bronił 26. pułk piechoty morskiej pułkownika Davida E. Lowndsa. Naprzeciw stały oddziały kilku dywizji północnowietnamskich: Texas Tech wymienia części 304., 320., 324. i 325. dywizji.2
Pierwsze uderzenie
Oblężenie zaczęło się w nocy z 20 na 21 stycznia. Texas Tech pisze, że 20 stycznia dezerter z armii północnowietnamskiej potwierdził zbliżający się atak, a wieczorem około 300 żołnierzy uderzyło na Wzgórze 861, bronione przez kompanię K 3. batalionu 26. pułku. Według Texas Tech marines utrzymali wzgórze po walce wręcz.3
Potem artyleria, rakiety i moździerze uderzyły w główną bazę i trafiły jej podstawowy skład amunicji. Według History.com w powietrze wyleciało 1500 ton amunicji. Rankiem 21 stycznia wojska północnowietnamskie zaatakowały też siedzibę władz dystryktu Huong Hoa we wsi Khe Sanh. Texas Tech dodaje, że przecięto drogę nr 9, przez co garnizon zależał odtąd od zaopatrzenia z powietrza, oraz że 22 stycznia przybył 1. batalion 9. pułku piechoty morskiej, a 27 stycznia południowowietnamski 37. batalion rangersów.4
Jedenaście tygodni pod ostrzałem
Generał William Westmoreland odpowiedział operacją Niagara, zmasowaną kampanią lotniczą wokół bazy. Texas Tech wylicza, że same bombowce B-52 zrzuciły około 59 500 ton bomb. Texas Tech opisuje samoloty transportowe, które lądowały lub zrzucały zaopatrzenie na spadochronach mimo mgły, monsunu i ostrzału. Najcięższy ostrzał spadł według Texas Tech 23 lutego, gdy w bazę uderzyło 1307 pocisków.5
Na początku kwietnia ruszyła operacja Pegasus, prowadzona przez 1. Dywizję Kawalerii Powietrznej z udziałem piechoty morskiej i oddziałów południowowietnamskich. Texas Tech podaje, że żołnierze kawalerii dotarli do bazy 8 kwietnia, natomiast History.com za koniec oblężenia uznaje 6 kwietnia, gdy kawaleria połączyła się z marines na południe od pasa startowego. O ofensywie Tet, rozpoczętej pod koniec stycznia, piszemy w artykule o ofensywie Tet (po angielsku).6
Bilans
Liczba ofiar pozostaje sporna. Często cytowane 205 zabitych marines dotyczy całej operacji Scotland, trwającej od 1 listopada 1967 roku do końca marca, a więc obejmuje straty sprzed oblężenia, a pomija inne, na przykład żołnierzy zabitych w samolotach lecących do bazy. Marines naliczyli 1602 ciała żołnierzy północnowietnamskich, ale łączne straty przeciwnika szacowali na 10 000 do 15 000 zabitych.7
Zaledwie kilka tygodni po odsieczy bazę porzucono. Według Texas Tech następca Westmorelanda, generał Creighton Abrams, uznał bazę za zbędną, a do 6 lipca 1968 roku została zniszczona i ewakuowana. Pełną historię opisujemy w artykule o bitwie o Khe Sanh (po angielsku).8
