5 marca 1811 roku pod Barrosą na hiszpańskim wybrzeżu na południe od Kadyksu dywizja brytyjsko-portugalska generała porucznika sir Thomasa Grahama została zaskoczona w marszu przez dwie francuskie dywizje marszałka Victora. Graham zawrócił swoich żołnierzy, uderzył pod górę i z sosnowego lasu, po czym rozbił obie dywizje. Brytyjski 87 Pułk zdobył orła francuskiego 8 Pułku Liniowego. Hiszpański dowódca, generał Manuel La Peña, nie przysłał pomocy i francuskie oblężenie Kadyksu trwało dalej.
Wypad z oblężonego Kadyksu
Od początku 1810 roku armia francuska marszałka Victora oblegała Kadyks, port, w którym schronił się rząd hiszpański. Na początku 1811 roku marszałek Soult zabrał znaczną część wojsk Victora na wyprawę do Estremadury, a sprzymierzeni w Kadyksie dostrzegli szansę walki z Victorem w otwartym polu. Siły brytyjsko-hiszpańskie popłynęły na południe, by wylądować za liniami francuskimi i uderzyć na nie od tyłu. Według PeninsularWar.org Graham wylądował w Algeciras 23 lutego z około 4000 ludzi. Naczelne dowództwo objął La Peña, którego PeninsularWar.org opisuje jako powszechnie uważanego za nieudolnego.1
Victor zastawił pułapkę. Dywizja generała Villatte'a zamknęła nadbrzeżną drogę do Kadyksu, a dywizje generałów Ruffina i Levala czekały w ukryciu koło Chiclany, gotowe uderzyć na kolumnę sprzymierzonych z boku.2
Graham zawraca
Po długim nocnym marszu sprzymierzeni dotarli rankiem 5 marca na wzgórze Barrosa. Hiszpanie zaatakowali Villatte'a i z pomocą wypadu z Kadyksu pod wodzą generała Zayasa odepchnęli go za strumień Almanza. Około południa La Peña kazał Grahamowi przyprowadzić dywizję na północ, do głównych sił, a na wzgórzu zostało pięć batalionów hiszpańskich i jeden brytyjski pułkownika Browne'a. Żołnierze Grahama ruszyli przez sosnowy las, który zasłaniał im resztę pola bitwy.3
Około wpół do pierwszej Victor uderzył. Dywizja Ruffina weszła na wzgórze, bataliony hiszpańskie je opuściły, a Browne poszedł za nimi. Według PeninsularWar.org Graham, ostrzeżony przez hiszpańskich partyzantów, natychmiast zawrócił. HistoryOfWar.org przypisuje mu około 5000 ludzi wobec 6800 Ruffina i Levala. Wysłał 536 żołnierzy Browne'a prosto na stok, by zyskać na czasie; stracili 236 ludzi, prawie połowę, pod ogniem francuskich dział ze szczytu. Potem generał brygady Dilkes poprowadził brygadę gwardii, około 1400 ludzi, na prawą stronę wzgórza, gdzie teren dawał osłonę. Kolumny Ruffina, a potem dwa bataliony grenadierów, zatrzymały się przed brytyjską linią i pękły.4
Orzeł 8 Pułku Liniowego
W lesie brygada pułkownika Wheatleya natknęła się na dywizję Levala, liczącą około 3800 ludzi. Wheatley miał 1600 żołnierzy według PeninsularWar.org i 1680 według HistoryOfWar.org. W środku jego linii 2 batalion 87 Pułku, irlandzkiego pułku Hugh Gougha, przełamał bataliony francuskiego 8 Pułku Liniowego i zdobył jednego z jego orłów. National Army Museum przypisuje zdobycie orła sierżantowi Patrickowi Mastersonowi. Ten sam serwis odnotowuje, że francuski 54 Pułk Liniowy bronił się dłużej, ale ustąpił po trzeciej szarży.5
Zmarnowane zwycięstwo
Przez całą bitwę La Peña trzymał swoje wojska w linii obronnej na półwyspie Bermeja i odmawiał pomocy, nawet gdy Zayas protestował. Graham wygrał, ale wysokim kosztem. HistoryOfWar.org liczy 413 zabitych i rannych w brygadzie Dilkesa i 304 w brygadzie Wheatleya oraz 850 w dywizji Ruffina i 337 w walce Villatte'a z Hiszpanami. To samo źródło wymienia wśród poległych Francuzów Ruffina i generała Chaudron-Rousseau.6
6 marca rozgniewany Graham odmówił dalszej służby pod La Peñą i wycofał swoich żołnierzy na Isla de León. Francuzi, którzy na radzie wojennej postanowili porzucić linie oblężnicze, jeśli zostaną znów zaatakowani, mogli spokojnie wznowić oblężenie. HistoryOfWar.org dodaje, że Graham wkrótce dołączył do armii Wellingtona w Portugalii; zob. artykuł o księciu Wellingtonie.7
Uwaga: liczebność wojsk i straty różnią się w źródłach; tekst przy każdej liczbie podaje jej źródło.
