6 stycznia 1945 roku amerykańsko-australijski zespół wsparcia ogniowego wiceadmirała Jesse B. Oldendorfa wszedł do zatoki Lingayen na zachodnim wybrzeżu Luzonu, by trałować miny i ostrzeliwać plaże, na których trzy dni później miała wylądować amerykańska 6 Armia. Japończycy odpowiedzieli atakami kamikaze, które trwały niemal cały dzień. Trafione zostały pancerniki i krążowniki, zatonął trałowiec, a wśród zabitych znalazł się brytyjski generał. Samo lądowanie odbyło się 9 stycznia i na plażach nie napotkało prawie żadnego oporu.
Plan zdobycia Luzonu
Po bitwie w zatoce Leyte i walkach na wyspie Leyte kolejnym celem gen. Douglasa MacArthura był Luzon, największa wyspa Filipin, ze stolicą w Manili. Lądowanie na południowym brzegu zatoki Lingayen wyznaczono na 9 stycznia 1945 roku. Opracowanie historyków US Navy mówi o pierwszym rzucie liczącym około 68 tysięcy żołnierzy 6 Armii gen. Waltera Kruegera.1
Aby przygotować lądowanie, zespół Oldendorfa, złożony ze starych pancerników, krążowników i niszczycieli, wspierany przez lotniskowce eskortowe i trałowce, musiał wejść do zatoki trzy dni wcześniej. Droga prowadziła wzdłuż zachodnich wybrzeży Filipin, w zasięgu japońskich lotnisk. Już w trakcie przejścia zespół był atakowany przez kamikaze, a 5 stycznia trafionych zostało kilka okrętów.2
6 stycznia: zatoka pod ostrzałem
Okręty Oldendorfa dotarły do zatoki przed świtem. Trałowanie rozpoczęło się około 7.00, a ostrzał celów na brzegu jeszcze przed południem. Smith odnotowuje, że rano trałowce znalazły zaledwie dwie dryfujące miny. Na dobre ataki kamikaze zaczęły się około 11.30.3
Około południa samolot kamikaze uderzył w mostek pancernika USS New Mexico. Zginęło 30 ludzi, w tym dowódca okrętu, kmdr Robert W. Fleming, a 87 zostało rannych. Wśród zabitych był też brytyjski generał porucznik Herbert Lumsden, według opracowania US Navy osobisty przedstawiciel Winstona Churchilla przy kwaterze głównej MacArthura. Mniej więcej w tym samym czasie niszczyciel USS Walke został zaatakowany przez cztery samoloty jeden po drugim. Artylerzyści zestrzelili dwa, trzeci trafił w mostek, a czwarty zestrzelili jego artylerzyści. Dowódca okrętu, kmdr George F. Davis, mimo ciężkich poparzeń kierował nim, dopóki nie był pewien, że okręt się utrzyma. Zmarł kilka godzin później i pośmiertnie otrzymał Medal Honoru.4
O 12.15 trafiony poniżej mostka został niszczyciel-trałowiec USS Long; zatonął następnego dnia. O 12.52 trafiony został szybki transportowiec USS Brooks. Późnym popołudniem kamikaze rozbił się na pancerniku USS California, a w jedno z jego dział trafił omyłkowo amerykański pocisk kalibru 5 cali. Naval History and Heritage Command podaje 45 zabitych i 151 rannych. Trafione zostały także krążowniki USS Columbia, USS Louisville i HMAS Australia. Na Louisville, trafionym drugi raz w ciągu dwóch dni, kontradm. Theodore E. Chandler został ciężko poparzony, gdy pomagał gasić pożar; zmarł następnego dnia.5
Bilans dnia
Źródła różnie podsumowują ten dzień. Według historii US Army autorstwa Smitha japońskie ataki zabiły blisko 170 ludzi i raniły 500, a kilka dalszych ofiar spowodował ogień własnej artylerii przeciwlotniczej. Opracowanie US Navy autorstwa Samuela J. Coxa podaje, że ataki przeprowadziło zaledwie 28 kamikaze i 15 myśliwców eskorty, a ich skutkiem było zatopienie jednego okrętu i uszkodzenie 11.6
Oldendorf nie wycofał okrętów. Po południu wysłał pancerniki i krążowniki w głąb zatoki, by wesprzeć trałowce, a także, jak pisze Smith, by przekonać Japończyków, że samobójcze ataki nic nie dają. Wieczorem zażądał od dowództw MacArthura i Halseya jak najsilniejszych uderzeń lotniczych na japońskie lotniska na Luzonie. Samoloty z lotniskowców 3 Floty adm. Williama Halseya atakowały te lotniska już tego dnia.7
Lądowanie 9 stycznia
Ataki kamikaze trwały do 13 stycznia, ale słabły. 9 stycznia pierwsze fale desantu wyszły na plaże w południowej części zatoki: XIV Korpus na zachodzie, w rejonie Lingayen, a I Korpus na wschodzie, pod San Fabian. Na brzegu nie napotkały oporu. Japoński dowódca na Luzonie, gen. Tomoyuki Yamashita, nie bronił plaż; jak zauważa opracowanie US Navy, ciężkie walki o Luzon przyszły później, w głębi wyspy.8
Smith wylicza, że od 13 grudnia 1944 do 13 stycznia 1945 roku japońskie lotnictwo zatopiło 24 jednostki sprzymierzonych i uszkodziło 67, przy czym liczby te obejmują też operację na Mindoro. Więcej o dowódcach tej kampanii w artykule o dowódcach wojny na Pacyfiku.9
Także tego dnia
- 1919: Bitwa o Ławicę. Powstańcy wielkopolscy walczyli z Niemcami o wojskowe lotnisko w Ławicy, wówczas wsi pod Poznaniem.
