8 kwietnia 1865 roku kawaleria Unii pod dowództwem George’a Armstronga Custera wjechała na stację Appomattox w Wirginii i przejęła czekające tam pociągi z żywnością dla głodującej Armii Północnej Wirginii Roberta E. Lee. Potem, o zmierzchu, kawalerzyści starli się ze stojącą w pobliżu konfederacką artylerią odwodową. Była to rzadka bitwa jeźdźców z działami, bez piechoty po żadnej ze stron. Do zmroku Custer zdobył działa i uchwycił drogę na zachód. Następnego ranka Lee przekonał się, że ma zamkniętą drogę, i jeszcze tego popołudnia skapitulował pod Appomattox Court House.
Wyścig o żywność
W pierwszych dniach kwietnia 1865 roku Armia Północnej Wirginii Roberta E. Lee, nękana przez wojska Unii i odcinana za każdym razem, gdy próbowała skręcić na południe ku armii generała Josepha Johnstona w Karolinie Północnej, maszerowała na zachód wzdłuż rzeki Appomattox. Brakowało jej wszystkiego, przede wszystkim żywności. Celem Lee była linia South Side Railroad i stacja Appomattox, gdzie czekały pociągi z prowiantem.1
Lee nie wiedział, że Ulysses S. Grant podzielił swoje siły i wysłał kawalerię naprzód, by go odciąć. Pierwsza dotarła na stację dywizja generała brygady George’a Armstronga Custera, około 3 tysięcy kawalerzystów.2
Pociągi i działa
Według National Park Service ludzie Custera przybyli około 16.00 i szybko przejęli trzy z czterech stojących na torach pociągów. Jedynymi konfederatami w pobliżu była artyleria odwodowa armii pod dowództwem generała brygady Reubena Lindsaya Walkera, według Park Service kilka tysięcy ludzi i około stu dział, z garstką kawalerii. Nikt tam nie spodziewał się walki.3
Walker szybko ustawił linię obrony, a dużą część swoich sił odesłał w bezpieczne miejsce. Według National Park Service doszło do jednej z najdziwniejszych bitew tej wojny: kawaleria Unii walczyła z konfederacką artylerią bez udziału piechoty po żadnej ze stron. American Battlefield Trust zauważa, że kanonierzy przez większość walki działali jak tyralierzy piechoty. Duża część pięciogodzinnej bitwy toczyła się w ciemności, w gęstych lasach i zaroślach, które utrudniały działanie obu stronom. Po kilku nieudanych szarżach konnych ludzie Custera przełamali linię Walkera.4
Zdobycze i straty
Zarówno Trust, jak i Park Service podają 25 zdobytych dział. Park Service dodaje blisko tysiąc jeńców, pięć sztandarów i ponad 200 wozów. Ponieważ walka była bardzo chaotyczna, straty były niewielkie: Park Service szacuje je łącznie na około stu zabitych i rannych po obu stronach, choć lekarze Unii mówili, że nigdy nie widzieli tylu ciężkich przypadków.5
Późną nocą oddział 15. Pułku Kawalerii Nowojorskiej pod dowództwem podpułkownika Augustusa Roota szarżował przy pełni księżyca drogą do wioski Appomattox Court House, szukając reszty armii Lee. Nadchodząca od wschodu konfederacka piechota zatrzymała go w krótkiej, ostrej wymianie ognia, a Root zginął w pobliżu więzienia hrabstwa.6
Ostatnia noc
Utrata stacji zniweczyła nadzieję Lee na wyżywienie armii. Według Park Service tej nocy Lee zwołał naradę wojenną i postanowił rano uderzyć, by otworzyć sobie drogę na zachód, a tymczasem za Custerem nadciągały już posiłki Unii. Gdy rankiem 9 kwietnia konfederaci zaatakowali, zastali przed sobą nie tylko kawalerię, ale i piechotę, a po południu Lee skapitulował. Kapitulację opisujemy w artykule o kapitulacji pod Appomattox.7
