Jumonville Glen 1754: potyczka, która podpaliła świat

Na początku lat 50. XVIII wieku Wielka Brytania i Francja rywalizowały o kraj nad Ohio, ziemie między rzeką Ohio a Wielkimi Jeziorami. Od 1753 roku francuscy żołnierze budowali łańcuch fortów od jeziora Erie na południe, ku rozwidleniu Ohio, gdzie łączą się rzeki Allegheny i Monongahela. Tej zimy wicegubernator Wirginii Robert Dinwiddie wysłał młodego George'a Washingtona, by wezwał Francuzów do odejścia. Odpowiedzieli, że nie muszą go słuchać i zostają.²

Washington rusza na zachód

Dinwiddie kazał więc zbudować fort u rozwidlenia rzek i awansował Washingtona na podpułkownika nowego Pułku Wirginii, dowódcę jego straży przedniej. Rozkaz brzmiał: działać obronnie, ale gdyby ktoś przeszkadzał w pracach, brać go do niewoli albo „zabijać i niszczyć”. Zanim Washington dotarł na miejsce, Francuzi zajęli niedokończony fort. Tanaghrisson, przywódca Seneków, któremu Konfederacja Irokezów powierzyła reprezentowanie Mingów, Szawanezów i Delawarów znad Ohio, widział w postępach Francuzów zagrożenie i ponaglał Washingtona.³

24 maja Washington dotarł do Great Meadows, naturalnej polany z wodą i trawą dla zwierząt, i założył tam bazę. Wieczorem 27 maja posłaniec od Tanaghrissona doniósł, że kilka mil dalej, w wąwozie, obozuje francuski oddział.⁴

Piętnaście minut w wąwozie

Tej burzliwej nocy Washington wyruszył z około 40 ludźmi. Las był tak ciemny, podaje National Park Service, że żołnierze czasem przez blisko pół godziny szukali zgubionej ścieżki. O świcie 28 maja spotkał się z Tanaghrissonem i razem podeszli pod francuski obóz. Francuzi nie wystawili wart. Wirgińczycy Washingtona zajęli wzniesienie nad obozem, a wojownicy Tanaghrissona zamknęli jedyne wyjście z wąwozu.⁵

Nie wiadomo, kto strzelił pierwszy. Francuski ocalały twierdził, że Wirgińczycy otworzyli ogień bez ostrzeżenia, Washington meldował, że to jeden z Francuzów dostrzegł jego ludzi i wystrzelił. Wirgińczycy oddali dwie salwy, część Francuzów odpowiedziała ogniem. Kilka dni później Washington pisał, że słyszał świst kul, „i wierz mi, jest w tym dźwięku coś uroczego”. Walka trwała około 15 minut. Francuzi poddali się, gdy zobaczyli, że ludzie Tanaghrissona odcięli im drogę ucieczki.⁶

„Jeszcze nie umarłeś, ojcze”

Wśród rannych był francuski dowódca, chorąży Joseph Coulon de Villiers de Jumonville. Oświadczył, że jest posłem i niesie pismo wzywające Brytyjczyków do opuszczenia francuskiego terytorium. National Park Service potwierdza, że Jumonville miał rozkaz uprzedzić najbliższego brytyjskiego oficera, iż ten narusza francuskie ziemie, a także wypędzić brytyjskich kupców. Washington w to wątpił: dlaczego, skoro byli dyplomatami, Francuzi ukrywali się w wąwozie z dala od szlaku, może przez dwa dni, zamiast podejść do niego otwarcie?⁷

Wtedy, jak pisze Isaac Makos z Mount Vernon dla American Battlefield Trust, Tanaghrisson podszedł do Jumonville'a, powiedział po francusku „Jeszcze nie umarłeś, ojcze” i zabił go tomahawkiem. Nazywając oficera ojcem, uczynił go uosobieniem francuskiej władzy nad ludami znad Ohio, a zabijając go, symbolicznie tę władzę unicestwił. Jego wojownicy zabili następnie i oskalpowali wszystkich pozostałych francuskich rannych z wyjątkiem jednego.⁸

Rachunek zabitych

Liczby się różnią. National Park Service podaje 13 zabitych Francuzów i 21 jeńców, a jeden człowiek zbiegł do Fortu Duquesne u rozwidlenia rzek; Washington stracił jednego zabitego i dwóch lub trzech rannych. Makos przytacza meldunek Washingtona: jeden zabity i trzech rannych po jego stronie oraz 14 zabitych lub rannych Francuzów w wymianie ognia, przed dobiciem rannych, a do Great Meadows odprowadzono 21 jeńców. Washington odesłał ich do Wirginii i, jak zauważa Makos, w raporcie dla Dinwiddiego pomniejszył wydarzenia, nazywając Francuzów szpiegami.⁹

Droga do Fort Necessity

Washington wiedział, że Francuzi przyjdą. Na Great Meadows zbudował małą palisadę, którą nazwał Fortem Konieczności, Fort Necessity. By pomścić Jumonville'a, Francuzi wysłali z Fortu Duquesne około 600 żołnierzy i indiańskich sojuszników pod wodzą jego starszego przyrodniego brata, Louisa Coulona de Villiers, i 3 lipca 1754 roku zaatakowali 400 ludzi Washingtona. Jeden z punktów kapitulacji, którą Washington tam podpisał, zawierał przyznanie się do „zamachu” na Jumonville'a. Washington zapewniał, że w przekładzie, który mu dano, była mowa jedynie o „śmierci” lub „zabiciu”, ale Francuzi wykorzystali to słowo propagandowo.¹⁰

Potyczka w wąwozie i walka pod Fort Necessity uchodzą za pierwsze starcia wojny z Francuzami i Indianami, która rozrosła się w wojnę siedmioletnią w Europie, Indiach i na oceanach. Słowa przypisywane Horace'owi Walpole'owi streszczają to najlepiej: „Salwa oddana przez młodego Wirgińczyka w amerykańskiej głuszy podpaliła świat”. Wojna skończyła się utratą przez Francję większości wpływów w Ameryce Północnej, a podatki, których Wielka Brytania zażądała potem od kolonii, przyczyniły się do rewolucji, w której ten sam młody Wirgińczyk stanął na czele Armii Kontynentalnej.¹¹ › Bitwa o Fort Carillon, 1758