Późnym popołudniem 13 marca 1954 roku artyleria Viet Minhu ukryta na wzgórzach wokół Dien Bien Phu otworzyła ogień do francuskiego obozu warownego w dolinie, a piechota ruszyła na Beatrice, jego północno-wschodni punkt oporu, broniony przez Legię Cudzoziemską. Beatrice padła tuż przed północą, a dowódca batalionu zginął w pierwszych minutach. Tak zaczęło się oblężenie, które skończyło się 7 maja upadkiem obozu i w ciągu kilku tygodni doprowadziło do porozumień genewskich i końca panowania Francji w Indochinach.
Obóz w dolinie
W listopadzie 1953 roku francuscy spadochroniarze wylądowali w dolinie Dien Bien Phu przy granicy z Laosem w ramach operacji Castor. Francuskie dowództwo chciało zablokować drogę Viet Minhu do Laosu i wciągnąć przeciwnika do walki z umocnioną bazą powietrzno-lądową, tak jak rok wcześniej pod Na San. Dolina, mniej więcej 16 na 9 kilometrów, była otoczona wzgórzami, a Francuzi zajmowali tylko jej dno i niskie wzgórza wewnątrz niej.1
Wokół lotniska zbudowali punkty oporu o kobiecych imionach: Gabrielle na północy, Beatrice na północnym wschodzie, Dominique i Eliane na wschodzie, Anne-Marie i Huguette na zachodzie oraz Isabelle na południu. W grudniu 1953 roku dowództwo objął pułkownik Christian de Castries. Gdy Viet Minh przeciął drogi, zaopatrzenie mogło docierać już tylko drogą powietrzną, ale Francuzi byli pewni swojej pozycji.2
Stosunek sił
Liczby różnią się w zależności od źródła. Serwis francuskiego ministerstwa sił zbrojnych Chemins de mémoire podaje, że w połowie marca garnizon liczył blisko 10 000 ludzi, a z posiłkami zrzucanymi na spadochronach doszedł do około 15 000, wobec około 70 000 żołnierzy Viet Minhu z ponad setką ukrytych dział. Britannica pisze, że generał Võ Nguyên Giáp otoczył bazę 40 000 ludzi i ciężką artylerią przełamał francuskie linie. Oba źródła zgadzają się, że siły Giápa, a zwłaszcza jego artyleria, były znacznie większe, niż zakładali Francuzi.3 › Bitwa pod Vĩnh Yên, 1951
Noc 13 marca
Beatrice bronił 3 batalion 13 Półbrygady Legii Cudzoziemskiej. Pociski dział i ciężkich moździerzy rozbijały schrony, które nie zostały zbudowane z myślą o tak dużych kalibrach. W pierwszych minutach walki zginął dowódca batalionu, major Paul Pégot, a tej samej nocy także podpułkownik Jules Gaucher, dowódca 13 Półbrygady, jak opisuje „Le Petit Journal”.4
Piechota Viet Minhu nacierała fala za falą i po kilku godzinach walki wręcz Beatrice padła tuż przed północą. 14 marca uderzenie spadło na Gabrielle, bronioną przez strzelców algierskich, i w ciągu dwóch dni oba punkty oporu były stracone. Chemins de mémoire odnotowuje, że francuska artyleria nie zdołała uciszyć dział nieprzyjaciela. Dowódca francuskiej artylerii, pułkownik Charles Piroth, który zapewniał, że zniszczy baterie Viet Minhu, 15 marca odebrał sobie życie granatem w swoim schronie, według „Le Petit Journal”.5
Oblężenie i kapitulacja
Po utracie północnych punktów oporu lotnisko znalazło się pod stałym ostrzałem i od 27 marca samoloty nie mogły już ani lądować, ani startować. Garnizon zaopatrywano i wzmacniano odtąd tylko zrzutami. W kwietniu Viet Minh zaciskał pierścień kolejnymi szturmami, a 1 maja rozpoczął generalną ofensywę. Pozycja centralna padła 7 maja, o szóstej wieczorem ogłoszono zawieszenie broni, a 8 maja zdobyto Isabelle.6
Chemins de mémoire liczy około 1700 zabitych i 1600 zaginionych Francuzów oraz 10 300 jeńców, z których do domu wróciło tylko 3300; straty Viet Minhu ocenia na co najmniej 8000 zabitych i ponad 15 000 rannych. Waszyngton rozważał interwencję, ale nie chciał działać bez sojuszników, jak odnotowuje Biuro Historyka Departamentu Stanu USA. W lipcu porozumienia genewskie zakończyły wojnę i podzieliły Wietnam wzdłuż 17 równoleżnika.7
Uwaga: liczebność i straty różnią się mocno w źródłach francuskich, wietnamskich i innych; tekst przy każdej liczbie podaje jej źródło.
Także tego dnia
- 1569: Bitwa pod Jarnac. Pod Jarnac nad Charente królewskie wojska katolickie marszałka Gasparda de Tavannes zaskoczyły armię hugenotów księcia Ludwika I de Condé w czasie francuskich wojen religijnych.
