Po południu 19 marca 1865 roku w sosnowych lasach koło osady Bentonville w Karolinie Północnej piechota konfederacka generała Josepha E. Johnstona uderzyła na lewe skrzydło armii Williama T. Shermana i część jego oddziałów zepchnęła z pola. Było to ostatnie starcie polowych armii Shermana i Johnstona. Linia Unii wytrzymała, nazajutrz nadeszło drugie skrzydło Shermana, a po trzech dniach walk Johnston się wycofał. Miesiąc później skapitulował.
Sherman w Karolinach
Po marszu ku morzu Sherman na początku 1865 roku skręcił na północ, przez Karoliny, niszcząc po drodze linie kolejowe i zaplecze Konfederacji, w stronę armii Granta w Wirginii. Szedł dwoma skrzydłami: lewym dowodził generał Henry W. Slocum, prawym generał Oliver O. Howard, a celem obu było Goldsboro, gdzie miały do niego dołączyć kolejne wojska Unii pod Johnem M. Schofieldem. 16 marca oddziały Williama J. Hardee'ego na cały dzień zatrzymały skrzydło Slocuma pod Averasboro.1
Johnston dostał zadanie zebrania resztek sił Konfederacji w tym rejonie i zatrzymania Shermana. Skoncentrował pod Bentonville około 21 000 ludzi wobec armii Unii liczącej około 60 000. Zarząd stanowego miejsca historycznego podaje u Johnstona około 16 000 piechoty i 4000 jazdy. Chciał spaść na skrzydło Slocuma i rozbić je, zanim z pomocą nadejdzie skrzydło Howarda.2
Natarcie 19 marca
Johnston ustawił armię w linii w kształcie haka w poprzek drogi do Goldsboro, na plantacji Cole'a. Według Encyclopedia of North Carolina na jego lewym skrzydle stali chłopcy z północnokarolińskiej rezerwy młodzieżowej, siedemnasto- i osiemnastolatkowie. Slocum sądził, że ma przed sobą tylko jazdę, a rozpoznanie walką wojsk Unii zostało odparte.3
Główne natarcie konfederatów ruszyło późnym popołudniem, według Encyclopedia of North Carolina o 15.15. Zepchnęło z pola dywizję Williama P. Carlina i zachwiało lewym skrzydłem Unii. Dywizja Jamesa D. Morgana utrzymała się, choć atakowano ją z trzech stron, a posiłki z 20 Korpusu utworzyły nową linię na farmie Morrisa. Kolejne ataki nie zdołały jej przełamać i o zmroku konfederaci wrócili na wyjściowe pozycje. American Battlefield Trust i stanowe miejsce historyczne oceniają pierwszy dzień jako taktyczny remis.4
Wypad Mowera i odwrót
20 marca na pole bitwy dotarło skrzydło Howarda i Johnston znalazł się w wyraźnej mniejszości. Mimo to pozostał w okopach, osłaniając jedyną drogę odwrotu przez most na Mill Creek i licząc, że Sherman zaatakuje go od czoła. 21 marca, w ulewnym deszczu, generał Joseph A. Mower zamienił to, co miało być niewielkim rozpoznaniem, w natarcie na lewe skrzydło konfederatów, które doszło blisko mostu na Mill Creek. Kontratak poprowadzony przez Hardee'ego i rozkaz samego Shermana, by się wycofać, zażegnały zagrożenie. W tym kontrataku śmiertelnie ranny został jedyny, szesnastoletni syn Hardee'ego, który wstąpił do 8 Pułku Kawalerii Teksańskiej. Tej nocy Johnston wycofał się w stronę Smithfield.5
Unia straciła 1527 ludzi: 194 zabitych, 1112 rannych i 221 zaginionych, a Konfederacja 2606: 239 zabitych, 1694 rannych i 673 zaginionych, łącznie 4133. We wspólnej mogile obok rodzinnego cmentarza Harperów spoczywa 360 poległych konfederatów.6
Koniec wojny w Karolinie Północnej
Sherman nie ścigał Johnstona daleko. Pomaszerował do Goldsboro, dokąd według Encyclopedia of North Carolina dotarł 23 marca, i połączył się tam z Schofieldem i Alfredem Terrym. Armia Roberta E. Lee skapitulowała przed Grantem mniej więcej trzy tygodnie po Bentonville, a 26 kwietnia 1865 roku Johnston złożył broń przed Shermanem w Bennett Place koło Durham; stanowe miejsce historyczne nazywa to największą kapitulacją wojsk w tej wojnie. Encyclopedia of North Carolina uważa Bentonville za największą bitwę lądową wojny secesyjnej na terenie stanu, a American Battlefield Trust za ostatnią bitwę tej wojny stoczoną na dużą skalę. Wcześniejszą kampanię Shermana opisujemy w artykule o marszu ku morzu, a jego życie w sylwetce Williama Tecumseha Shermana.7
Także tego dnia
- 1643: Bitwa pod Hopton Heath. Pod Hopton Heath w Staffordshire jazda rojalistów hrabiego Northampton zaatakowała wojska Parlamentu Johna Gella i Williama Breretona w czasie angielskiej wojny domowej.
