22 lutego 1967 roku wojska amerykańskie i południowowietnamskie rozpoczęły operację Junction City w Strefie Wojennej C, zalesionym pograniczu prowincji Tây Ninh na północ od Sajgonu. O 9 rano 845 żołnierzy 2. batalionu 503. pułku piechoty ze 173. Brygady Powietrznodesantowej, razem z przydzieloną baterią artylerii, wyskoczyło z samolotów transportowych w rejonie Katum. Był to pierwszy amerykański desant spadochronowy w sile batalionu w tej wojnie i żaden kolejny nie dorównał mu skalą. Operacja należała do największych w całej wojnie, a mimo to jej główny cel się wymknął.
Polowanie na COSVN
Plan przygotował generał porucznik Jonathan Seaman, dowódca II Polowych Sił Zbrojnych w Wietnamie. Celem był pas przygraniczny z Kambodżą, gdzie Amerykanie spodziewali się znaleźć Centralne Biuro dla Wietnamu Południowego, czyli COSVN, sztab kierujący siłami komunistycznymi na południu. Według serwisu HistoryNet zadaniem było związanie walką 9. Dywizji Wietkongu i 101. pułku armii północnowietnamskiej, zniszczenie kwatery COSVN oraz baz przeciwnika.1
Plan zakładał manewr młota i kowadła. Oddziały 1. i 25. Dywizji Piechoty oraz 173. Brygady miały dotrzeć śmigłowcami, na spadochronach i drogami, tworząc podkowę pozycji blokujących, a potem 11. Pułk Kawalerii Pancernej i brygada 25. Dywizji Piechoty miały wejść w jej otwarty koniec od południa. Sandboxx News podaje około 250 śmigłowców, a PBS pisze o 240 maszynach, które na początku operacji przeleciały nad prowincją Tây Ninh. Nazwa operacji pochodziła od miasta Junction City w Kansas, choć HistoryNet i Sandboxx różnie tłumaczą, skąd ten wybór.2
Skok
O świcie bombowce B-52 uderzyły w rejon operacji, a śmigłowce zaczęły wysadzać batalion 1. Dywizji Piechoty w pobliżu Katum. O 9 rano spadochroniarze 2. batalionu 503. pułku opuścili samoloty. Fundacja Historyczna Sił Powietrznych USA mówi o 23 maszynach C-130 z 700 żołnierzami, HistoryNet o samolotach C-130, a Sandboxx o samolotach C-130 i C-123. HistoryNet umieszcza zrzut na północ od lądowisk śmigłowców w rejonie Katum.3
Według HistoryNet opadający żołnierze znaleźli się tylko pod sporadycznym ostrzałem z ziemi, który śmigłowce szturmowe szybko uciszyły, a ranny został tylko jeden spadochroniarz. Desant się udał, tyle że prawie nikogo nie zastał. W ciągu pierwszych pięciu dni zginęło 28 Amerykanów i 54 żołnierzy komunistycznych. Sztabu COSVN nigdzie nie było, a Sandboxx opisuje go jako luźny, bardzo ruchliwy zespół, który mógł się wymknąć do Kambodży, a nie stałą kwaterę, jaką wyobrażał sobie amerykański wywiad.4
Bitwy o bazy ogniowe
Prawdziwe walki przyszły później i najczęściej tam, gdzie wybrali je komunistyczni dowódcy. 28 lutego kompania 1. Dywizji Piechoty wpadła w zasadzkę i w czterogodzinnej walce odparła kilka szturmów, tracąc 25 zabitych, a na polu doliczono się 167 ciał przeciwników. Rankiem 21 marca 272. pułk Wietkongu zaatakował bazę ogniową Gold pod Suoi Tre. HistoryNet opisuje, jak atakujący przełamali obwód obrony i jak powstrzymano ich dopiero wtedy, gdy artylerzyści zaczęli strzelać z bliska pociskami z lotkami, a na miejsce dotarły czołgi. Amerykanie naliczyli tam 647 zabitych przeciwników, sami stracili 31 zabitych i 109 rannych.5
Według HistoryNet 1 kwietnia pod lądowiskiem George, około 12 mil na południowy wschód od Katum, znaleziono około 600 zabitych atakujących, a Amerykanie stracili 17 zabitych. Wszystkie te liczby to amerykańskie zliczenia ciał na polu walki i tak należy je czytać.6
Zwycięstwo taktyczne bez rozstrzygnięcia
Nawet długość operacji źródła podają różnie. Sandboxx mówi o 82 dniach, a PBS o 72. Streszczenie artykułu HistoryNet datuje operację od 21 lutego do 14 maja 1967 roku, natomiast jego tekst mówi, że Junction City zakończono 15 kwietnia. Amerykanie naliczyli 2728 zabitych przeciwników, a straty USA wyniosły 282 zabitych. HistoryNet odnotowuje, że zdobyty dokument COSVN mówił o 13 500 zabitych Amerykanach.7
Główny cel się wymknął. COSVN i wiele oddziałów przeszło przez granicę do Kambodży. Według HistoryNet ciężkie straty w takich bitwach skłoniły Hanoi do decyzji o uderzeniu na miasta w 1968 roku, czyli do ofensywy Tết. O oblężeniu, które otworzyło ten rok, piszemy w artykule o Khe Sanh.8
