We wczesnych godzinach 30 stycznia 1968 roku, w czasie święta Tết, czyli wietnamskiego księżycowego Nowego Roku, wojska Wietnamu Północnego i Wietkongu zaatakowały Đà Nẵng i kilka stolic prowincji w środkowej części Wietnamu Południowego. Dzień później ofensywa objęła cały kraj, także Sajgon. Dla atakujących skończyła się ciężką klęską militarną, ale podważyła wiarę Amerykanów w sens wojny i stała się jej politycznym punktem zwrotnym.
Kiedy właściwie zaczęła się ofensywa?
Odpowiedź zależy od miejsca. Encyklopedia EBSCO datuje początek ofensywy na noc 30 stycznia, gdy ruszyły pierwsze ataki. Britannica, podobnie jak wiele opracowań, podaje wczesne godziny 31 stycznia, kiedy główna fala uderzyła na Sajgon i resztę kraju. Generał William Westmoreland w depeszy z 3 lutego meldował, że ofensywa osiągnęła szczyt 30 i 31 stycznia.1
Uderzenie na cały kraj
Atak przyszedł w czasie Tết, najważniejszego święta w roku, gdy ogłoszono rozejm, a wielu żołnierzy południowowietnamskich przebywało na przepustkach. Britannica ocenia siły atakujących na około 85 000 ludzi. Uderzyli na Sajgon oraz, według EBSCO, na 39 z 44 stolic prowincji Wietnamu Południowego, pięć z sześciu miast wydzielonych i co najmniej 71 z 245 miast powiatowych.2
W Sajgonie 19-osobowy oddział Wietkongu wysadził dziurę w murze ambasady USA i przez kilka godzin walczył na jej terenie, aż jego członkowie zostali zabici lub schwytani. W obronie placówki zginęło pięciu Amerykanów. Najdłużej walczono o Huế, dawną stolicę cesarską, którą atakujący utrzymywali ponad trzy tygodnie; Britannica datuje jej odbicie na 24 lutego.3
Klęska na polu bitwy, zwycięstwo w polityce
Niemal wszędzie ataki odparto w ciągu kilku dni, a powszechne powstanie, na które liczyło kierownictwo w Hanoi, nie wybuchło. Straty atakujących były ogromne, choć ich wielkość jest sporna. W depeszy z 3 lutego Westmoreland uznał, że za wcześnie na przyjęcie jakiejkolwiek liczby zabitych przeciwników, ale nie miał wątpliwości, że w pierwszych 72 godzinach stracili oni więcej ludzi niż w którymkolwiek pojedynczym miesiącu wojny. Dotkliwie ucierpiała też ludność cywilna.4
W Stanach Zjednoczonych efekt był odwrotny niż na froncie. Amerykanom mówiono, że przeciwnik słabnie, a skala ataków pokazywana w telewizji pogłębiła wątpliwości co do sensu wojny. 31 marca 1968 roku prezydent Lyndon B. Johnson ogłosił częściowe wstrzymanie bombardowań Wietnamu Północnego i zapowiedział, że nie będzie się ubiegał o kolejną kadencję. Szerzej o całej kampanii piszemy w artykule o ofensywie Tết (po angielsku), a równolegle toczyło się oblężenie Khe Sanh (po angielsku).5 › Upadek Sajgonu, 1975
Także tego dnia
- 1644: Bitwa pod Ochmatowem. Hetman Stanisław Koniecpolski, wspólnie z Jeremim Wiśniowieckim, rozbił pod Ochmatowem tatarskie wojska Tuhaj-beja, które ruszyły na Rzeczpospolitą.
