Przed świtem 23 grudnia 1941 roku japońska piechota morska wylądowała na Wake, małym amerykańskim atolu na środkowym Pacyfiku, który dwanaście dni wcześniej odparł już jeden desant. Po kilku godzinach walki w ciemnościach, z przerwanymi liniami telefonicznymi i bez nadziei na odsiecz, dowódca wyspy, komandor porucznik Winfield Scott Cunningham, postanowił skapitulować i o ósmej rano major James Devereux z piechoty morskiej ruszył drogą wzdłuż brzegu z białą flagą. Daty podajemy według czasu na Wake, po zachodniej stronie linii zmiany daty, gdzie był już następny dzień niż na Hawajach.
Szesnaście dni
Wake zaatakowano z powietrza 8 grudnia, tego samego dnia co Pearl Harbor po drugiej stronie linii zmiany daty. Obrońcy, oddział 1. Batalionu Obrony i dywizjon myśliwski VMF-211 wraz z personelem marynarki i cywilnymi robotnikami budowlanymi, odparli pierwszy japoński desant 11 grudnia i zatopili dwa niszczyciele. Japończycy wrócili ze znacznie większymi siłami, w tym z lotniskowcami Soryu i Hiryu, których samoloty 22 grudnia zestrzeliły dwa ostatnie myśliwce Wake.1
Ostatnia noc
Lądowanie zaczęło się wśród szkwałów deszczu w środku nocy. Monografia piechoty morskiej o obronie wyspy odnotowuje, że pierwsze strzały padły około 2.45, a Gregory Urwin pisze, że w pierwszej fali na południowy brzeg zeszło około 900 żołnierzy Specjalnych Morskich Sił Desantowych. Dwa niszczyciele przerobione na transportowce celowo osadzono na rafie przy pasie startowym, by wysadzić z nich wojsko.2
Marines, marynarze i robotnicy walczyli jako piechota. Na wysepce Wilkes rozbili przyczółek liczący blisko stu ludzi. Japończycy przecięli jednak polowe linie telefoniczne, a odcięty na stanowisku dowodzenia Devereux uznał, że większość jego pozycji padła. Cunningham dowiedział się, że wyprawę ratunkową z Pearl Harbor odwołano. O siódmej rano odpowiedział Devereux, że żadnych sił własnych w pobliżu nie ma, i postanowił się poddać. Devereux obchodził potem z japońską eskortą kolejne stanowiska, by przekazać rozkaz, a Wilkes, ostatni punkt oporu, złożył broń mniej więcej 11 godzin po rozpoczęciu walki.3
Cena
Monografia piechoty morskiej podaje, że garnizon stracił prawie 20 procent ludzi, a straty japońskie, których nigdy dokładnie nie ustalono, musiały przekroczyć 1000. Urwin szacuje straty japońskie w całej kampanii na 900 do 1000 zabitych, dwa niszczyciele, okręt podwodny i 21 samolotów, a liczbę zabitych Amerykanów na mniej niż sto, w tym 46 marines i trzech marynarzy. Inne wyliczenia marynarki i piechoty morskiej mówią o 49 marines, o czym piszemy w naszym artykule. Ocaleli, wojskowi i cywile, trafili do japońskiej niewoli.4
Pełną historię oblężenia, od pierwszego nalotu po los jeńców, opowiadamy w artykule Bitwa o wyspę Wake, 1941.
Także tego dnia
- 1793: Bitwa pod Savenay. Pod Savenay republikańska armia licząca około 18 tysięcy żołnierzy dopadła 6-tysięczną Wielką Armię Katolicką i Królewską w czasie pierwszej wojny wandejskiej.
- 1938: Ofensywa w Katalonii. Wojska frankistowskie rozpoczęły ofensywę przeciwko Katalonii, ostatniemu bastionowi republikanów na północy Hiszpanii, mając wyraźną przewagę w powietrzu.
