Rankiem 28 listopada 1627 roku dziesięć okrętów floty króla Zygmunta III wypłynęło z Wisłoujścia naprzeciw sześciookrętowej eskadry szwedzkiej blokującej Gdańsk. W krótkiej, zaciętej walce pod Oliwą Polacy wzięli abordażem szwedzki okręt admiralski Tigern, a galeon Solen wysadził w powietrze jego własny szyper, by nie oddać go wrogowi. Blokada została przerwana, ale zginął dowódca polskiej floty, Arend Dickmann.
Blokada najbogatszego portu Rzeczypospolitej
W wojnie lat 1626 do 1629 szwedzkie okręty blokowały Gdańsk, przez który, jak przypomina piszący dla Interii Jakub Krzywiecki, przechodziła większość eksportu zboża z Rzeczypospolitej. Muzeum Wraków w Sztokholmie, gdzie wystawiono pozostałości Solena, wyjaśnia, że szwedzka strategia morska polegała na blokowaniu polskich portów i pobieraniu cła od neutralnych statków handlowych. Krzywiecki pisze, że eskadra szwedzka pod Helem liczyła początkowo 25 okrętów, ale widząc bierność polskiej floty, Szwedzi odsyłali kolejne jednostki i w listopadzie zostało ich sześć.1
Zygmunt III zbudował flotę do walki ze Szwecją, ale zabronił jej atakować silniejszego przeciwnika. Teraz jego admirał miał dziesięć okrętów przeciw sześciu, choć galeonów tylko cztery wobec pięciu szwedzkich.2
Abordaż Tigerna
Dickmann, gdańszczanin holenderskiego pochodzenia, poprowadził atak na galeonie „Święty Jerzy” i skierował go prosto na szwedzki okręt admiralski „Tigern”. Okręty sczepiły się burtami, a Krzywiecki opisuje, jak szwedzki dowódca, wiceadmirał Nils Stiernsköld, został najpierw postrzelony z muszkietu, a potem stracił ramię od kuli armatniej, zanim „Tigern” został zdobyty. Największy szwedzki okręt, „Solen”, wziął abordażem polski galeon „Wodnik”; szyper, nie chcąc go oddać, wysadził go w powietrze, a okręt poszedł na dno Zatoki Gdańskiej, gdzie jego wrak odnaleziono ponad trzy stulecia później.3
Dickmann zginął od kuli na pokładzie zdobytego okrętu admiralskiego i został pochowany w Bazylice Mariackiej w Gdańsku. Serwis dzieje.pl Muzeum Historii Polski podaje, że Szwedzi stracili dwa okręty i około 350 marynarzy, a Polacy 47 zabitych. Blokadę zniesiono, a zwycięstwo, pierwsze w historii nad flotą szwedzką, rozgłoszono w całej Europie, choć, jak zaznacza dzieje.pl, skala bitwy była zbyt mała, by zaważyć na losach wojny. Szwecja, wciąż używająca kalendarza juliańskiego, datowała bitwę na 18 listopada. Całą historię opisujemy w artykule o bitwie pod Oliwą.4
Także tego dnia
- 1870: Bitwa pod Beaune-la-Rolande. Francuski XX Korpus zaatakował trzy pruskie brygady X Korpusu stojące pod Beaune-la-Rolande, próbując przyjść z odsieczą oblężonemu Paryżowi w czasie wojny francusko-pruskiej.
