6 września 1813 roku pod wsią Dennewitz na południe od Berlina francuska Armia Berlińska marszałka Michela Neya została pobita przez sprzymierzoną Armię Północną szwedzkiego następcy tronu Karola Jana, dawnego marszałka Francji Jeana Bernadotte'a. Ciężar walki dźwignęli głównie Prusacy Friedricha Wilhelma von Bülowa. Była to druga w ciągu nieco ponad dwóch tygodni nieudana próba zdobycia Berlina przez Napoleona i osłabiła jego pozycję nad Łabą na miesiąc przed Lipskiem.
Droga na Berlin
Po zwycięstwie pod Dreznem w sierpniu 1813 roku Napoleon wysłał na północ armię przeciw Berlinowi, stolicy Prus. Jej pierwszy dowódca, marszałek Nicolas Oudinot, poniósł ciężką klęskę pod Großbeeren 23 sierpnia i Napoleon zastąpił go Neyem. John Rickard pisze, że armię Neya zmniejszono z planowanych 80 000 do około 58 000 ludzi, gdy 25 000 odesłano na wzmocnienie marszałka Macdonalda, a Oudinot pozostał pod Neyem dowódcą korpusu.1
Naprzeciw stała Armia Północna Karola Jana, następcy tronu Szwecji, z korpusami pruskimi, rosyjskimi i szwedzkimi. Britannica zauważa, że Karol Jan chciał oszczędzić szwedzkie wojska na wojnę z Danią, więc główny ciężar walk spadł na Prusaków.2
Bitwa wygrana przez Prusaków
W relacji Rickarda bitwę rozpoczął rano korpus generała Bertranda, który przekroczył strumień Agerbach i zaatakował Prusaków generała Tauentziena pod Dennewitz, a gdy około 11.00 ruszyła dywizja generała Fontanellego, zatrzymała ją pruska szarża kawalerii. Korpus Bülowa dotarł na pole około 12.30 i uderzył we francuskie skrzydło, a Sasi z korpusu generała Reyniera po południu zdobyli wieś Gölsdorf. W rozstrzygającej chwili Ney kazał przerzucić korpus Oudinota z lewego skrzydła na prawe; Oudinot wykonał rozkaz mimo próśb Reyniera i szansa na wykorzystanie saskiego sukcesu przepadła. Rickard przypisuje to słabej znajomości pola bitwy przez Neya i urazie Oudinota po odebraniu mu dowództwa.3
Wojska Reyniera dotarły na pole około 13.00, a dywizja generała Durutte'a na krótko odbiła wzgórza z wiatrakiem pod Dennewitz. Około 17.00 Prusacy odbili Gölsdorf, gdzie Sasi stracili około 1500 ludzi, i zajęli Rohrbeck, nadchodziły wojska szwedzkie i rosyjskie, a około 18.00 Ney nakazał odwrót. Biografia Neya na stronie Fondation Napoléon mówi po prostu, że pod Dennewitz popełnił błąd, który przyniósł klęskę, a Britannica odnotowuje gorzką ironię: Neya pobił jego dawny towarzysz Bernadotte, który tak jak on służył kiedyś jako sierżant w armiach rewolucji.4
Cena
Wiarygodne liczby trudno ustalić. Rickard szacuje straty w samej bitwie na około 10 000 Francuzów i 7000 sprzymierzonych, a w całym odwrocie do Torgau nad Łabą na około 22 000 Francuzów, w tym 13 500 jeńców i 43 działa, i dodaje, że pościg pod Dahme 7 września przyniósł jeszcze około 3200 jeńców. Podaje też, że w bitwie walczyło około 43 000 Prusaków i że francuska Armia Berlińska straciła ponad jedną trzecią stanu. Nie znaleźliśmy drugiego niezależnego źródła tych liczb, dlatego podajemy je jako jego szacunki.5
Bülow, który dowodził też pod Großbeeren, otrzymał w 1814 roku tytuł hrabiego Bülow von Dennewitz. W październiku sprzymierzeni pobili Napoleona w rozstrzygającej bitwie pod Lipskiem, jego pierwszej wielkiej klęsce, jak pisze Britannica; Ney został tam ranny. Tę bitwę opisujemy w artykule o Lipsku.6
Także tego dnia
- 1941: Bitwa o Changsha. W drugiej bitwie o Changsha, stolicę prowincji Hunan, japońska 11 Armia walczyła z chińską Armią Narodowo-Rewolucyjną w czasie wojny chińsko-japońskiej.
