8 marca 1944 roku japońska 15. Armia generała porucznika Renyi Mutaguchiego ruszyła z Birmy na Imphal, stolicę Manipuru w północno-wschodnich Indiach. Razem z nią szły oddziały Indyjskiej Armii Narodowej. Celem było zdobycie wielkiej brytyjskiej bazy na równinie Imphalu i przecięcie drogi do Kohimy. Cztery miesiące później ofensywa się załamała. Okrążeni, ale zaopatrywani z powietrza Brytyjczycy i Hindusi z IV Korpusu wytrwali, a atakujących zniszczyły walki, głód i choroby.
Operacja U-Go
Japońskie archiwum JACAR datuje początek marszu na Imphal na 8 marca 1944 roku, a Narodowe Muzeum Armii w Londynie podaje, że bitwy o Imphal i Kohimę toczyły się od 8 marca do 18 lipca. Według muzeum ofensywa miała uprzedzić brytyjskie uderzenie na Birmę: zdobyć brytyjskie bazy zaopatrzenia na równinie Imphalu i przeciąć pod Kohimą drogę z Dimapuru. Z Imphalem w rękach Japończycy mogliby też zakłócić lotniczy szlak zaopatrzenia do Chin. JACAR dodaje cel polityczny: wzniecenie w Indiach ruchów antybrytyjskich.1
Plan był dziełem samego Mutaguchiego. Dowodził trzema dywizjami japońskimi i dywizją Indyjskiej Armii Narodowej, złożonej z żołnierzy indyjskich walczących po stronie Japonii. Muzeum Kohimy w Yorku zauważa, że jej oddziały rozdzielono między dywizje japońskie, a ich zadaniem było poderwanie ludności Indii do powstania przeciw Brytyjczykom.2
Pułapka przygotowana zawczasu
Imphalu bronił IV Korpus generała porucznika Geoffry'ego Scoonesa, wchodzący w skład 14. Armii generała porucznika Williama Slima. Dwie jego dywizje stały daleko z przodu, przy granicy z Birmą: 17. Dywizja Indyjska w rejonie Tiddim, a 20. pod Tamu. Brytyjczycy zamierzali przy pierwszych oznakach ataku wycofać je na skraj równiny Imphalu, tak aby Japończycy musieli walczyć na końcu długiej linii zaopatrzenia biegnącej przez góry. Muzeum Kohimy przypomina, że Slim porównał bazę w Imphalu do kozy na uwięzi, która miała zwabić przeciwnika na zgubę.3
Ofensywa zaczęła się na południu. Narodowe Muzeum Armii opisuje japoński plan jako sekwencję: 33. Dywizja miała odciąć 17. Dywizję Indyjską na południe od Imphalu, a wkrótce potem 15. Dywizja miała uderzyć z północnego wschodu i przeciąć drogę do Kohimy. Według Muzeum Kohimy 17. Dywizja zareagowała zbyt wolno i podczas odwrotu z walką spod Tiddim, około 150 mil na południe od Imphalu, omal nie została odcięta. Uratował ją odwód korpusu, 23. Dywizja Indyjska, która utrzymała otwartą drogę.4
Zaopatrzenie z powietrza
Trzecią dywizję, 31., Mutaguchi wysłał na Kohimę, przecinając drogę, którą zaopatrywano Imphal. Muzeum Kohimy uważa, że właśnie tym ruchem zaskoczył aliantów. Narodowe Muzeum Armii datuje oblężenie garnizonu Imphalu od 5 kwietnia. Odpowiedzią było lotnictwo. Z Arakanu przerzucono samolotami 5. Dywizję Indyjską, a przez całą bitwę dostarczono drogą lotniczą około 19 tysięcy ton zaopatrzenia i około 12 tysięcy ludzi oraz ewakuowano około 13 tysięcy rannych i chorych. Narodowe Muzeum Armii zauważa, że Mutaguchi liczył na wyżywienie armii zdobycznymi zapasami, a gdy ich nie zdobył, jego żołnierze głodowali w porze monsunowej.5
22 czerwca oddziały nacierające od Kohimy spotkały się na drodze z obrońcami Imphalu i oblężenie się skończyło. Muzeum Kohimy podaje, że Mutaguchi sam przerwał ofensywę 3 lipca.6
Cena
Straty są szacunkowe, a źródła liczą je różnie. Narodowe Muzeum Armii podaje, że japońska 15. Armia liczyła 85 tysięcy ludzi, z których 53 tysiące zginęło lub zaginęło, a straty brytyjskie i indyjskie wyniosły 12 500 ludzi pod Imphalem i kolejne 4 tysiące pod Kohimą. JACAR mówi o ponad 30 tysiącach Japończyków zabitych w walce i ponad 20 tysiącach zmarłych z chorób i głodu. Muzeum Kohimy szacuje straty pod Imphalem na około 12 600 po stronie aliantów i 54 900 po stronie japońskiej. Brytyjski dyplomata przemawiający w Imphalu na 70. rocznicę bitwy podał 17 500 zabitych i rannych żołnierzy brytyjskich i indyjskich oraz blisko 54 tysiące strat japońskich. Narodowe Muzeum Armii zalicza Imphal i Kohimę do największych klęsk w historii armii japońskiej.7
Całą bitwę opisujemy w artykule o bitwie o Imphal.
Także tego dnia
- 1801: Bitwa pod Kanopą. Pod Abukirem na wybrzeżu Egiptu wylądował brytyjski korpus ekspedycyjny Ralpha Abercromby'ego, który miał wyprzeć z kraju resztki armii francuskiej.
