8 sierpnia 1918 roku o 4.20 rano, we mgle, brytyjska 4. Armia uderzyła na niemieckie linie na wschód od Amiens: w środku korpusy australijski i kanadyjski, na lewym skrzydle korpus brytyjski, na prawym francuska 1. Armia. Pod osłoną wału ogniowego, setek czołgów i chmary samolotów atakujący posunęli się w ciągu jednego dnia nawet o około 13 km i wzięli mnóstwo jeńców. Generał Erich Ludendorff nazwał ten dzień czarnym dniem armii niemieckiej. Bitwa trwała do 11 sierpnia i otworzyła aliancką ofensywę stu dni, która zakończyła wojnę.
Przygotowana w tajemnicy
Latem 1918 roku wielkie niemieckie ofensywy wiosenne utknęły, a alianci byli gotowi do natarcia. Canadian Encyclopedia przypomina, że plan wyszedł od francuskiego generała Ferdinanda Focha, a Australian War Memorial podkreśla, że przygotowano go w najściślejszej tajemnicy. Wojska podchodziły nocą, Niemców wprowadzano w błąd co do miejsca uderzenia i nie było przygotowania artyleryjskiego, które zdradziłoby atak.1
Siła ognia była ogromna. Imperial War Museums mówią o ponad 2000 dział, ponad 500 czołgach i ponad 1900 samolotach brytyjskich i francuskich; Canadian Encyclopedia podaje ponad 600 czołgów i 2000 samolotów. Wśród czołgów były nowe Mark V i 72 szybkie Whippety.2
Czarny dzień
O 4.20 odezwały się działa i piechota ruszyła naprzód, ukryta w gęstej mgle, a w sektorze kanadyjskim także za zasłoną dymną stawianą z powietrza. Przed nią przesuwał się wał ogniowy, z bliska wspierały ją czołgi, karabiny maszynowe i moździerze, a lotnictwo wyszukiwało niemieckie cele i odpędzało niemieckie samoloty. Wielu zupełnie zaskoczonych Niemców poddawało się przy pierwszej okazji.3
Według Australian War Memorial Australijczycy posunęli się na swoim odcinku o 11 km, a Kanadyjczycy o blisko 13 km; Imperial War Museums podają dla 4. Armii ponad 8 mil, czyli niemal 13 km, na głównym odcinku i około 8 km dla Francuzów. Ludendorff, faktyczny dowódca armii niemieckiej, napisał, że 8 sierpnia był „czarnym dniem armii niemieckiej w historii tej wojny”; Imperial War Museums wiążą te słowa z liczbą utraconych jeńców i głębokością natarcia.4
Imperial War Museums zwracają też uwagę, że tę historię opowiada się zwykle niemal wyłącznie przez pryzmat Australijczyków i Kanadyjczyków, a udział Francuzów oraz brytyjskiej piechoty, czołgistów, artylerzystów i lotników bywa pomijany.5
Początek końca
Po pierwszym dniu natarcie zwolniło na zasiekach, starych okopach i niemieckich odwodach, a bitwa zakończyła się 11 sierpnia. Canadian Encyclopedia szacuje straty kanadyjskie w całej bitwie na ponad 11 800 ludzi, w tym 1036 zabitych w samym dniu 8 sierpnia, a zabitych i rannych aliantów na ponad 19 000. Australian War Memorial przypomina, że mimo sukcesu operacja kosztowała życie tysięcy żołnierzy.6
Zwycięstwo otworzyło okres zwany stu dniami, który trwał do rozejmu 11 listopada 1918 roku. Imperial War Museums piszą, że od tej chwili najwyżsi niemieccy dowódcy, z cesarzem włącznie, wiedzieli, że wojna jest przegrana. Całą kampanię opisujemy w artykule o ofensywie stu dni.7
Także tego dnia
- 1941: Obrona Odessy. Na początku inwazji Osi na ZSRR rumuńska 4 Armia wsparta przez oddziały niemieckie oblegała czarnomorski port Odessę, broniony przez wojska radzieckie i Flotę Czarnomorską.
