Bitwa na Dogger Bank 1915: pościg krążowników liniowych, który się wymknął

Dogger Bank to pierwsze bezpośrednie starcie ciężkich okrętów floty brytyjskiej i niemieckiej i pierwsza w dziejach bitwa krążowników liniowych. Przez kilka godzin wyglądało na to, że Royal Navy zatopi całą niemiecką eskadrę. Zatopiła jeden okręt.²

Cudza poczta

Do 1915 roku brytyjska Admiralicja potrafiła czytać trzy główne niemieckie szyfry morskie niemal tak szybko jak sami Niemcy. Niemcy zauważyli, że Brytyjczycy jakby czekali na ich wypady, ale winą obarczyli brytyjskie statki szpiegowskie udające neutralne holenderskie kutry na Dogger Bank. Kontradmirał Franz Hipper wyszedł z krążownikami liniowymi, by je przepędzić.³

Po południu 23 stycznia kryptolodzy odczytali sygnały o wyjściu Hippera i wiceadmirał Sir David Beatty, dowódca krążowników liniowych, dostał rozkaz, by go przechwycić. Beatty wyszedł z zatoki Forth z pięcioma krążownikami liniowymi w dwóch eskadrach: Lion, Tiger i Princess Royal oraz New Zealand i Indomitable, wspieranymi przez krążowniki lekkie i niszczyciele zespołu z Harwich. Pancerniki admirała Jellicoe wyszły ze Scapa Flow, by odciąć Niemcom drogę na północ. Hipper miał trzy krążowniki liniowe, Seydlitz, Moltke i Derfflinger, oraz starszy krążownik pancerny Blücher.⁴

Pościg od rufy

Około 7.20, jeszcze po ciemku, lekki krążownik HMS Aurora natknął się na niemieckie krążowniki i otworzył ogień. Beatty skręcił w stronę błysków, a jak sam napisał w raporcie, zwiększył prędkość do 22 węzłów i posłał za nieprzyjacielem krążowniki lekkie i flotylle. O świcie widział już Niemców, ale nie był w położeniu, by odciąć im odwrót na wschód. Hipper, któremu najpierw zameldowano o wolniejszych pancernikach, zawrócił do domu.⁵

Zaczął się pościg od rufy. Brytyjskie krążowniki liniowe rozwijały około 28 węzłów, niemieckie 27, ale Blücher tylko 23 i zaczął zostawać w tyle. Lion otworzył ogień do Blüchera o 8.52 i zaczął trafiać o 9.07, po czym przeniósł ogień na okręty płynące przed nim. O 9.35 Beatty kazał każdemu okrętowi zwalczać swojego odpowiednika w szyku, ale Tiger strzelał do Seydlitza zamiast do Moltkego, więc Moltke mógł spokojnie ostrzeliwać Liona. Seydlitz otrzymał ciężkie trafienie; pocisk podpalił ładunki miotające w jego wieżach i omal nie wysadził okrętu w powietrze.⁶

Okręt flagowy wypada z szyku

Niemcy skupili ogień na okręcie flagowym Beatty'ego. Lion obrywał raz po raz, według naval-history.net około 16 ciężkimi pociskami, a jedno trafienie z Derfflingera unieruchomiło skraplacz, więc nie dało się zasilać kotłów i okręt musiał w końcu stanąć. Około jedenastej Lion z silnym przechyłem wypadł za rufę szyku, bez światła i zasilania, z zestrzelonymi wszystkimi linkami sygnałowymi poza dwiema.⁷

Bitwa wciąż szła po myśli Brytyjczyków. Blücher był wyraźnie skazany, a Seydlitz poważnie uszkodzony. Wtedy zameldowano peryskop okrętu podwodnego; Beatty twierdził potem, że widział go osobiście, i kazał wykonać zwrot o 90 stopni od nieprzyjaciela, zgodnie z procedurą, co zwiększyło odległość. Potem wywiesił sygnały „Kurs północny wschód” i „Atakować tyły nieprzyjaciela”. Odczytano je razem jako rozkaz ataku na tyły nieprzyjaciela na północnym wschodzie, a tam właśnie był Blücher.⁸

Kontradmirał Sir Archibald Moore, który przejął dowództwo, poprowadził cztery nieuszkodzone krążowniki liniowe na tonącego Blüchera zamiast w pościg za Hipperem. Beatty przesiadł się na niszczyciel i około 12.20 wszedł na pokład Princess Royal, by się dowiedzieć, że Blücher zatonął, a niemieckie krążowniki liniowe odeszły. Hipper bezpiecznie dotarł do portu.⁹

Koniec Blüchera

Blücher walczył do końca z całą eskadrą. Niszczyciel Meteor, który podchodził do ataku torpedowego, dostał w przednią kotłownię i trzeba go było odholować do domu. W końcu Blücher przewrócił się i zatonął. Gdy brytyjskie okręty wyławiały rozbitków, sterowiec i wodnosamolot próbowały je zbombardować, jak zameldował Beatty w raporcie.¹⁰

Straty brytyjskie były niewielkie: naval-history.net wymienia 10 zabitych na Tigerze i dwóch na Meteorze. Liona odholował Indomitable, a okręt wymagał gruntownego remontu.¹¹

Lekcje odrobione i nieodrobione

Beatty był gorzko rozczarowany, że nie zniszczył wszystkich czterech dużych okrętów. Obie floty przeanalizowały bitwę, ale John Rickard z HistoryOfWar.org uważa, że ważniejszą lekcję wyciągnęli Niemcy. Pożar na Seydlitzu pokazał, jak niebezpieczne jest trzymanie zbyt wielu ładunków miotających poza komorami amunicyjnymi, w wieżach, i Niemcy zaostrzyli zasady obchodzenia się z nimi. Brytyjczycy skupili się na poprawie sygnalizacji. Pod Jutlandią, szesnaście miesięcy później, kilka brytyjskich krążowników liniowych wyleciało w powietrze, gdy płomień dotarł do komór amunicyjnych.¹²

W Wielkiej Brytanii Dogger Bank uznano za zwycięstwo i słusznie: Niemcy stracili okręt i nic nie zyskali. Ale był to pościg, który się wymknął, a kłopoty z sygnałami zapowiadały problemy znacznie większej bitwy, która miała nadejść.