Bitwa pod Champaubert 1814: pierwszy cios Napoleona w kampanii sześciu dni

Na początku lutego 1814 roku Napoleon wydawał się pokonany. Obrona granicy załamała się niemal bez walki, a on wyszedł spod La Rothière z całą armią, ale w rozpaczliwym położeniu. W ciągu tygodnia oddał cios. Champaubert było pierwszym z czterech zwycięstw w pięć dni, nazwanych kampanią sześciu dni, i na pewien czas przywróciło morale jego armii i jego własną pewność siebie.²

Sprzymierzeni się rozdzielają

Po La Rothière 1 lutego Napoleon cofnął się do Troyes nad Sekwaną. Sprzymierzeni postanowili się rozdzielić: Armia Czeska Schwarzenberga miała go wiązać nad Sekwaną, a Armia Śląska Blüchera iść doliną Marny na Paryż, mając przed sobą tylko słabe siły marszałka Macdonalda.³

Korpusy Blüchera wkrótce rozciągnęły się na dużej przestrzeni. Według Rickarda 9 lutego Sacken był w Montmirail, Yorck na północy nad Marną, sam Blücher w Vertus z częścią ludzi Kapcewicza, a Kleist jeszcze w Châlons. Napoléon et Empire zauważa, że Blüchera i jego jazdę dzieliło prawie 80 kilometrów, o wiele za dużo, by korpusy mogły się wspierać. Pośrodku, na skrzyżowaniu w Champaubert, stał słaby rosyjski IX Korpus generała Zachara Olsufjewa.⁴

Marsz Napoleona na północ

Napoleon dostrzegł szansę. 6 lutego obmyślił manewr, a 7 lutego ruszył na północ, zostawiając naprzeciw głównej armii austriackiej tylko około 20 tysięcy ludzi. Marszałek Marmont doszedł do Sézanne i ruszył ku Champaubert, a wczesnym rankiem 9 lutego nadeszły meldunki, na które czekał Napoleon: armia sprzymierzonych rozciągała się przed jego frontem.⁵ › Napoleon Bonaparte

Sprzymierzeni ledwie wierzyli, że taki ruch jest możliwy. Gdy wieczorem 9 lutego dotarła tam francuska straż przednia, Blücher, przekonany, że Francuzi są wciąż w Sézanne, ruszył z Kleistem i Kapcewiczem na południe, by ich obejść, i zostawił Olsufjewa bez osłony.⁶

Korpus, który wybrał walkę

Olsufjew został ostrzeżony, ale niewiele z tym zrobił. Nie obsadził mostu na Petit Morin w Saint-Prix, gdzie droga biegła wąską doliną, którą mógł utrzymać niewielki oddział. Rankiem 10 lutego jego 5 tysięcy ludzi i 24 działa stały wokół Baye, na południe od Champaubert. Nie miał jazdy, którą odesłano do straży przedniej.⁷

Choć miał wyraźnie mniej ludzi, wbrew radom swoich generałów Olsufjew postanowił się bronić. John Rickard z HistoryOfWar.org przypuszcza, że chciał odbudować reputację nadszarpniętą we wcześniejszych bitwach kampanii albo liczył na pomoc Blüchera; Napoléon et Empire łączy jego upór z ostrymi słowami, jakie usłyszał od Blüchera po Brienne i La Rothière.⁸

Bitwa

Natarcie poprowadziła piechota Marmonta, dywizja Lagrange'a na lewym skrzydle i Ricarda na prawym. Rosjan wyparto z Baye i z nowej linii na południe od wsi. Walka była zacięta przez całe przedpołudnie; na francuskim lewym skrzydle Lagrange natknął się na główną rosyjską baterię i się cofnął, dopóki około południa nie nadeszli Ney i Napoleon z dwiema kolejnymi dywizjami i artylerią Gwardii.⁹

Rozstrzygnęła jazda. Około 2 tysięcy francuskich kawalerzystów obeszło pozycję przez Fromentières, na zachód od Champaubert, i wyszło Rosjanom na tyły. Olsufjew próbował przebić się na wschód, ku Étoges, i zastał drogę zamkniętą, potem zawrócił ku Montmirail i wpadł na jazdę. Jego oddziały rozproszyły się na północ, ku La Caure i lasom.¹⁰

Najdłużej trzymała się brygada pozostawiona w Champaubert pod generałem Połtorackim, która broniła się dom po domu, aż zabrakło amunicji, i wtedy złożyła broń. W lesie, otoczonym już przez Francuzów, pojmano Olsufjewa. Rickard pisze, że wziął go do niewoli dziewiętnastoletni poborowy po sześciu miesiącach służby.¹¹

Straty i to, co było dalej

Rickard ocenia straty rosyjskie na około 1200 zabitych i 1800 jeńców oraz większość dział, a ocalałych, którzy uszli na północ pod generałami Korniłowem i Udomem, na od 1 do 2 tysięcy. Według Napoléon et Empire do Étoges dotarło około 1500 z 5 tysięcy ludzi. Wieczorem Napoleon zaprosił Olsufjewa i jego sztab na kolację w domu, w którym nocował.¹²

Zwycięstwo uderzyło Napoleonowi do głowy. Polecił swojemu wysłannikowi Caulaincourtowi, który rokował wtedy ze sprzymierzonymi, by zajął twardsze stanowisko. Blücher, który przez większość dnia nie wierzył, że atak jest poważny, cofnął się do Vertus i kazał Sackenowi i Yorckowi przebić się do niego na wschód. Napoleon zawrócił jednak na zachód i nazajutrz pobił Sackena pod Montmirail.¹³