Kiedy rozegrała się bitwa pod Dettingen?

27 czerwca 1743 roku według kalendarza gregoriańskiego, czyli 16 czerwca według kalendarza juliańskiego, którego Wielka Brytania używała jeszcze w tamtym czasie.

Kto wygrał bitwę pod Dettingen?

Wygrała Armia Pragmatyczna złożona z wojsk brytyjskich, hanowerskich i austriackich pod wodzą króla Jerzego II, która odrzuciła Francuzów za Men.

Ilu żołnierzy zginęło pod Dettingen?

BritishBattles.com szacuje straty sprzymierzonych na około 2350 zabitych i rannych. Straty francuskie podaje się zwykle na około 8000, ale ta sama strona uważa tę liczbę za niepewną.

Gdzie leży Dettingen?

Dettingen jest dziś częścią gminy Karlstein am Main w Bawarii, na północnym brzegu Menu między Hanau a Aschaffenburgiem.

Bitwa pod Dettingen 1743: ostatnia bitwa z brytyjskim królem na czele

Q: Czy Dettingen to ostatnia bitwa z brytyjskim królem na czele?

Tak. Jerzy II był obecny i dowodził, a od tamtej pory żaden panujący monarcha brytyjski nie poprowadził wojska do bitwy.

Plan de l'Action de Dettingen du 27 juin 1743, rycina De St. Hilaire Malleta (Haga, 1743), Rijksmuseum, przez Wikimedia Commons, domena publiczna (CC0).

W skrócie

Co wydarzyło się pod Dettingen?

27 czerwca 1743 roku Armia Pragmatyczna złożona z wojsk brytyjskich, hanowerskich i austriackich, głodna i wycofująca się wzdłuż Menu ku Hanau, zastała pod wsią Dettingen francuskie oddziały księcia de Gramont, które zamykały jej drogę. Zamiast czekać na silnej pozycji, Gramont zaatakował. Piechota i jazda sprzymierzonych odparły Francuzów, którzy uciekli za Men, a sprzymierzeni pomaszerowali dalej do Hanau. Z armią był król Jerzy II; był to ostatni raz, gdy panujący monarcha brytyjski poprowadził wojsko do bitwy.¹

Wojna o sukcesję austriacką wybuchła w 1740 roku o prawo Marii Teresy do dziedzictwa Habsburgów, a Francja poparła jej rywali. Wielka Brytania stanęła po stronie Austrii. W 1742 roku wysłała do Flandrii armię, która połączyła się z wojskami hanowerskimi i austriackimi w tak zwaną Armię Pragmatyczną. Oficjalnie miała chronić Niderlandy Austriackie przed Francją, ale, jak zauważa BritishBattles.com, strzegła także Hanoweru, którego elektorem był Jerzy II.²

Pułapka nad Menem

Wiosną 1743 roku armia pomaszerowała w górę Renu i Menu ku Frankfurtowi, na żądanie króla i wbrew radom formalnego dowódcy, hrabiego Staira. Rozbiła obóz pod Aschaffenburgiem, gdzie brakowało paszy dla koni i żywności dla ludzi. Na przeciwległym brzegu szła wielka armia francuska marszałka księcia de Noailles. Gdy Francuzi przerzucili mosty przez Men pod Seligenstadt, poniżej obozu, odcięli sprzymierzonych od magazynów w Hanau.³

Jerzy II przybył do armii 19 czerwca i zastał ją głodną i rabującą okolicę. Od tygodnia nie było porządnych dostaw chleba. Muzeum Queen's Royal Hussars, spadkobierców dragonów Blanda, pisze o królu, że był „nieustraszony w boju”, ale na naradzie „chwiejny”; tydzień zajęło mu wydanie rozkazu odwrotu na zachód, do Hanau, północnym brzegiem Menu.⁴

Noailles zamyka pułapkę

O pierwszej w nocy 27 czerwca Noailles dowiedział się, że sprzymierzeni ruszyli. Przeprawił przez swoje mosty około 28 000 ludzi, by zajęli Dettingen i podmokły teren między wsią a zalesionymi wzgórzami Spessartu, a drugą grupę zamierzał przeprawić powyżej Aschaffenburga, by zamknąć sprzymierzonym drogę od tyłu. Zaskoczeni sprzymierzeni potrzebowali czasu od 9 rano do południa, by z kolumn marszowych rozwinąć szyk między rzeką a wzgórzami, a francuskie baterie z południowego brzegu ostrzeliwały ich flankę.⁵

Plan Noaillesa wymagał, by Gramont pozostał na silnej pozycji i zmusił sprzymierzonych do ataku przez strumienie. Gramont tego nie zrobił. Według BritishBattles.com Francuzi wyszli z Dettingen w nieładzie, być może w ogóle bez rozkazu. Elitarna jazda domu królewskiego, Maison du Roi, uderzyła na brytyjską kawalerię nad rzeką. Dragoni Blanda, którzy wcześniej godzinami stali pod ogniem artylerii, starli się z dziewięcioma francuskimi szwadronami i, jak pisze ich własna historia pułkowa, walczyli „z zaiste zdumiewającą odwagą”; pułk stracił 42 zabitych i 106 rannych. Szeregowy Thomas Brown uratował proporzec pułku i król pasował go na polu bitwy na rycerza chorągwianego.⁶

„Brawo, młodzi Buffs”

Następnie francuska piechota zaatakowała piechotę sprzymierzonych i została zatrzymana jej salwami. Koń Jerzego II poniósł i zaniósł go do drugiej linii, gdzie, jak opowiada to Queen's Royal Surrey Regiment, król zsiadł i poprowadził piechotę pieszo. Widząc nacierający pułk z płowymi wyłogami, zawołał: „Brawo, Buffs!”. Gdy usłyszał, że to 31. pułk piechoty, a nie Buffs, odparł: „No to brawo, młodzi Buffs”, i 31. pułk zachował ten przydomek. Syn króla, książę Cumberland, został ranny w nogę.⁷

Francuzi załamali się i rzucili do mostów. Jeden z nich się zawalił i wielu żołnierzy podobno utonęło. Po około czterech godzinach walki pole należało do sprzymierzonych. Nie podjęli pościgu, wznowili marsz i dotarli do Hanau, zostawiając rannych pod opieką Francuzów.⁸

Rachunek strat

BritishBattles.com podaje straty brytyjskie: 265 zabitych i 558 rannych, hanowerskie: 177 zabitych i 376 rannych, oraz austriackie: 315 zabitych i 663 rannych, razem około 2350. Dla Francuzów podaje 8000 i zaznacza, że nie jest to liczba pewna, ale najlepsza dostępna. Równie niepewna jest liczebność armii: Queen's Royal Surrey Regiment podaje 40 000 sprzymierzonych wobec 70 000 Francuzów, BritishBattles.com 50 000 wobec 70 000.⁹

Dlaczego pamięta się Dettingen

Militarnie bitwa niewiele zmieniła. Sprzymierzeni wyszli z pułapki, w którą sami weszli, nie wykorzystali sukcesu i wrócili do baz we Flandrii, a wojna trwała dalej. Sławę bitwie dał król. Od tamtej pory żaden panujący monarcha brytyjski nie poprowadził żołnierzy do boju. Händel napisał na cześć zwycięstwa swoje Dettingen Te Deum, a wśród młodych oficerów walczących pod Dettingen byli James Wolfe, przyszły zwycięzca spod Quebecu, i Jeffrey Amherst, późniejszy zdobywca francuskiej Kanady. Książę Cumberland do końca życia odczuwał skutki rany odniesionej pod Dettingen.¹⁰ › Bitwa pod Rocoux, 1746