Co się wydarzyło w bitwie pod Dungeness?
30 listopada 1652 roku (10 grudnia według kalendarza holenderskiego) Maarten Tromp, eskortujący ogromny holenderski konwój handlowy, dopadł u przylądka Dungeness w Kencie słabszą flotę angielską Roberta Blake'a. W częściowej bitwie Holendrzy zdobyli dwa angielskie okręty, Blake o zmroku odpłynął ku Dover, a przez kilka tygodni kanał La Manche należał do Holendrów.1
Jesienią 1652 roku angielska Rada Stanu była przekonana, że wygrała wojnę morską z Holendrami. Rozesłała okręty na Bałtyk, do ochrony transportów węgla i na Morze Śródziemne. Wtedy kanałem La Manche nadpłynęła holenderska flota dwa razy liczniejsza od tego, co zostało, i 30 listopada u przylądka Dungeness zadała Robertowi Blake'owi jedyną porażkę jego morskiej kariery, jaką odnotowuje poświęcony mu tekst HistoryNet. HistoryOfWar.org nazywa ją najważniejszym holenderskim zwycięstwem pierwszej wojny angielsko-holenderskiej.2
Rozproszona flota
Angielskie zwycięstwo pod Kentish Knock we wrześniu przeceniono, zauważa BCW Project, a Rada Stanu, uznając, że Blake panuje nad kanałem, rozproszyła flotę. Jedna eskadra poszła na Bałtyk, druga pod wiceadmirałem Pennem osłaniać węglowce z Newcastle, trzecia na zachód, a jeden oddział ku Morzu Śródziemnemu. Na kotwicowisku Downs u wybrzeży Kentu zostało przy Blake'u około czterdziestu okrętów, według HistoryOfWar.org trzydzieści siedem, a pieniędzy na żołd i naprawy po sztormach brakowało.3
Holendrzy nie byli pobici. Tromp wrócił do wspólnego z Janem Evertsenem dowództwa floty, a Michiel de Ruyter został wiceadmirałem. Pod koniec listopada Tromp wyszedł w morze, by przeprowadzić kanałem konwój statków handlowych: ponad 250 według BCW Project, 300 według HistoryOfWar.org. BCW Project przypisuje mu 85 okrętów wojennych, HistoryOfWar.org 73 i kilka branderów.4
Wyjście z Downs
Zła pogoda zatrzymała holenderską flotę na kilka dni. Zostawiwszy konwój u wybrzeży Flandrii, okręty Trompa podeszły pod Downs 29 listopada. Po naradzie wojennej na swoim okręcie flagowym Triumph Blake wyszedł im naprzeciw, choć przeciwnik miał dwukrotną przewagę. Dlaczego, nie wiadomo. Może źle ocenił siłę Holendrów przy słabej widoczności, a może pamiętał bitwę pod Downs z 1639 roku, gdy Tromp osaczył i zniszczył na tym samym kotwicowisku flotę hiszpańską.5
Gdy Blake zobaczył, z czym ma do czynienia, wiatr skręcił na północny zachód, więc nie mógł ani wrócić do Downs, ani tego dnia walczyć. O zmroku zakotwiczył pod Dover, z Trompem dwie mile od siebie, po zawietrznej.6
Starcie pod Dungeness
Rankiem 30 listopada obie floty płynęły na południowy zachód wzdłuż wybrzeża Kentu, Anglicy bliżej lądu, oddzieleni od Holendrów mieliznami. Gdy brzeg zaczął zakręcać ku przylądkowi Dungeness, czołowe okręty Blake'a zostały zepchnięte ku Holendrom, zbyt blisko lądu, by swobodnie manewrować, i krótko po południu doszło do częściowej bitwy czołowych okrętów obu flot.7
Okręt flagowy Trompa, Brederode, ruszył na Triumph, ale zastąpił mu drogę kapitan Robert Batten na Garland. Kapitan Hoxton podprowadził uzbrojony statek handlowy Anthony Bonaventure z drugiej burty Brederode, lecz sam został zaatakowany przez Evertsena na Hollandii; Hoxton i wielu jego ludzi zginęło, a Bonaventure został zdobyty. Tromp i Evertsen zdobyli następnie Garland, którego kapitan i sześćdziesięciu ze stu pięćdziesięciu ludzi załogi polegli. Blake zawrócił Triumph na pomoc i dostał się pod ciężki ogień; okręt stracił przedni maszt. Victory i Vanguard przyszły mu z pomocą, ale wiele angielskich okrętów, jak się zdaje, trzymało się z dala od walki.8
Zmrok przerwał starcie, a Blake odprowadził okręty ku Dover. Jedyną stratą Holendrów był Gelderland, który w nocy przypadkiem zapalił się i wyleciał w powietrze. Co do strat angielskich źródła się różnią: BCW Project liczy dwa zdobyte okręty, a HistoryOfWar.org dodaje trzy zatopione w walce. Przechwycono też trzy angielskie okręty płynące do Blake'a, a jeden z nich, Hercules, wyrzucony na brzeg, został później zdobyty.9
Miotła i reformy
Legenda głosi, że Tromp przywiązał do masztu miotłę na znak, że wymiótł morze z wrogów; BCW Project uważa tę opowieść za raczej zmyśloną. Zwycięstwo pozwoliło holenderskim konwojom swobodnie przechodzić przez kanał, a przez kolejne tygodnie holenderskie okręty łowiły angielskie statki handlowe. Blake złożył dymisję, której nie przyjęto, a śledztwo usunęło sześciu jego kapitanów. Porażka wymusiła reformy: nową Komisję Admiralicji, wyższy żołd, Artykuły Wojenne regulujące dyscyplinę, koniec dowodzenia w bitwie przez kapitanów statków handlowych i trzydzieści nowych fregat. Holenderskie panowanie nad kanałem trwało jednak krótko: na początku 1653 roku silniejsza flota angielska dopadła Trompa wracającego z kolejnym konwojem i walczyła z nim przez trzy dni.10 › Bitwa pod Lowestoft, 1665
Przypisy
Numer w tekście odsyła do przypisu; przypis wskazuje prace, na których opiera się dany akapit, a ich pełne opisy są w części Źródła.
- David Plant, „The Battle of Dungeness, 1652”; John Rickard, „Battle of Dungeness, 30 November 1652”. ↩
- David Plant, „The Battle of Dungeness, 1652”; John Rickard, „Battle of Dungeness, 30 November 1652”; HistoryNet, „Until the Age of Nelson, Robert Blake Was England's Greatest Admiral”. ↩
- David Plant, „The Battle of Dungeness, 1652”; John Rickard, „Battle of Dungeness, 30 November 1652”. ↩
- David Plant, „The Battle of Dungeness, 1652”; John Rickard, „Battle of Dungeness, 30 November 1652”. ↩
- David Plant, „The Battle of Dungeness, 1652”; John Rickard, „Battle of Dungeness, 30 November 1652”. ↩
- John Rickard, „Battle of Dungeness, 30 November 1652”; David Plant, „The Battle of Dungeness, 1652”. ↩
- David Plant, „The Battle of Dungeness, 1652”; John Rickard, „Battle of Dungeness, 30 November 1652”. ↩
- David Plant, „The Battle of Dungeness, 1652”; John Rickard, „Battle of Dungeness, 30 November 1652”. ↩
- David Plant, „The Battle of Dungeness, 1652”; John Rickard, „Battle of Dungeness, 30 November 1652”. ↩
- David Plant, „The Battle of Dungeness, 1652”; John Rickard, „Battle of Dungeness, 30 November 1652”. ↩
Źródła
- David Plant, BCW Project (British Civil Wars, Commonwealth and Protectorate), „The Battle of Dungeness, 1652” (po angielsku)
- John Rickard, HistoryOfWar.org, „Battle of Dungeness, 30 November 1652” (po angielsku)
- HistoryNet, „Until the Age of Nelson, Robert Blake Was England's Greatest Admiral” (po angielsku)
,_RP-P-OB-81.756.jpg){kind=link}