10 grudnia 1941 roku, trzy dni po Pearl Harbor, japońskie bombowce morskie startujące z Indochin odnalazły brytyjski pancernik Prince of Wales i krążownik liniowy Repulse w pobliżu Kuantanu, na wschodnim wybrzeżu Malajów. W ciągu mniej więcej dwóch godzin ataków bombowych i torpedowych oba okręty zatonęły, a wraz z nimi admirał sir Tom Phillips i około 840 ludzi. Były to pierwsze okręty liniowe w historii zatopione przez lotnictwo na otwartym morzu.
Zespół Z
Prince of Wales pod banderą admirała sir Toma Phillipsa wyszedł z Singapuru 8 grudnia o 17.35 razem z Repulse i czterema niszczycielami. Zespół nazwany Force Z miał uderzyć na japońskie transportowce wysadzające wojsko na północy Malajów. Sprawa osłony lotniczej jest opisywana różnie. Lawrence Spinetta w Air & Space Forces Magazine pisze, że Phillips tak bardzo wierzył w pancerniki, że nawet nie próbował jej zapewnić. Raport wiceadmirała sir Geoffreya Laytona, opublikowany w London Gazette w 1948 roku, odnotowuje natomiast, że Phillips prosił o osłonę myśliwską u brzegów Singory o świcie 10 grudnia i usłyszał, że nie da się jej zapewnić.1
Gdy 9 grudnia japońskie samoloty wykryły zespół, Phillips zrezygnował z ataku i zawrócił. Wtedy nadszedł meldunek o desancie nieprzyjaciela pod Kuantanem i o 0.52 10 grudnia Force Z skierował się tam z prędkością 25 węzłów. Meldunek był fałszywy: gdy niszczyciel Express zajrzał do Kuantanu o 8.00, zastał tam zupełny spokój.2
Atak z powietrza
Japońskie bombowce przyleciały z lotnisk w południowych Indochinach, w rejonie Sajgonu. Pierwszy atak, bombardowanie z dużej wysokości wymierzone w Repulse, nastąpił krótko po 11.00. Falami nadlatywały kolejne samoloty torpedowe. Według Pacific Wrecks już jedna z pierwszych torped trafiła Prince of Wales w rufę, uszkadzając wały napędowe i ster oraz odcinając zasilanie wielu dział i pomp. Repulse, trafiony kilkoma torpedami, przewrócił się i zatonął około 12.33. Prince of Wales otrzymał kolejne trafienia, o 13.15 padł rozkaz opuszczenia okrętu, a około 13.20 pancernik przewrócił się i zatonął. Sześć myśliwców Buffalo z Singapuru przyleciało dokładnie wtedy, gdy okręt szedł na dno, a napastników już nie było.3
Raport komandora Tennanta wylicza 27 oficerów i 486 marynarzy utraconych z Repulse. Pacific Wrecks podaje 327 zabitych z Prince of Wales, w tym admirała Phillipsa i komandora Johna Leacha. Najczęściej przytaczana łączna liczba to 840. Niszczyciele podjęły rozbitków, wśród nich komandora Tennanta.4
National Maritime Museum zauważa, że były to pierwsze okręty liniowe zatopione na morzu przez lotnictwo. Spinetta podkreśla różnicę: wcześniejsze ataki lotnicze, w Tarencie i Pearl Harbor, trafiały okręty stojące na kotwicy, a te płynęły i broniły się na pełnym morzu.5
Także tego dnia
- 1652: Bitwa morska pod Dungeness. Holenderska flota Maartena Trompa, po przeprowadzeniu wielkiego konwoju, natrafiła u przylądka Dungeness na słabszą flotę angielską Roberta Blake'a w czasie pierwszej wojny angielsko-holenderskiej.
