Co wydarzyło się w Kopenhadze w 1807 roku?
W sierpniu 1807 roku Wielka Brytania, obawiając się, że Napoleon zmusi neutralną Danię do wydania swojej wielkiej floty, wysłała na Zelandię flotę i armię. Brytyjczycy wylądowali 16 sierpnia i obiegli Kopenhagę, a gdy Duńczycy odmówili wydania floty, przez trzy noce, od 2 do 5 września, ostrzeliwali miasto granatami i rakietami. Zginęły setki cywilów, spłonęło około tysiąca domów. 7 września Kopenhaga skapitulowała, a Brytyjczycy odpłynęli z duńską flotą.1
W lipcu 1807 roku w Tylży Napoleon i car Aleksander I zawarli pokój i uzgodnili, że zmuszą pozostałe neutralne państwa, w tym Danię, do zamknięcia portów przed Wielką Brytanią. Dania-Norwegia od klęski swojej floty pod Kopenhagą w 1801 roku próbowała lawirować między Wielką Brytanią a Francją, jak pisze Ole Louis Frantzen w duńskiej encyklopedii Lex. Flota wciąż była groźna: National Army Museum liczy około 20 okrętów liniowych, 17 fregat i wiele kanonierek. W rękach Francji mogła pomóc w egzekwowaniu blokady kontynentalnej, zagrozić brytyjskiemu panowaniu na morzu, a nawet wesprzeć inwazję na Wielką Brytanię.2
Dwa ultimatum jednego dnia
6 sierpnia następca tronu Fryderyk, który od 1784 roku rządził w imieniu chorego psychicznie ojca, otrzymał w obozie armii w Holsztynie brytyjskie żądanie: Dania ma zawrzeć sojusz z Wielką Brytanią i wydać flotę albo czeka ją wojna. Tego samego dnia duński poseł w Paryżu otrzymał francuskie ultimatum w sprawie przystąpienia do blokady Wielkiej Brytanii. Fryderyk odrzucił żądanie brytyjskie, zanim w ogóle dowiedział się o francuskim. Brytyjczycy obiecywali zwrócić okręty po wojnie, zauważa National Army Museum, ale Duńczycy nie chcieli porzucić neutralności.3
Lądowanie na Zelandii
Wielka Brytania już działała. Flota admirała Jamesa Gambiera i armia generała lorda Cathcarta, według National Army Museum około 400 okrętów i transportowców oraz ponad 25 000 ludzi, dotarła na wody duńskie na początku sierpnia. Od 2 sierpnia marynarka blokowała Zelandię, a od 16 sierpnia wojska schodziły na ląd w Vedbæk, na północ od stolicy, i na plaży Brøndby; Lex ocenia armię na 30 000 zaprawionych w boju żołnierzy. Większość niewielkiej armii duńskiej stała w Holsztynie, strzegąc południowej granicy przed inwazją francuską. Obrona Kopenhagi za przestarzałymi umocnieniami spadła na około 5000 żołnierzy regularnych i milicji według National Army Museum albo około 13 000 według Lex.4
Obrońcy kilka razy wychodzili z miasta, nie zdołali jednak przerwać oblężenia. Oddział odsieczy złożony z milicji zelandzkiej został rozbity pod Køge 29 sierpnia przez około 6000 żołnierzy brytyjskich pod wodzą generała majora sir Arthura Wellesleya, przyszłego księcia Wellingtona. Muzeum podaje straty brytyjskie na 170 zabitych, rannych i wziętych do niewoli, a duńskie na ponad 150 zabitych i 200 rannych, przy czym w kolejnych dniach wzięto do niewoli jeszcze około 1700 ludzi.5 › Druga bitwa o Porto, 1809
Trzy noce ognia
Komendant Kopenhagi odmówił kapitulacji i wieczorem 2 września brytyjskie baterie dział i rakiet Congreve’a otworzyły ogień. Bombardowanie trwało trzy noce, do 5 września. Artyleria miejska nie była w stanie skutecznie odpowiedzieć, a straż pożarna, nowoczesna jak na owe czasy, przegrała walkę z ogniem, pisze Duńskie Muzeum Narodowe. W nocy z 4 na 5 września stanęła w ogniu wieża kościoła Najświętszej Marii Panny.6
Liczba ofiar jest niepewna. Danmarkshistorien.dk, duński portal historyczny Uniwersytetu w Aarhus, szacuje około 6000 granatów i rakiet zapalających, kilkuset zabitych, kilka tysięcy rannych i około 1000 zniszczonych domów. National Army Museum podaje blisko 200 zabitych cywilów. Ponieważ głównym celem była ludność cywilna, duńscy historycy nazywają to pierwszym terrorystycznym bombardowaniem europejskiej stolicy.7
Zagarnięta flota
7 września Kopenhaga skapitulowała. Warunki, podpisane ze strony brytyjskiej między innymi przez Wellesleya i Home’a Pophama, oddawały Brytyjczykom Cytadelę i stocznię marynarki na Holmen oraz wszystkie okręty wojenne i zapasy morskie króla Danii. Następca tronu rozkazał zatopić flotę, ale kurier został schwytany i rozkaz nigdy nie dotarł. Wiele okrętów weszło później w skład Royal Navy.8
Siedem lat wojny
Atak na neutralny kraj spotkał się za granicą z ostrą krytyką, zauważa National Army Museum, ale zabezpieczył dla statków brytyjskich Morze Północne i Bałtyk. Dania przyłączyła się teraz do Napoleona, jedynego mocarstwa gotowego zagwarantować jej terytorium, i przez siedem lat walczyła z Wielką Brytanią kanonierkami i kaprami. Koniec był gorzki: w 1813 roku państwo zbankrutowało, a w pokoju kilońskim w styczniu 1814 roku Dania musiała oddać Norwegię Szwecji. Duńska flota, podsumowuje Muzeum Narodowe, nigdy nie odzyskała dawnej wielkości ani pozycji.9
Przypisy
Numer w tekście odsyła do przypisu; przypis wskazuje prace, na których opiera się dany akapit, a ich pełne opisy są w części Źródła.
- National Army Museum, „Copenhagen Expedition”; Ole Louis Frantzen, „Københavns bombardement”; danmarkshistorien.dk, „Kapitulationen efter Københavns bombardement 7. september 1807”. ↩
- Ole Louis Frantzen, „Københavns bombardement”; danmarkshistorien.dk, „Kapitulationen efter Københavns bombardement 7. september 1807”; National Army Museum, „Copenhagen Expedition”. ↩
- Ole Louis Frantzen, „Københavns bombardement”; danmarkshistorien.dk, „Kapitulationen efter Københavns bombardement 7. september 1807”; National Army Museum, „Copenhagen Expedition”. ↩
- National Army Museum, „Copenhagen Expedition”; Ole Louis Frantzen, „Københavns bombardement”. ↩
- Ole Louis Frantzen, „Københavns bombardement”; National Army Museum, „Copenhagen Expedition”. ↩
- National Army Museum, „Copenhagen Expedition”; Nationalmuseet, „Anden Englandskrig og Københavns bombardement”; Ole Louis Frantzen, „Københavns bombardement”. ↩
- National Army Museum, „Copenhagen Expedition”; danmarkshistorien.dk, „Kapitulationen efter Københavns bombardement 7. september 1807”; Ole Louis Frantzen, „Københavns bombardement”. ↩
- danmarkshistorien.dk, „Kapitulationen efter Københavns bombardement 7. september 1807”; Nationalmuseet, „Anden Englandskrig og Københavns bombardement”; National Army Museum, „Copenhagen Expedition”. ↩
- National Army Museum, „Copenhagen Expedition”; danmarkshistorien.dk, „Kapitulationen efter Københavns bombardement 7. september 1807”; Nationalmuseet, „Anden Englandskrig og Københavns bombardement”. ↩
Źródła
- National Army Museum, „Copenhagen Expedition”
- Ole Louis Frantzen, Lex (Den Store Danske), „Københavns bombardement”
- danmarkshistorien.dk (Uniwersytet w Aarhus), „Kapitulationen efter Københavns bombardement 7. september 1807”
- Nationalmuseet (Duńskie Muzeum Narodowe), „Anden Englandskrig og Københavns bombardement”
