16 sierpnia 1780 roku, kilka mil na północ od Camden w Karolinie Południowej, generał porucznik Charles Cornwallis rozgromił południową armię amerykańską generała majora Horatia Gatesa. Milicja z Wirginii i Karoliny Północnej, stojąca na lewym skrzydle i w centrum, rzuciła się do ucieczki niemal w chwili, gdy brytyjska piechota ruszyła na bagnety. Regularne oddziały z Marylandu i Delaware biły się dalej, dopóki ich nie okrążono, a ich dowódca, generał major Johann de Kalb, został śmiertelnie ranny. Sam Gates opuścił pole bitwy razem z uciekającymi. Encyklopedia Karoliny Południowej zalicza tę bitwę do najcięższych porażek Armii Kontynentalnej.
Nowy dowódca i głodny marsz
Gdy 12 maja 1780 roku Brytyjczycy zdobyli Charleston, wysłane mu na odsiecz regularne oddziały z Marylandu i Delaware pod dowództwem de Kalba pozostały jedyną liczącą się siłą amerykańską na Południu. Kongres powierzył dowództwo na tym froncie Gatesowi, sławnemu zwycięzcy spod Saratogi, który 25 lipca dotarł do obozu de Kalba w Karolinie Północnej. Historyk wojskowości Raymond K. Bluhm zauważa w Britannice, że zasługa za Saratogę w dużej mierze należała do podwładnych Gatesa, między innymi do Benedicta Arnolda.1
Gates postanowił uderzyć na Camden, największą brytyjską placówkę i skład zaopatrzenia w głębi Karoliny Południowej. De Kalb radził iść dłuższą drogą przez Salisbury i Charlotte, przez przyjazne okolice, gdzie wojsko mogło zdobyć żywność, ale Gates wybrał drogę najkrótszą, by zaskoczyć załogę, i jego żołnierze maszerowali niemal bez jedzenia. Bluhm dodaje, że 15 sierpnia wielu z nich było już chorych, gdy Gates nakarmił ich melasą z mąką kukurydzianą i kazał maszerować nocą. Ostrzeżony Cornwallis przybył z posiłkami z Charlestonu i wyruszył z Camden na północ, naprzeciw Amerykanom.2
Milicja pierzcha
Obie kolumny wpadły na siebie po ciemku, w nocy z 15 na 16 sierpnia, i zatrzymały się do świtu. Szyki ustawiły się na wąskim froncie ograniczonym bagnami. Obaj wodzowie umieścili najlepsze oddziały na prawym skrzydle, przez co weterani Gatesa stanęli naprzeciw lojalistów, a niedoświadczona milicja wirginijska generała brygady Edwarda Stevensa na jego lewym skrzydle naprzeciw brytyjskich regularnych 23. i 33. pułku piechoty podpułkownika Jamesa Webstera.3
Gdy linia Webstera ruszyła na bagnety, Wirgińczycy uciekli, wielu bez jednego strzału, a panika ogarnęła milicję z Karoliny Północnej w centrum. American Battlefield Trust odnotowuje, że w tę ucieczkę dał się porwać sam Gates. Według Encyklopedii Karoliny Południowej miał podobno pogalopować aż do Charlotte w Karolinie Północnej.4
Ostatni bój de Kalba
Na prawym skrzydle żołnierze de Kalba spychali stojące przed nimi oddziały i zostali na polu, gdy reszta linii już się rozpierzchła. Regularni żołnierze Webstera skręcili w lewo, w ich bok, a Cornwallis rzucił odwody i dragonów na ich tyły. Pułki z Marylandu i Delaware, w mniejszości i niemal okrążone, zostały rozbite.5
De Kalb, urodzony w Niemczech oficer, który przez dziesięciolecia służył Francji, zanim przyłączył się do sprawy amerykańskiej, według American Battlefield Trust odniósł około jedenastu ran, głównie od bagnetów. Przeniesiono go do Camden, gdzie zmarł 19 sierpnia.6
Straty i następstwa
Dane o stratach są rozbieżne. American Battlefield Trust szacuje straty amerykańskie na 1050 ludzi, a brytyjskie na 324. Britannica podaje tę samą liczbę brytyjską, ale straty amerykańskie ocenia na ponad 2000, w tym ponad 1000 jeńców, a Encyklopedia Karoliny Południowej mówi o około 800 Amerykanach zabitych lub rannych i kolejnym tysiącu wziętych do niewoli. Co do liczebności, Trust podaje 3690 Amerykanów wobec 2239 Brytyjczyków, a Britannica około 3700 wobec 2200.7
Klęska na pewien czas zakończyła zorganizowany opór amerykański w Karolinie Południowej i otworzyła Brytyjczykom drogę do Karoliny Północnej. Zarządzono dochodzenie w sprawie postępowania Gatesa, choć zarzutów nigdy nie postawiono, a mniej więcej dwa miesiące później dowództwo na Południu objął generał major Nathanael Greene. Jego kampania w obu Karolinach wyczerpała Brytyjczyków i przyczyniła się do kapitulacji Cornwallisa pod Yorktown w 1781 roku. Ten finał opisujemy w artykule Washington kontra Cornwallis.8
Także tego dnia
- 1807: Bombardowanie Kopenhagi. W czasie wojen napoleońskich Brytyjczycy przeprowadzili operację morsko-lądową przeciw Kopenhadze i zbombardowali stolicę Danii, obawiając się przejęcia duńskiej floty przez Francję.
