15 sierpnia 1920 roku Bitwa Warszawska była w szczytowej fazie. Na wschodnich przedpolach stolicy wojska polskie odpierały Armię Czerwoną pod Radzyminem, Zielonką i Ossowem, a na północy 5. Armia generała Władysława Sikorskiego nacierała znad Wkry. Przedmoście się utrzymało, a nazajutrz grupa uderzeniowa Józefa Piłsudskiego ruszyła znad Wieprza na tyły rozciągniętych armii sowieckich. Zwycięstwo, zapamiętane jako Cud nad Wisłą, ocaliło niepodległość Polski, a 15 sierpnia jest Świętem Wojska Polskiego od 1923 roku, z przerwą na lata komunizmu.
U bram stolicy
Latem 1920 roku Armia Czerwona pod wodzą Michaiła Tuchaczewskiego parła przez Polskę na Warszawę; dla bolszewików, jak pisze historyk IPN Mirosław Szumiło, Polska była przegrodą między Rosją Sowiecką a rewolucją w Niemczech. 12 sierpnia Armia Czerwona rozpoczęła natarcie na przedmoście warszawskie i podeszła pod Radzymin i Wołomin, a Piłsudski wyjechał tego dnia z Warszawy do Puław, by objąć dowództwo nad formowaną nad Wieprzem grupą uderzeniową.1
Polski plan zależał od utrzymania przedmościa na wschód od Wisły, dopóki ta grupa nie będzie gotowa. Bitwa zaczęła się 13 sierpnia walkami o Radzymin, Ossów, Nieporęt i Okuniew. Radzymin, około 25 km od centrum Warszawy, przez trzy dni przechodził z rąk do rąk. Pod Ossowem 14 sierpnia zginął wśród nacierających warszawskich ochotników kapelan ks. Ignacy Skorupka, a tego samego dnia 5. Armia Sikorskiego przeszła do natarcia znad Wkry.2
15 sierpnia
Kalendarium Muzeum Historii Polski odnotowuje 15 sierpnia zacięte walki pod Radzyminem, Zielonką i Ossowem, w rejonie Modlina, nad Wkrą i pod Nasielskiem. Szumiło pisze, że natarcie wroga pod Radzyminem zostało ostatecznie odparte, a ciężkie walki toczyły się też na północ od Warszawy i w obronie przeprawy na Wiśle w Płocku. Przez Radzymin prowadzono już tego dnia jeńców sowieckich, co widać na zdjęciu powyżej.3
16 sierpnia ruszyła znad Wieprza kontrofensywa Piłsudskiego. Według Szumiły już pierwszego dnia Polacy posunęli się o 45 km na północ, a po dziesięciu dniach armie Tuchaczewskiego były rozbite: straciły 25 tysięcy zabitych i 66 tysięcy jeńców, a prawie 50 tysięcy żołnierzy, którym odcięto drogę odwrotu, schroniło się w niemieckich Prusach Wschodnich. Całą bitwę, od planu Piłsudskiego po kryptologów, którzy pomogli go zrealizować, opisujemy w artykule o Bitwie Warszawskiej.4 › Józef Piłsudski
Święto Wojska Polskiego
W 1923 roku z rozkazu generała Stanisława Szeptyckiego 15 sierpnia ustanowiono oficjalnym Świętem Żołnierza na pamiątkę zwycięstwa z 1920 roku; wcześniej żołnierze świętowali 6 sierpnia, w rocznicę wymarszu Pierwszej Kompanii Kadrowej. Po II wojnie światowej władze komunistyczne zastąpiły je w 1947 roku 12 października, rocznicą bitwy pod Lenino stoczonej przez dywizję kościuszkowską. Od 1992 roku 15 sierpnia znów jest Świętem Wojska Polskiego, obchodzonym co roku uroczystościami w Warszawie.5
Także tego dnia
- 1702: Bitwa pod Luzzarą. Pod Luzzarą nad Padem cesarska armia księcia Eugeniusza Sabaudzkiego uderzyła na ufortyfikowany obóz francuskich wojsk księcia Vendôme'a w czasie wojny o sukcesję hiszpańską.
