Czym była operacja Ochsenkopf?
Operacja Ochsenkopf (Głowa Wołu) była niemiecką ofensywą w północnej Tunezji, rozpoczętą 26 lutego 1943 roku przez 5. Armię Pancerną generała Hansa-Jürgena von Arnima przeciw brytyjskiej 1. Armii. Jej główne natarcie, z czołgami Tiger, szło przez Sidi Nsir na bazę zaopatrzeniową w Béji. Batalion pułku Hampshire i bateria artylerii polowej utrzymały Sidi Nsir przez dzień, a potem niemieckie czołgi zostały rozbite w dolinie zwanej Hunt's Gap. Ofensywa zdobyła trochę terenu na dalekiej północy, ale nie osiągnęła żadnego z głównych celów.1
Ochsenkopf to najmniej znana z niemieckich ofensyw w Tunezji, przyćmiona przez natarcie Rommla pod Kasserine tydzień wcześniej. John Rickard z HistoryOfWar.org nazywa ją pomniejszą ofensywą, przeprowadzoną kosztem obiecujących planów Rommla, choć przekonuje, że miała jaśniejszy cel, niż zwykle przyznają historycy anglojęzyczni.2
Po Kasserine
W lutym 1943 roku obie armie państw Osi w Afryce Północnej zostały wciśnięte do Tunezji: 5. Armia Pancerna von Arnima na północy, naprzeciw brytyjskiej 1. Armii, i armia Rommla na południu. Gdy bitwa o przełęcz Kasserine straciła impet, Rommel objął dowództwo nowej Grupy Armii Afryka, ale von Arnim miał już własne plany na północy. 24 lutego, na naradzie z feldmarszałkiem Kesselringiem w Rzymie, ograniczone natarcie na Medjez el Bab rozrosło się w znacznie szerszą operację.3
Rickard wyjaśnia jej logikę. Front brytyjski był niebezpiecznie blisko Bizerty i Tunisu, a droga z Djebel Abiod przez Béję do Teboursouk była pierwszą drogą północ-południe za nim. Przecięcie jej w dowolnym miejscu mogło zmusić Brytyjczyków do odwrotu w góry, a Medjez el Bab, gdzie zbiegało się pięć dróg, było bramą na równinę tunezyjską. Problemem był teren: niemieckie kolumny miały się ciągnąć pojedynczymi drogami górskimi, nie mogąc się wzajemnie wspierać.4
Osiem natarć
Ofensywa ruszyła wczesnym rankiem 26 lutego. Historia pułku Royal Hampshire opisuje osiem osobnych natarć, na zachód i południowy zachód, w których przeciwnik użył ponad połowy swoich sił. Na północy Dywizja Manteuffel uderzyła wzdłuż drogi nadmorskiej na Djebel Abiod; w centrum grupa bojowa Langa z 77 czołgami, w tym Tygrysami 501. Batalionu Ciężkich Czołgów i piętnastoma czołgami pożyczonymi z 21. Dywizji Pancernej, uderzyła na Sidi Nsir w drodze do Béji; dalej na południe inne grupy bojowe próbowały oskrzydlić Medjez el Bab i dojść do Bou Arada.5
Sidi Nsir
Sidi Nsir było niewiele więcej niż skupiskiem kamiennych domów ze stacyjką kolejową, jakieś 40 kilometrów na północny wschód od Béji. Trzymał je 5. Batalion pułku Hampshire, wysunięty około 20 kilometrów przed resztę 128. Brygady jako bufor, który miał dać czas na wzmocnienie głównej pozycji w Hunt's Gap. Wspierała go 155. Bateria Królewskiej Artylerii.6
O szóstej rano 26 lutego wysunięte plutony zameldowały silny ogień moździerzy, a potem czołgi nadjeżdżające drogą z Mateur. Trzy z nich, zatrzymane na polu minowym, zniszczyły działa polowe 155. Baterii. Do dziesiątej padł punkt obserwacyjny przy drodze na Mateur; HistoryOfWar.org na tę samą godzinę datuje utratę wzgórza 609. Bombowce nurkujące trafiały w działa i ciężarówki z amunicją, droga do baterii została przecięta, a gdy niemieckie czołgi ruszyły ponownie, pluton F został wybity do nogi. Obrońcy wytrwali do około osiemnastej; nocą około stu żołnierzy z Hampshire przedostało się do 2/4. Batalionu w Hunt's Gap.7
Hunt's Gap
Dzień zyskany pod Sidi Nsir wystarczył. Gdy Niemcy dotarli do wąwozu na wschód od Ksar Mezouar, który Brytyjczycy nazwali Hunt's Gap, pozycję broniło pięć baterii polowych, bateria przeciwpancerna i lotnictwo. 27 lutego niemiecka kolumna, plutony po cztery czołgi rozrzucone wzdłuż sznura samochodów pancernych i piechoty na ciężarówkach, wjechała w zasadzkę i straciła co najmniej jedenaście czołgów; wiele pojazdów porzuconych w zamieszaniu Brytyjczycy zniszczyli w nocy. 28 lutego Niemcy spróbowali znowu, z czołgami na drodze i piechotą na wzgórzach, ale nadeszły już Churchille ukryte w stanowiskach, a niemieckie czołgi nie posunęły się ani kroku. Po czterech dniach ostatnie pięć niemieckich czołgów się wycofało.8
Kosztowna porażka
Gdzie indziej wyniki były różne. Na północy Niemcy zajęli Sedjenane 4 marca i doszli na cztery kilometry od Djebel Abiod, zanim 19 marca stracili impet, meldując wzięcie 1600 jeńców. Natarcia na Medjez el Bab i Bou Arada niewiele dały, a niemiecka grupa spadochroniarzy, która 26 lutego zyskała trochę terenu, następnego dnia została odrzucona.9
Najwięcej kosztowały bezcenne czołgi. Do 3 marca Niemcy przyznali się do utraty 22 czołgów i 49 kolejnych niezdolnych do walki, a 1 marca siły Webera pod Medjez i Bou Arada miały już tylko sześć czołgów. Rommel, wściekły, że Tygrysy, których nie dostał pod Kasserine, zmarnowano na północy, kazał przerwać ofensywę. Większość zdobytego terenu alianci odbili w lokalnych natarciach, zanim ruszyła ich ostatnia ofensywa w Tunezji.10
Przypisy
Numer w tekście odsyła do przypisu; przypis wskazuje prace, na których opiera się dany akapit, a ich pełne opisy są w części Źródła.
- John Rickard, „Operation Ochenskopf, 26 February to 19 March 1943”; Royal Hampshire Regiment Museum, „The Battle of Sidi Nsir, Tunisia 26th February 1943”. ↩
- John Rickard, „Operation Ochenskopf, 26 February to 19 March 1943”. ↩
- John Rickard, „Operation Ochenskopf, 26 February to 19 March 1943”. ↩
- John Rickard, „Operation Ochenskopf, 26 February to 19 March 1943”. ↩
- Royal Hampshire Regiment Museum, „The Battle of Sidi Nsir, Tunisia 26th February 1943”; John Rickard, „Operation Ochenskopf, 26 February to 19 March 1943”. ↩
- Royal Hampshire Regiment Museum, „The Battle of Sidi Nsir, Tunisia 26th February 1943”; John Rickard, „Operation Ochenskopf, 26 February to 19 March 1943”. ↩
- Royal Hampshire Regiment Museum, „The Battle of Sidi Nsir, Tunisia 26th February 1943”; John Rickard, „Operation Ochenskopf, 26 February to 19 March 1943”. ↩
- John Rickard, „Operation Ochenskopf, 26 February to 19 March 1943”; Royal Hampshire Regiment Museum, „The Battle of Sidi Nsir, Tunisia 26th February 1943”. ↩
- John Rickard, „Operation Ochenskopf, 26 February to 19 March 1943”. ↩
- John Rickard, „Operation Ochenskopf, 26 February to 19 March 1943”. ↩
Źródła
- John Rickard, HistoryOfWar.org, „Operation Ochenskopf, 26 February to 19 March 1943”
- Royal Hampshire Regiment Museum, „The Battle of Sidi Nsir, Tunisia 26th February 1943”
.jpg){kind=link}