Bitwa nad Bzurą trwała od 9 do 22 września 1939 roku i była największą bitwą niemieckiej inwazji na Polskę2. Armie Poznań i Pomorze pod wodzą generała Tadeusza Kutrzeby uderzyły nad Bzurą na skrzydło niemieckiej 8. Armii3 i początkowo odrzuciły ją, opóźniając natarcie na Warszawę. Niemieckie posiłki i lotnictwo okrążyły jednak polskie siły, które w większości zostały rozbite lub wzięte do niewoli, choć część przebiła się do Warszawy i Modlina.
W drugim tygodniu września 1939 roku niemieckie armie pędziły na Warszawę. Za ich lewym skrzydłem wciąż pozostawały nienaruszone dwie polskie armie wycofujące się z zachodu. 9 września generał Tadeusz Kutrzeba rzucił je na południe, za Bzurę, do największego polskiego kontrataku kampanii.
Dwie odcięte armie
Gdy 1 września Niemcy zaatakowały, Armia Poznań i Armia Pomorze w zachodniej Polsce zostały ominięte przez niemieckie kolumny idące na Warszawę. Na początku września wycofywały się na wschód, zagrożone odcięciem, a niemiecka 8. Armia generała Johannesa Blaskowitza maszerowała obok ich południowego skrzydła.
Kontratak
9 września Kutrzeba uderzył na południe przez Bzurę3 w skrzydło 8. Armii. Zaskakujący cios odrzucił niemieckie dywizje i przyniósł jeńców, a niemieckie natarcie na Warszawę na kilka dni zostało zachwiane.
Niemcy zawracają
Niemieckie dowództwo zawróciło spod Warszawy duże siły, w tym jednostki pancerne 10. Armii generała Waltera von Reichenaua, a Luftwaffe bez przerwy atakowała polskie kolumny i przeprawy3. Polskie natarcie straciło impet i Kutrzeba próbował przebić się na wschód, do Warszawy.
Okrążenie
Ściśnięte w kurczącym się kotle nad Bzurą i pod nieustannymi nalotami polskie armie się rozpadły. Część oddziałów przebiła się przez Puszczę Kampinoską do Warszawy i Modlina3, ale do około 22 września większość żołnierzy zginęła lub trafiła do niewoli.
Dlaczego Bzura jest ważna
Bzura była największą bitwą kampanii wrześniowej i jedyną dużą polską kontrofensywą4. Opóźniła Niemców, przysporzyła im strat i pomogła Warszawie przygotować obronę3, ale nie mogła zmienić wyniku wojny, zwłaszcza po sowieckiej agresji na wschodnią Polskę 17 września4. Pamiętamy ją jako chwilę, w której Wojsko Polskie oddało cios ze wszystkich sił.